(M)uchenik (2016)

Hoe formuleer je in Rusland kritiek op Poetin? Door een film te maken waarin het geloof maniakale trekjes krijgt - in het geval van de film via de bijbel, maar het had ook de koran kunnen zijn of via welke dogmatische lezing dan ook. Expliciet wordt deze kritiek wanneer de biologielerares woedend uithaalt naar het begrip 'dictatuur', terwijl op de achtergrond onscherp het portret van Poetin in beeld is.

De film zet tegenover maniakaal geloven het Westerse rationele denken in de persoon van de lerares en je gaat je afvragen of dit denken ook geen maniakale trekjes heeft.

Had ik wat met de film? Ja en nee. Het onderwerp is actueel, de regisseur kan filmen - soms op het gewaagde af in zijn montage en soms lange takes. Dat is mooi. Maar zoals vele parabels vliegt ook deze film regelmatig uit de bocht om de boodschap vooral maar helder over het voetlicht te brengen. Dat is dan jammer.

Flink ondergewaardeerd hier. Vind ik dan. Maar wie ben ik? Drulko Vlaschjan. Ja, ik weet het. Na 76 jaren in dit leven heb ik zelf ook nog altijd moeite met die naam, maar wat doe je eraan?

Maar die film, daar wilde ik het even over hebben. Ik geloof dat 'drama' de lading niet helemaal dekt. Het was meer een komedie, een klucht, een modern sprookje wellicht. Met drama-elementen, vooruit, maar dat was niet de kern. Neem nou Venja, het hoofdpersonage. Van de een op de andere dag is hij compleet godsdienstwaanzinnig. Hij verstiert een les over seksuele voorlichting door zich midden in de klas uit te kleden. Een les over de evolutieleer bezoekt hij in een apenpak. De helft van zijn tekst bestaat uit opgedreunde bijbelcitaten. Volslagen absurd allemaal. Ik kon er wel om lachen.

Ergens deed deze film mij denken aan Adams Æbler, maar dan grappiger, sympathieker en mooier gefilmd. Gaat dat zien nu het nog kan. In Rialto waren we met z'n zevenen.

(Wat een heerlijke wereld is het eigenlijk, dat je gewoon een film als dit kunt zien in een klein zaaltje, met zes anderen. Dat kan economisch nooit uit natuurlijk, en er zijn genoeg politici die het liever anders zouden zien, en burgers ook trouwens, en, nou ja, laten we het daar niet over hebben. Kijk die film maar eens.)

Ik zag deze film voor het eerst in de bioscoop en ergerde mij zo erg aan die Bijbelteksten dat de rest mij totaal ontging. Mijn onderbuik had het toen dus duidelijk voor het zeggen. Nu deze film herzien, maar wel gewoon thuis en er daarom ook de tijd voor genomen. Even mijn antipathie tegen die bijbelcitaten opzij gezet en gewoon de bril van een filosoof opgezet. Inmiddels is mij de beweegreden van die Veniamin wat betreft zijn godsdienstwaanzin ook helemaal duidelijk geworden en dat is macht. Geen middel werd door hem onbenut gelaten iedereen naar zijn hand te zetten. Hij noemt zichzelf een fanatiek christen maar handelt als een antichrist door zijn uitlatingen over homoseksuelen en joden die volgens hem vermoord moeten worden. Grisha gebruikte hij om biologielerares Elena uit de weg te ruimen omdat zij volgens hem joods was. Vervolgens vermoordde hij Grisha niet alleen omdat hij weigerde de moordplannen op Elena uit te voeren maar vooral omdat die homoseksueel was. Ook niet onvermeld mag worden dat Elena enigszins wetenschappelijke fundamentalistisch trekjes vertoonde. Hoe ontstond het universum? Door de oerknal. Maar wat zette die oerknal in beweging. Daar heeft geen enkele wetenschapper een antwoord op. De mens mag dan wel biologisch van de apen afstemmen maar hij wordt pas echt mens door zijn bewustzijn, waardoor hij beseft dat hij sterfelijk is.
Kort samengevat;
Best wel een interessante film dus dit (M)uchenik die je toch wel aan het denken zet. Mijn ergernissen over die Bijbelteksten blijven nog wel maar ik moet ook zeggen dat ik mij toch best wel vermaakt heb met die aantrekkelijke jonge Russische dames o.a. in bikini en een naakt ronddartelende dame op de zeewering.

