Tomato Kecchappu Kôtei (1971)

Mijn beoordeling baseer ik op de 72 min. (sepia) versie.

Uiterst unieke film. Door sommigen gehaat, door anderen geliefd. Wat het ook is, het blijft moeilijk hier een mening over uit te spreken. Feit blijft dat het werk van Shuji Terayama veel te vaak te gemakkelijk aan de kant word geschoven als te vreemd of controversieel. Die woorden mogen dan misschien wel een paar van de juisten zijn, maar we leven tegenwoordig volgens mij in een tijd waarin we verder kijken dan alleen de beelden die we zien.

Dat is ook graag wat Terayama deed. Al 38 jaar geleden. Zijn zoektocht naar taboes kennen geen eind en geen grens. Emperor Tomato Ketchup is een film die hij maakte naar een hoorspel dat hij op eenentwintig jarige leeftijd schreef; Een verhaal waarin kinderen op mysterieuze manier een maatschappij gecreëerd hebben waarin kinderlijke vrijheid geen regels kent. Waar sprookjes en seksuele opvoeding op gelijk niveau horen.

Een maatschappij waar volwassenen de doodstraf of levenslange opsluiting krijgen als zij kinderen hinderen in het eten van snoep, het drinken van alcohol, het roken van tabak of het hebben van seks. Een maatschappij waar onderdelen van overleden volwassenen naar hartenlust gebruikt mogen worden; Hetzij om doktertje te spelen, of gewoon als accessoire.

Terayama is niet bang grenzen op te zoeken, maar blijft daar in deze film altijd binnen. Nergens shockerend of expliciet. Verontrustend, misschien - wanneer een kind een volwassen vrouw van top tot teen schoon likt, om het zo te zeggen. Terayama lijkt zich ervan bewust te worden bekritiseerd door zogenoemde critici die graag het woord "child pornography" gebruiken. Dat is in ieder geval een makkelijke uitweg om de rest te negeren en opnieuw de hele zaak aan de kant te schuiven.

Terayama doet echter veel meer. Zo is er een meisje dat als terugkerende voice-over spreekt tegen haar moeder welke zich verstopt voor deze jeugddictatuur; Het heeft geen nut slaapliedjes uit te zenden op piratenzenders, of in te spelen op haar moederliefde. Haar dochter werkt immers als verbrander van geëxecuteerde lichamen van volwassenen die regels negeerden.

Visueel weet Terayama soms indrukwekkend te zijn. Veel naakt, zonder dat het veel te serieuze, typische, avant-garde word. Soms lijkt het wel of Moodysson hier inspiratie haalde voor zijn Container. Al is die vergelijking ook niet helemaal te plaatsen. Even interessant is ook de soundtrack die even hypnotiserend als uniek klinkt. Heel even zou ik denken dat ik dacht dat de sounddesign van Eraserhead maar een saaie boel was vergeleken dit.

Emperor Tomato Ketchup is één groot experiment, maar wel uniek in kwaliteit. Niet altijd even mooi, maar ontzettend genietbaar. Zijn gebruikelijke taboes als incest, kinderen, seks en veel naakt zijn hier weer te zien. Als je er niet van houdt te moeten kijken hoe een lilliputter een kip het hoofd af hakt om vervolgens met een grijns te kijken hoe het rondrent of hoe een stel kinderen een potje aan het tafeltennissen is met een vastgebonden vrouw als vangnet, dan is dit waarschijnlijk mooi om niet te kijken.

Ik kan dit enkel waarderen.

4.5/5.0

Ik had deze film al een tijd klaarstaan maar kon tot vandaag maar niet de juiste ondertitels vinden. Ik ben blij dat ik even gewacht heb want de juiste ondertiteling voegt zeker wat toe. Emperor Tomato Ketchup wordt er zowel nog surrealistischer als beter begrijpbaar door. Net als Tayama heb ik de 72 minuten durende sepiaversie gezien en eigenlijk heb ik niets meer aan zijn mooi stukje tekst toe te voegen.

Emperor Tomato Ketchup is moeilijk te definiëren. De beste omschrijving die ik kan bedenken is een surrealistisch, poëtisch, politiek pamflet waarin een kinderlijke utopie uitgebeeld wordt. Of een distopie voor volwassenen, het is natuurlijk maar van welke kant je het bekijkt. Door de rollen van kinderen en volwassenen om te draaien schets de regisseur een wereldbeeld dat totaal vreemd overkomt en tegelijkertijd erg herkenbaar is. De film is een aaneenschakeling van beelden en ideeën die je geest doen prikkelen, en je soms zelfs doen nadenken over je eigen ethische opvattingen.

Katten mogen alleen blijven leven wanneer ze laarzen dragen...keizer word je eenvoudigweg door een snor te dragen...leraren krijgen een gevangenisstraf van dertig jaar...lijken van volwassenen mogen gebruikt worden om mee te spelen. Twee kinderen, de een verkleed als kok en de ander als nazi, bepalen door middel van rock-paper-scissors wie de ander mag pijnigen...een lilliputter onthoofdt een kip en staart vervolgens voldaan in de camera...keizer tomaat rookt een sigaret in zijn sigarettenhouder terwijl hij vrolijk op de borsten van een blote vrouw trommelt. Dit zijn enkele fantastische (in beide betekenissen van het woord) flarden uit Emperor Tomato Ketchup.

Even gevarieerd als de beelden is trouwens de muziek. Scènes worden onder andere ondersteund door Franse chansons, psychedelische fluiten of traditionele sitarmuziek. Zolang het maar bij de beelden past en de juiste sfeer creëert.

Voor nu vier sterren met een kans op verhoging. Want ik denk dat er met een tweede kijkbeurt nog genoeg valt te ontdekken in Emperor Tomato Ketchup.

Erg bijzondere film met een erg bijzonder sfeertje. Er worden situaties geschetst die we ons in onze eigen wereld totaal niet zouden kunnen voorstellen en er worden dingen gedaan die we aan de hand van onze eigen waarden compleet zouden afkeuren.

Emperor Tomato Ketchup zit af en toe flink op het randje. Voor de een gaat de film er misschien overheen, voor anderen niet. Wat mij betreft kon dit nog net, maar de film had niet genoeg te bieden om interessant te blijven. Hier en daar is de film echt lelijk. De overbelichte scènes zijn een pijniging voor je ogen en totaal nutteloos. Soms zit je gewoon naar een bijna wit scherm te kijken. Aan de andere kant is er ook weer genoeg interessants te ontdekken in deze film. Toch kon Emperor Tomato Ketchup, ondanks zijn korte speelduur, mijn aandacht niet vasthouden. De rock-paper-scissors scène bijvoorbeeld, ging veel te lang door. En ook het hele kinderseks aspect van de film zie ik liever niet te lang in beeld.

2.0* Misschien dat ik er een volgende kijkbeurt met een andere blik naar kan kijken.