A Strange Love Affair with Ego (2015)

Geconstrueerde authenticiteit 2.0

Verschillende portretten van jonge vrouwen waarmee de regisseuse de eigen band met haar oudere zus analyseert. Over de ragfijne grens tussen gezonde zelfliefde, narcisme en een ziekelijke hang naar de bevestiging van anderen. Jonge meisjes, tegen de puberteit aan, die al een duidelijk beeld blijken te hebben van welke invloed de omgeving heeft op hun welbevinden. Een Britse party girl die met haar homoseksuele en transseksuele vrienden lol trapt, controversiële kunst maakt, maar toch twijfelt zij steeds of zij niet een rol krijgt toegewezen omdat haar wervelende persoonlijkheid heftige reacties oproept bij anderen. Een Aziatisch-Amerikaanse die decadente modefeesten organiseert als een zelf gecreëerd typetje, terwijl zij als alleenstaande moeder de zorg draagt over haar zoontje.

'A Strange Love Affair with Ego' is best interessant opgezet. Het vertelt een autobiografisch verhaal (zelfmoord van een zus) om daarmee een beeld te schetsen van een tijd waarin jezelf presenteren en authenticiteit uitstralen belangrijker zijn dan ooit. Welke rollen spelen vrouwen in westerse maatschappijen om hun psychisch lijden te verdoezelen? Wanneer wordt jezelf continu blootgeven ziekelijk en zelfdestructief? Best interessant, ergens, diep verstopt in de dweperig pretentieuze montage van videoclipachtige dromerigheid. Net als in documentaires als 'Vleesverlangen' (2015) en 'De OK-vrouw' (2016) is er gekozen voor een filmische opzet waar sfeer scheppen belangrijker is dan feitelijkheid, of dan proberen om objectieve afstandelijkheid te suggereren.

Het probleem wat ik met de ambitieuze opzet heb, is dat het kleine en intieme botst met dezelfde intentie om maatschappijkritisch en relevant te zijn. Het voelt allemaal erg vergezocht en pretentieus. De tussentitels van de correspondentie met 'de echte zus' die over de beelden wordt geplakt van compleet andere vrouwen. De overdreven focus op het oninteressante kunstenaarsmilieu waar piemels en vagina's de voornaamste interesse lijken. De vragen van de journaliste die aansturen op zelfanalyse en reflecties op de eigen identiteit. De mannelijke psycholoog die als een goeroe wordt opgeroepen om dingen te duiden met zijn wetenschappelijk correcte relativering. Die keuzes zijn eerder irritant dan verhelderend; een toonbeeld van pretentieus navelstaren.

"Over narcisme en snobistisch geleuter: de niet OK-vrouw"
Hierbij een reactie op een uitstekend geformuleerd commentaar van Donkerwoud. Vaak ben ik het eens. Zo ook nu, voor zover het de vrij feitelijke analyse in de eerste alinea betreft. De docu kwam bij mij -al met al- echter anders aan.

"De dweperig pretentieuze montage van videoclipachtige dromerigheid" stoorde me niet. Wél had ik aanvankelijk óók de irritatie aan het snobistische geleuter de "kunstgeschiedenismeisjes". Overigens: feitelijk waren ze alle drie uit ander hout gesneden (lees: niet 3x Halina) maar goed: kunstzinnig, ja. Niet voor niets: het is ook de overeenkomst met haar zus! Was haar zus een shag rokende broer geweest die werkte in een garage en iedere zaterdagmiddag bezopen het voetbalveld verliet, dan waren deze types niet gekozen. De keuze is dus logisch. Dergelijke types (ook ik dacht aan Halina bij de eerste) kunnen de irritatie aan het "pretentieuze" versterken. De breekbaarheid, het menselijke aan deze dames en aan de zus, komt echter wél aan de orde. Dat vond ik sterk en deed de irritatie verdwijnen.

De dames fungeren als een soort "spiegel" voor de regisseur en vervolgens ook voor de kijker. De gedachten over het contact met haar zus, zijn te lezen tegen de achtergrond van de verhalen van de dames. Vervolgens worden ook de verschillen tussen hen duidelijk. De objectieve afstandelijkheid is voor mij geen voorwaarde. Sterker nog: het is niet gepast in dit type docu. Het wél vrij objectieve stuk over "narcisme" zorgde overigens wel even voor een korte landing terug op aarde. Ik vond dat niet storend. Frappant is: narcisme (de slechte variant) werd door Freud ooit getypeerd als vrouwenkwaal. Bron: Narcisme: Uitleg en informatie over de narcisme stoornis

De door de regisseur gehanteerde methode, waarbij de tekst een poëtisch element is, zorgt voor spanning. Ik begrijp dat dit dweperig overkomt, zeker als de persoonlijkheden je al irriteren. Anders dan de saaie monoloog van De OK-vrouw (2016), vond ik deze docu origineel opgebouwd en uiteindelijk toch aangrijpend. De "methode" bracht wat mij betreft juist een spanning die ik wel kon waarderen.

Mooie omschrijving. Dit stoorde mij dus ook in deze documentaire.