The Elephant Man (1980)

Dit is in ieder geval een film die ik nooit meer zal vergeten en de kern van dit verhaal is natuurlijk tijdloos.

Knappe film, met geweldige Hopkins en Hurt.

Ondanks de redelijk normale uitwerking (zeker voor Lynch' doen maar überhaupt is dit vrij conventioneel) en het menselijke verhaal was dit een film die me redelijk koud liet. En aangezien het middenstuk van bijna een uur vooral draait om de persoon John Merrick wist de film mij daar vaak niet te boeien. Jammer, zeker het begin is sterk. De contrastrijke zwart-witfotografie werkt hier ook en Lynch creërt in een normale wereld een soort van nachtmerrie (maar net niet helemaal). Ook sterk om John Merrick eerst tijdenlang niet volledig te tonen. Maar eens hij begint te praten wordt zijn persoon voor mij minder boeiend. De overgang ging me ook te snel. Hurt is prima maar wist me dus simpelweg niet te raken. Ook Hopkins is fijn onderkoeld, maar allicht weer te onderkoeld. De film eindigt nog wel mooi, maar voor mijn gevoel had er zeker uit dat middenstuk een deel uit gekund. Naar boven afgerond 3,0*.

De film opent met een bijna abstracte aanval door olifanten op een (zwangere) vrouw. Vanuit een rookwolk wordt een baby geboren. Deze surrealistische en symbolische scène zet de toon voor een verhaal vol onheilspellende beelden en emoties.

Met prachtige zwart-witbeelden introduceert Lynch een kermis, waar een freak wordt tentoongesteld – een situatie die de autoriteiten duidelijk te ver gaan. Rook, bromtonen, mystiek: het Londen van Lynch draagt al de kenmerkende elementen van de Black Lodge. Episode 8 is nooit ver weg.

Lynch’s regiestijl is al bijzonder volwassen. Alles is tot in de puntjes onder controle: het spel, de fotografie, de art direction, de pacing en het geluid. Alles bevindt zich op het hoogste niveau.

De film werd genomineerd voor acht Oscars, maar won er geen enkele. Ordinary People ging er met de hoofdprijzen vandoor, in hetzelfde jaar waarin ook Raging Bull meedong.

De film vertelt het bijzondere en soms hartverscheurende verhaal van John Merrick, een indrukwekkende creatie van John Hurt. Voor Lynch is het verder een relatief conventionele vertelling, maar zelfs hier legt hij al verbanden tussen de vervuiling van de industriële revolutie en de duistere kanten van het bestaan.

Door meesterlijk te balanceren tussen drama, thriller en horror, bevestigde Lynch zijn naam als een groot talent.

We kunnen alleen maar benieuwd zijn naar zijn volgende stap…

4,5

Visueel knappe film over een onderwerp wat me erg interesseert.

Goed geacteerd. Uitschieter is misschien wel de vrouw van Dr. Treves. Vond haar ongelofelijk overtuigend in de weinige screentime die ze had. Goede rol uiteraard ook van John Hurt.

John Merrick's verhaal is onwijs interessant en tevens behoorlijk ontroerend. Toch denk ik dat het mij met een andere uitwerking nog meer had kunnen raken. Sommige ontwikkelingen volgen zich wel erg snel op, waardoor het qua emotionele impact soms wat inlevert. Maar bijvoorbeeld ook door de te bombastische muziekkeuze in de scène dat hij door de groep belaagd wordt in zijn kamer.

Daar tegenover staan uiteraard meer dan genoeg geslaagde scènes. Een vertederend portret.

Edit: toch nog een half punt erbij. De film moest duidelijk nog even bezinken. En zowel het bezoek bij de dokter thuis als de eindscene met Adagio for Strings zijn wel echt tear jerkers.

Ik vond 'm niet geweldig. Het acteren van John Hurt vond ik overdreven pathetisch, misschien zo geregisseerd bij gebrek aan mimiek? Maar ook Anthony Hopkins...tsja, ik kan 'm altijd slecht velen, gek genoeg (want sommige rollen vind ik 'm best goed) en hij is hier bijna aarzelend. Qua verhaal zit ik te zoeken naar meer betekenis, een breder doortrekken, dan het oppervlakkig sentimentele verhaaltje, maar ik vang bot. Het einde is een sentimenteel poëtisch loopje nemen met de werkelijkheid en ik kon er geen traan om laten.

De stijl van Lynch schemert enkel lichtjes door in de collage-achtige intermezzo's en sound design. Bijzonder te zien hoe na het (m.i) geniale "eigen" Eraserhead de commercie hier bovenop hem sprong, tot het debacle van Dune hem per film meer terug deed keren naar zijn eigen denken, filmuniversum. En mooi te zien dat eigenlijk pas op het laatst, in Twin Peaks Revisited hij full circle maakt naar de dimensie(s) van Eraserhead. Uiteindelijk was dat zo "anders" dat misschien zonder de uitstapjes van de commerciële (niet "eigen") film, hij z'n wel eigen absurdistischer baanbrekende latere films nooit gemaakt kon hebben..

