Honor de Cavalleria (2006)

Het leukste plot op MovieMeter.

En volgens mij staat de camera ondersteboven op de "poster"

.

De toevoeging staat op mijn naam, maar ik weet wel zeker dat ik een ander plot heb ingevoerd. Goed, doet er ook niet zoveel toe, want het mag duidelijk zijn dat de film het van een verhaal niet moet hebben. De twee mannen rijden en lopen wat rond in onherbergzame gebieden, nemen een duik in een beekje, staren naar de sterren en de camera observeert het geduldig. Ik denk dat het vooral van het geduld van de kijker afhangt wat hij van de film vindt. Ikzelf had het idee dat ik buiten de bioscoop in deze kleine twee uur veel grotere avonturen had kunnen beleven. Verspilde tijd, dus. Maar de poster is mooi.

1*

Mooi, want daar had ik namelijk geen zin in. Voor de mensen die nog steeds nieuwsgierig zijn, de helft van de opnames waren in het donker, zodat je eigenlijk alleen maar naar de twee zwijgende personages zat te luisteren.

0,5*

Mijn eerste Albert Serra is meteen een schot in de roos! Een geestelijke reis door een eindeloos betoverend landschap. Met een vleugje Laurel & Hardy. Duidelijk niet voor iedereen geschikt.

Albert Serra kende ik alleen nog maar van de waarderingen (of eigenlijk het omgekeerde) hier op MovieMeter waarbij vermeende talentloosheid hand in hand leek te gaan met een plaaggeesterige stijl.

De film was ongeveer zoals verwacht, maar de vraag was nog altijd of ik er in mee zou kunnen gaan. In elk geval heeft het kijken van de film ervoor gzorgd dat ik me iets meer heb verdiept in de figuur Don Quichot: Is het alleen een roman figuur van Cervantes of was er een bestaande inspiratie of baseren de schrijfsels zich op mythische overlevering - ik wist het niet.

Hoewel er in de boeken (2 stuks!), naar ik begrijp, veel humoristische ontmoetingen zijn met voorbijgangers, is het hier vooral stil. En toch krijg ik sterk het gevoel dat dit een vrij getrouwe weergave is van de dwaas Quichot, zoals Cervantes die heeft beschreven. Bij Sancho Panza ben ik daarover minder zeker, omdat eten hier geen belangrijke rol speelt.

Maar dat is niet het belangrijkste. Laten we het er op houden dat Serra die momenten (wat zijn het? twee of drie dagen?) filmt die tussen die ontmoetingen zitten, een leuk beeld schetst van een zonderling (nu zou je het een dorpsgek noemen) en zijn knecht die hem ondanks alles trouw blijft maar niet tegen elke prijs (bij gebrek aan een zinvoller invulling van het leven?).

Ik kan Ik Doe Moeilijk bij een andere Serra-film opmerkt dat hij juíst filmische middelen inzet om zijn verhaal kracht bij te zetten en Verhoeven die Laurel&Hardy bezig zag beiden gelijk geven. Interessante figuur (zeg ik na één film) die een eigen filmtaal zoekt - al had een wat strakker camerawerk hier een veel lyrischer kroniek van gemaakt. Maar zo'n plaaggeest is Serra blijkbaar, het mag niet té mooi worden.

De laatste ridder, dolend.

Ik moet bekennen dat ik het nog steeds niet aangedurfd heb om de Querido-uitgave van de Nederlandse vertaling – een baksteen van om en nabij de 800 pagina’s – die bij mij al sinds jaar en dag in de kast staat, eens echt te gaan lézen. Maar de Don Quichot is zo’n gigantisch cultuurgoed (door sommigen beschouwd als de geboorte van de Europese romankunst), dat je met de grote lijnen ervan in de loop der jaren op allerlei andere manieren toch wel geconfronteerd wordt.

Betekenis, zin: het is altijd zo veel waard als de gek er voor wil geven, en niet alleen als die gek toevallig Quichot heet. Zo’n geloof in een illusie, een droom, als hij heeft, maakt hem belachelijk, maar ook onsterfelijk; niet alleen onsterfelijk belachelijk.

Albert Serra lijkt met deze film de portee van deze figuur, deze roman, tot zijn uiterste essentie te hebben willen terugbrengen. Er worden heel wat grote namen gedropt op de dvd-hoes, waar Serra door beïnvloed zou zijn, maar alleen bij Bresson kan ik me daar wat deze film betreft wel wat bij voorstellen. Ik ken de overigen dan ook niet (Paradjanov, Dovzhenko, Olmi), of heb weinig van ze gezien (Ozu, Pasolini). Godard zie ik hier echt niet in terug.

Meestentijds is Quichot in deze film inderdaad de romantische dwaas, malende in een dorre, betekenisloze wereld. We zien de oude man en zijn indolente metgezel in het harde zonlicht door het woeste landschap sjokken, regelmatig zich tot het Opperwezen, waarmee hij blijkbaar op bijzonder goede voet staat, richtend; constant zijn ‘schildknaap’ onverdraaglijk belerend toespreken (over de onbenulligste dingetjes, maar ook over hun missie, het ‘pad’ dat zij samen moeten gaan); schuifelend door het gras kennelijk een duel acteren; en een niet bestaande vijand verrot schelden.

Een meer conventionele film zou de avonturen van Quichot ook werkelijk laten zien, maar Serra laat die voor wat, en waar ze zijn: in het geestrijke hoofd van de ridder zelf, en nergens anders.

Maar toch. Soms wordt het licht zachter, en zien we het schitterende uitspansel boven het Catalaanse land. En Quichot krijgt een zekere grootsheid, een bepaald aura, als hij vanuit een laag camerastandpunt in dat licht in beeld komt. De nachtelijke scène waarin de slapende Quichot uit het veld wordt geplukt door vier(?) aanstormende ruiters, is er werkelijk eentje om in te lijsten. Ik weet niet zeker wat daar gebeurde. Een verbeelding, of een aankondiging, van zijn sterven?

En ontroering. De uiteindelijk uitgesproken trouw van Sancho Panza, ondanks alles wat hij zich heeft moeten laten welgevallen. De woorden van Quichot bij zijn ‘afscheid’, over zijn vechten voor een wereld waarin ‘de waarheid spreken beloond wordt, en de leugen bestraft’.

Ik vind het indrukwekkend hoe Serra met zijn zeer minimalistische aanpak, eigenlijk zonder actie of plot, zo’n ‘sprekende’ film heeft weten te maken. Kan me wel indenken dat hierbij een aantal duimen omlaag gaan, maar ik kon het goed hebben. Zeer goed zelfs.

Bresson, Quichot, de toeschouwer: het belangrijkste is niet te zien. Je moet er alleen in willen geloven.