Dealer (2004)

Met Dealer levert Benedek Fliegauf een vervreemdende, doch zeer intense film af. Hij kiest consequent voor een bepaalde stijl en verteltrant en het lineaire verhaal heeft vrij weinig functie, daar de verhalen meer door de gezichtsuitdrukkingen en de omgeving vertelt wordt dan door de letterlijke tekst.

Doorheen de hele film is een achtergrond geluid die je verder vervreemdt van je omgeving en je langzaam in de ongelooflijke misère van de karakters trekt, dit in combinatie met het uiterst trage camerawerk maakte dat ik me soms vrij ongemakkelijk ging voelen. Elk shot, hoe mooi ook, is doordrongen met de grauwheid van de Sovjetgebouwen en de leegheid van de personages. Prachtig in beeld gebracht door een goed uitgewerkte hypnotiserende cameravoering die langzaam in elke nieuwe scene een klein verhaal verteld.

Het eerste wat opvalt is de camera die langzaam roterend om het hoofdpersonage heen draait. Dit gecombineerd met een ambient track die je zo goed als de hele film lang hoort. Samen zorgt dit voor een atmosferische film die na het einde nog lang door blijft galmen. Qua stijl is het erg origineel al doet het mij qua uitgestrektheid aan Tarkovsky denken.

Er zullen heel veel mensen zijn die deze film saai of langzaam vinden maar je kan moeilijk ontkennen dat het perfect bij de inhoud past. De mensen die de dealer tegenkomt onderweg, voornamelijk verslaafden, hebben ontzettend vage en originele problemen die je nog nooit in andere films bent tegengekomen. Naast de stijl vind ik dat ontzettend interessant. Ontzettend schrijnend en wellicht ook grappig.

Constant grauwe grijze gebouwen en eenzaamheid. Verslaving is wat mij betreft nog nooit zo leeg en triest uitgebeeld. Hoewel verslaving een van de onderwerpen is kan het wellicht ook een kijk zijn op het moderne leven. De film lijkt ergens naartoe te bouwen maar eindigt in leegheid. Sommige zaken blijven onduidelijk en onbeantwoord maar ik denk dat Fliegauf vooral een gevoel wil opwekken.

De gesprekken en de stijl zijn ontzettend abstract en de dealer, personages en gesprekken zijn niet realistisch, geen echte mensen van vlees en bloed en komen over als abstracties of wellicht prototypes van de drugswereld wat weer goed aansluit bij de stijl en inhoud. Kilheid en koelbloedigheid alom. Bijna perfectie al mocht de pacing van mij hier en daar wat vlotter.

Intrigerende film, m'n tweede van Fliegauf, en deze is een stuk minder dynamisch dan Just the wind. Want hoewel het camerawerk, met de ene longtake na de andere en telkens die langzame, zwevende rotatiebeweging, fraai is, kwam het op mij wel wat artificieel over. Datzelfde kan gezegd worden over de soundtrack en de langzaam uitgesproken dialogen. Wat mij betreft is het vooral datgene wat er voor de camera gebeurt waarin Dealer overtuigt, namelijk de drugs-gerelateerde ontmoetingen met een diversiteit aan getormenteerde personages. Soms absurdistisch, soms fascinerend, soms zelfs behoorlijk indrukwekkend. Vooral de scène bij de vader van de hoofdpersoon springt eruit. Het deed me op een gegeven moment wat denken aan Songs from the second floor, hoewel bij Fliegauf humor volledig ontbreekt. Een andere associatie die ik had was Oslo 31. August, met name als het gaat om het hoofdpersonage. De slotscène deed me verder weinig, en dat kan uiteindelijk gezegd worden over de gehele film, die in z'n vorm net wat te gekunsteld is om de boeiende inhoud echt tot leven te brengen.

Sluit me aan bij de positieve geluiden.

Zelden een film gezien die gedurende de volledige speelduur zo'n tristesse uitstraalt. If anything, deed het me wat denken aan een Grandrieux, voornamelijk aan La Vie Nouvelle. Door middel van beeld en geluid krijg je een uiterst kille sfeer voor je kiezen, waarvan eigenlijk op geen enkel moment ontlading geboden wordt. Zo'n beetje elk shot is doordrongen van een zekere somberheid, waarbij ook maar het kleinste sprankje hoop of positiviteit ver te zoeken is.

Visueel is het meer dan adequaat, al is het eigenlijk vooral het camerawerk waar de film écht zijn kracht uit put. Erg sloom en log, maar tegelijkertijd ook strak en sierlijk. Bij vlagen prachtig om te zien, vooral die 360 graden scenes zijn meesterlijk. Qua soundtrack ook wel uitermate sfeervol, al had het misschien net iets gevarieerder gemogen. Die ambient track die zich om de minuut herhaald mag er zeker wezen, alleen net iets meer muzikale back-up had het waarschijnlijk vervolledigt.

Verder dus een intrigerende ervaring. Paar ijzersterke, indrukwekkende scenes, zoals dat trippende meisje en het gesprek met de verbrande vriend van de hoofdpersoon, maar bovenal een sfeer om u tegen te zeggen. Aanrader voor mensen die niet vies zijn van ''depressieve'' cinema, en geen last hebben van een te korte aandachtsboog. Dikke 4,0*.

Indrukwekkende aaneenschakeling van een reeks barre, bizarre en gaandeweg ook steeds aangrijpender scènes, die zich langzaam aaneen schroeit tot het onthutsende verhaal van het leven en lot van een dealer, in een omgeving die wel één grote zelfkant lijkt.

Want het mag inderdaad zo zijn dat Fliegauf filmisch van wanten weet (en ongetwijfeld weet waar hij zijn mosterd vandaan moet halen), persoonlijk zie ik het graag als een draaiende camerabeweging méér is dan alleen een stijloefening, en geschraagd wordt door een emotie die voortvloeit uit het verloop van het narratief, cq. de opeenvolging van de verschillende scènes, die iets opbouwen, als evenzovele druppels in een steeds voller wordende emmer.

En dat gebeurt hier wel; alles heeft hier zijn plaats en tijd. Die tijd wordt wel ruim genomen, maar uiteindelijk begint ook het uitdrukkingsloze gezicht van de dealer sporen te vertonen van emotie (die er natuurlijk vanaf het begin al was), ten slotte resulterend in een ontknoping, die des te dramatischer is omdat er ondanks alles een aantal seinen waren die een andere kant op leken te wijzen. Een keuze tussen hoop en vertwijfeling, die beide kanten op kan vallen. Maar het is één van twee.

De enige kleine reserve heb ik bij de geluidsband, die bij momenten iets te opgelegd aanvoelt, maar aan de andere kant gelukkig toch ook vaak zijn punten scoort. Het ritselende en sissende geluid van de preparatie van een heroïneshot.

En voor wie nog twijfelt of dat meisje inderdaad de dochter is van de dealer, moet zich nog maar eens de allereerste scène van de film in herinnering brengen, als we het kind naast haar moeder in slaap zien vallen. Prachtige vondst.

Ja, dit is er weer zo eentje, waar je altijd op hoopt als je je er weer eens toe zet om een film te gaan kijken