The Naked Civil Servant (1975)

De grote doorbraak van John Hurt. Een tv-drama (/komedie) over een nogal flamboyante homoseksueel. Quentin Crisp himself introduceert de verfilming van zijn leven in de eerste minuut. John Hurt lijkt als twee druppels water, zowel lichamelijk als de gehele lichaamshouding en stem. Verbazingwekkend spel (wat hem ook wat belangrijke prijzen opleverde).

Ondanks dat het tv-drama goedkoop oogt en een aantal vervelende nietszeggende momenten kent, is het genieten geblazen door veel sterke scenes. En John Hurt is Crisp. Crisps 'wijsheden' worden als humoristische stille cinema tussentitels uitgesproken, waaronder de dag dat de Tweede Wereldoorlog uitbrak: "When the war was declared, I bought two pounds of henna". En de uitspraak (die bij de eerste uitzending werd gecensureerd, lees: verwijderd): "Sexual intercourse is a poor substitute for masturbation."

Fijne humor doordrenkt het overigens 'zielige' leven van Crisp, die zichzelf bestempelde als a naked civil servant, hij verdiende zijn geld als model op de kunstacademie. Ook al had hij veel moeite 'een man die op een bus wacht' uit te beelden. 3,5*

Als film oogt het als een inwisselbaar televisiedrama met theatraal acteerwerk en een fragmentarische opbouw van losstaande gebeurtenissen, maar John Hurt is subliem als homo-icoon Quentin Crisp. Van een mannelijke prostituee naar een professioneel naaktmodel, terwijl hij rondhangt bij de 'beau monde' van kunstminnende progressievelingen. Hurt zet hem neer als een gevoelige en door de liefde getekende romanticus, die op zijn eigen manier - zoals met een 'vrouwelijke stijlkeuze' - de strijd aangaat met kleinburgerlijkheid en de seksuele repressie van de jaren dertig en veertig. De prijs die hij als openlijke homoseksueel moet betalen is hoog: als het niet leidt tot gewelddadige conflicten met wildvreemde mannen op straat, dan wordt hij in intieme liefdesrelaties wel gekleineerd, vernederd en onderdrukt. Toch straalt Quentin Crisp vooral een eigen kracht uit door hoe hij met scherpe witticisms en een recalcitrante levenshouding, de intolerantie van de uitgesproken meerderheid blootlegt en ze soms zelfs ontmantelt.