Oh ja, van mijn eerdere recensie van 29 januari j.l. neem ik volledig afstand. (M)uchenik behoort nu eenmaal tot dat soort films die je het beste thuis kunt bekijken.

Waardering: 3.5* na herziening

Alarmerend drama over een jonge godsdienstfanaat, die iedereen in zijn naaste omgeving manipuleert met excentriek gedrag en door hen continu te bestoken met Bijbelteksten. Een verontrustende film, die laat doorschemeren dat niet aflatende, rechtlijnige fanatici alles en iedereen naar hun hand kunnen zetten. Tegenstanders wordt het functioneren op slinkse wijze onmogelijk gemaakt.

Een film die tot nadenken stemt.

Het begint met de uitdagende zwemkledij van de meisjes, maar al gauw zitten we bij seksualiteit, voorbehoedsmiddelen, het ontstaan van het heelal, enz...Het wordt door onze tiener allemaal de grond ingeboord en met teksten uit heilige geschriften ondersteund op zodanige wijze dat het hilarische taferelen oplevert. Taferelen waar ge eigenlijk geamuseerd maar ook geërgerd naar kijkt want onze tiener is een voorbeeld van extremisme, fanatisme en een gevaar in de maatschappij in die zin dat hij in staat is zwakke figuren mee te slepen en in de afgrond te storten.

Een goede film wel die levendig wordt gebracht maar eigenlijk ook een waarschuwende vinger voor gelijkaardig gedrag opsteekt.

Ik had medelijden met de juf en eigenlijk stelde de moeder zich even fanatiek op als haar zoon bij het doorschuiven van de verantwoordelijkheid naar de school toe en wat dan gezegd van die "pater" die als peanuts bijliep.

Een sarcastische schets uit Rusland.

Ondanks alle wetenschappelijke ontdekkingen en vooruitgang is christelijk fundamentalisme een groeiend fenomeen in de eenentwintigste eeuw. Hier gaat het om één individu dat aan godsdienstwaanzin lijdt. Zijn letterlijke interpretatie van de Bijbel brengt hem tot antisemitische en homofobe uitspraken. Vrouwen ziet hij als een instrument van de Duivel om een man in bekoring te brengen. Hij gaat in de clinch met een progressieve lerares die in wetenschap en logica gelooft. Zij ziet in dat hij slechts de Bijbelcitaten gebruikt die hem uitkomen. Fragmenten over vergevingsgezindheid en "gij zult niet doden" ziet hij gemakshalve over het hoofd. Het levert enkele beklijvende momenten en kostelijke beelden op.

Godsdienstfanatisme en -fundamentalisme spaart geen enkele religie. Allen hebben ze grofweg hetzelfde doel door de ander als des duivels te beschouwen waartegen maar één middel vooropstaat, namelijk vernietiging. Hier volgen we een student die steeds driester en onrustwekkender gedrag stelt. De scènes mogen dan bij momenten grappig zijn, eigenlijk is het bloedserieus. En de school heeft er gewoon geen vat op. Voor de school hetzelfde verhaal: grappig hoe amateuristisch ze tewerk gaan met de student, maar tegelijk is het triest.

Textueel wel best een goede film ook. Die bijbelverzen waren interessant en toonden aan hoe bezeten de student was. De oorsprong van de citaten popten dan ook up in beeld bij één of ander citaat. Alleen vond ik het niet altijd simpel om beide tegelijk te lezen of op te nemen.

Hierboven ook van Dievegge een interessante verklaring gelezen over de dubbele filmtitel. Sterk en perfect toepasbaar op de dubbele rol van de jongen.

Tiener Venya [Pyotr Skvortsov] drijft zowel zijn moeder [Yuliya Aug] en het schoolhoofd [Svetlane Bragarnik] tot wanhoop met bizar gedrag dat voort lijkt te komen uit een zich plotseling manifesterende fundamentalistische lezing van de Bijbel en de overtuiging dat de wereld op het punt staat ten onder te gaan aan het kwaad. De enige die Venya consequent van weerwoord voorziet, is juffrouw Krasnova [Viktoriya Isakova], maar ook zij worstelt om tot hem door te dringen. Ondertussen worden Venya’s klasgenoten gedwongen om een standpunt in te nemen. Het intelligente script, gebaseerd op het toneelstuk ‘Martyr’ (2012) van Marius Von Mayenburg, beweegt zich tussen satire en drama in en houdt niet alleen de Russische moderne maatschappij op effectieve wijze een spiegel voor.