Nou ja, deze Elephant Man best een beklijvenxd biopic, wat mooie momenten, maar qua filmmaken (en zeker van Lynch) voor mij wel een teleurstelling.

Lynch gaat hier toch wel vrij klassiek te werk ondanks die prachtige bevreemdende start. Mooie zwart wit fotografie maar opbouw verhaal en vormgeving London 19de eeuw met een maatschappij van verschoppelingen en intellectuelen in een ivoren toren, is verzorgd maar nergens bijzonder. Daarom word ik door de schreeuw ‘I am a human being’ niet gegrepen. Het thema van beauty and the beast heeft weliswaar geen Disney uitwerking maar de analyse dat John Merrick door mensen wordt bespot en als attractie gezien door zijn monsterlijke uiterlijk bleef afstandelijk.

Het einde bleef me wel bij en is sereen gebracht door Lynch. Met de foto van Merrick's moeder op het nachtkasje (zijn beeld van comfort en heiligdom) gaat hij slapen om nooit meer wakker te worden. Die dag was hij bij de uitverkorene door een optreden van Bancroft bij te wonen, geaccepteerd voor die ene avond en misschien daarom wou hij gaan slapen als een normaal mens met score van Adagio for strings als goddelijke begeleider. Nu is zijn strijd is ten einde, hij zal nooit zoals zijn maquette (die hij net heeft afgewerkt) suggereert de kathedraal (opnieuw een symbool van comfort en heiligdom) kunnen bezoeken.

The elephant man is dan ook één van zijn Lynch meest humane en ingetogen films.

Sterke biografie van de grootmeester. Lynch en ik is nog geen geslaagd huwelijk geweest maar alle films die ik dit decennium zag zijn toch wel "hits" geweest en deze valt daar ook onder. Ik denk zelfs dat dit misschien wel de beste biografie is die ik ooit gezien heb als ik eens vlug kijk.

Moeilijk om aan te tonen wat hij hier goed doet, maar ik denk dat het verhaal een heel interessant verhaal is dat het waard is om verteld te worden. Verhaalkeuze is van belang. Je kan een biografie maken over deze man of je kan een biografie maken over een zakenvrouw die een dweil uitvond zoals David O. Russell deed. En ja, sommige verhalen zijn nu éénmaal interessant en het waard om te vertellen en sommige zijn dat niet.

De presentatie is gewoon goed, pacing zeer goed zelfs want het verhaal blijft boeiend over de gehele speelduur, iets wat bijvoorbeeld zeker niet elke biografie in slaagt omdat het soms wel eens durft voortkabbelen. Hier is dat niet het geval. Lynch bewijst voor mij hier dat hij zeker het conventionele ook wel onder de kunst had, niet enkel aparte en vreemde films. Het vreemde aan deze film gewoon het verhaal zelf dat tot de verbeelding spreekt wat er toch voor zorgt dat deze film een eigen smoel heeft.

“The Elephant Man“ van David Lynch is een indrukwekkende en ontroerende film die het waargebeurde verhaal vertelt van John Merrick, een zwaar misvormde man uit het Victoriaanse Engeland. De film laat op gevoelige wijze zien hoe Merrick ondanks zijn afschrikwekkende uiterlijk respect, waardigheid en menselijkheid verdient, en legt scherp de hypocrisie van de samenleving bloot die hem slechts als een ‘freak’ ziet. De fenomenale acteerprestaties, in het bijzonder van John Hurt als Merrick, gecombineerd met de sfeervolle zwart-wit cinematografie maken het een onvergetelijke en meesterlijke ervaring. Ook Anthony Hopkins als de welwillende dokter Frederick Treves die hem ontdekt en opneemt in een ziekenhuis in Londen, waarbij John Merrick de eerste waardigheid en menselijke warmte ervaart, is top. Een tijdloze klassieker.

Voor Lynch zijn doen vrij conventionele film wat zich ook vertaalde in veel waardering van de Academy, maar nog altijd interessant, met een mooie hoofdrol van John Hurt. Het contrast tussen zijn groteske uiterlijk en zachtmoedige aard komt mooi naar voren, en de scenes waarin hij wordt tentoongesteld, mishandeld, uitgejouwd zijn naar om te zien, het brengt het slechtste in de mens naar boven (hebzucht, domheid, lafheid). Wel opvallend dat Lynch vooral het 'gewone volk' hier als de ware monsters neerzet- de leden van de elite (in de gedaante van de gevierde actrice, de prinses, de ziekenhuisdirecteur en natuurlijk de dokter zelf) zijn begripvol en vriendelijk, herkennen in de ontwikkelde John misschien wel een van hen.

De film over het ultieme buitenbeentje eigenlijk, had Lynch deze film niet gemaakt dan was als iemand als Herzog er waarschijnlijk op gesprongen.