My Childhood (1972)

My Childhood is het eerste deel van een trilogie over de herinneringen uit de jeugd van regisseur Bill Douglas.

Het is een jeugd die blijkbaar niet gemakkelijk was. Het was een arme tijd, hij had geen ouders meer en leeft samen met zijn broer en dementerende grootmoeder. Ondanks dat de zwart-wit fotografie en het camerawerk erg mooi zijn, kun je gerust stellen dat dit een erg deprimerende film is. Er zitten namelijk erg weinig vrolijke momenten in en degenen die erin zitten, zijn vaak van korte duur.

Ik vond de mooiste stukken de momenten met de Duitse soldaat Helmuth. Jamie ziet in hem de vader die hij nooit heeft gehad. Aan de andere kant is Jamie voor Helmuth ook een vrolijke afleiding. Jamie probeert hem tijdens hun ontmoetingen Engels te leren, terwijl Helmuth hem juist Duits probeert bij te brengen. Het zijn mooie momenten, die echter slechts tijdelijk zijn. Daarnaast voelt het allemaal ook erg oprecht aan. Oprechte gevoelens, zonder sentimenteel te worden.

Al met al een knap filmpje, dat bijna de volledige speelduur weet te boeien.

4,0*

En tweeëneenhalf jaar later haal ik hem maar eens uit het plastic om te kijken. Uiteraard(?) heb ik voor ik deel twee en drie van de trilogie bekijk, eerst dit bleke pareltje weer even bekeken. In het door BFI meegeleverde boekje staat Douglas' stijl omschreven als niet zozeer social realism, maar eerder poetic realism. Dat lijkt me een uitstekende omschrijving. Al is het nauwelijks stemmingmakende poëzie. Maar de in beelden gevangen herinneringen blijven wel bij je hangen.

De scène waarin Jamie een theekopje overgiet met heet water, leegschenkt en het warme kopje in de verstijfde knoken van zijn omaatje plaatst, haar handen zorgzaam omvattend, bracht wederom een brok in mijn keel. Bij een mindere filmmaker zou het een vals sentiment kunnen zijn, maar Douglas kan dit zonder opsmuk, en het wérkt. De tijdelijkheid van de momenten die Spetie aanhaalt, is dan ook kenmerkend. De arm om de schouder na het vechten van de twee broers, is verrassend. Maar het is geen moment waar Douglas de camera op laat hangen. Cut! Dit zien we ook in het vervolg My Ain Folk, als de broers op bed lol hebben om een rubber. Het kind zijn duurt echt maar even, waarna de apathie en het gepijnigd grimas al snel weer bezit van de gezichtstrekken nemen. Alles lijkt vluchtig en ongrijpbaar.

De zwart-wit fotografie is schitterend, en Douglas weet prachtige prestaties uit zijn ongetrainde acteurs te wringen. Zelden zag ik een kind met zoveel herinneringen in zijn gezichtsuitdrukking. My Childhood is een mijlpaal in de Britse filmgeschiedenis, die duidelijk een andere weg inslaat in de manier van verhaal vertellen en filmen dan zijn voorgangers.

4* en zeker 15 euro waard voor de trilogie (dual format blu-ray/dvd plus docu op derde bonusdisc + boekje)

Losse herinneringen van een ongelukkige, liefdeloze en verwaarloosde jeugd.

Het is m.i. wel juist dat de memorie aan prille jeugdjaren geen aaneensluitend verhaal vormt maar eerder een groepering is van feiten die als markant zijn bijgebleven en zo komt dit eerste gedeelte van de biografie wel over. Geen vloeiend aaneengeschakeld verhaal dus maar korte significante scènes.

Een buitenbeentje in de Britse cinema eigelijk. Anders nog dan de sociale toestanden die bijvoorbeeld door de angry young men-navolgers (Tony Richardson...) in de jaren 60 werden vertoond, al is hier, naast de schitterende op eenvoud gestoeide scènes, toch ook veel oog voor de sociale achtergesteldheid, de armoedige behuizing in het trieste mijnwerkerstadje. Uiteraard is ook het idee een biografie op te splitsen in 3 delen, het laatste 6 jaar na het eerste, heel bijzonder.

"My Childhood" en wat er op volgt is een mooi, indringend en heel ongewoon stukje filmwerk.

Prachtige trilogie die vooral een film vormt en ik ook op een avond heb bekeken. Zeker de eerste twee delen zijn eigenlijk een geheel. Stilistisch een heel fraaie botsing tussen sociaal realisme en poezie. De film bestaat uit herinneringen en weet dat te bewerkstelligen door heel realistisch te zijn maar net niet echt. Door bepaalde zaken als geluiden, beelden en geuren te benadrukken en andere juist niet. Omdat je sommige dingen onthoud en andere vergeet. In het eerste deel woont Jamie met Tommy bij hun oma terwijl zijn moeder in een inrichting verblijft omdat ze zeer ernstige psychische ¨problemen heeft. De oma is afstandelijk en lijkt niet veel om Jamie en Tommy te geven en er wordt licht gesuggereerd dat oma invloed heeft gehad op de psychische gesteldheid van moeder. Het meest op zijn gemak is Jamie bij Helmuth die een vaderfiguur is, maar vooral iemand die hem erkent.