Black Hawk Down (2001)

De film ziet er bloedmooi uit met soms diepzwart, fijne kleuren (die nachtscènes!) en de oorlog wordt ook gruwelijk en ruig in beeld gebracht. De film is intens te noemen.

Maar toch, de film raakte me helemaal nergens. We krijgen een lang inleidend deel dat vooral ziet op sfeer en niet op personages, die sowieso wel een beetje op elkaar lijken allemaal. Dat maakt het ook niet overzichtelijk wie waar nu is. Verder is de actie schokkerig en chaotisch en beeld gezet waardoor deze mij niet wist mee te nemen. Pas de laatste 3 kwartier komt er meer rust en wordt de film beter op dit punt. Maar verder was dit echt een te lange zit voor mij, een film die niet over de volle lengte weet te boeien. 2,5*.

De oorlogsfilm die qua cinematografie state of the art aanvoelt, nog steeds. Is uitgekomen toen Amerika nog moest bekomen van 9/11. De boodschap "wat doen we in godesnaam in deze uithoek?" had doorgetrokken kunnen worden naar "gaan we nou écht Irak binnenvallen?" Amerika ziet zich echter nog steeds veel te veel zoals in die andere oorlogsfilm tot uitdrukking kwam, Saving Private Ryan: opofferingen brengen om volkeren en landen te bevrijden. Die boodschap gaat (persé) niet op voor Afrika en het Midden Oosten. https://medium.com/@sevehicle/where-does-the-sensible-thing-slip-into-insanity-f5684629642c

Black Hawk Down wordt af en toe onderuitgehaald door een wat onevenwichtig tempo en een onoverzichtelijke structuur (hoewel ik vermoed dat dit op z'n minst deels de bedoeling was). Ook de cast boordevol geweldig sterke acteurs krijgt te weinig materiaal om mee te werken; het is vooral schieten, rennen, schieten. Opnieuw is dat waarschijnlijk doelbewust, maar dan kan je evengoed een bende nobodies casten. Nu zit je hier met acteurs als Eric Bana, Ewan McGregor, Jason Isaacs, Coster-Waldau, etc, die weinig interessants te doen krijgen. De speelduur van 2.5 uur is ook een lange zit, al vloog de tijd op zich nog vrij vlug voorbij.

Nu klink ik negatief, maar dat ben ik allesbehalve. Over het algemeen is dit een absolute klasse-productie. De beelden zijn ultramooi en de omgevingen van de stad erg sfeervol. Met behulp van het chaotische cameragebruik waan je jezelf bovendien vaak midden in de actie, wat een erg meeslepend effect teweegbrengt. Het is een film die echt gemaakt lijkt te zijn voor het grote scherm indien je de ultieme ervaring wil meemaken; ik heb wel het gevoel dat ik dat een beetje gemist heb op m'n televisie. De muziek is vrij meeslepend/episch (misschien soms zelfs een beetje ongepast in combinatie met de rauwe, brute beelden, maar het werkte wel vond ik). Het eerste halfuur opbouw is prima (Scott weet hier net informatief genoeg te zijn zonder langdradig te worden), en dan wacht je als kijker gewoon een hele hoop fantastisch in beeld gebrachte, chaotische actie tot het einde. Wat is Ridley Scott toch een enorm veelzijdig regisseur eigenlijk; bijna elk genre heeft hij wel eens (succesvol) uitgeprobeerd. Zijn Alien-producties in het laatste decennium zijn ruk, maar voor de rest blijft het toch een vakman van de bovenste plank.

Dikke 3.5*.

Zeldzaam intense oorlogsfilm waarbij er zóveel kogels rondvliegen (en waarbij we zó vaak zien hoe Somalische geweren op voor hun leven rennende Amerikaanse soldaten gericht zijn) dat het er bij mij bijna niet in kan dat er slechts 19 Amerikanen zijn gesneuveld. Scott regisseert het allemaal zo vaardig dat ik hem bijna kan vergeven dat de voornaamste rol is vergeven aan Josh Hartnett (die het, eerlijk is eerlijk, eigenlijk prima doet, net zoals de rest van de cast). Zeer indrukwekkend, maar tegelijkertijd is deze tweede keer tevens vermoedelijk de laatste keer dat ik deze film ga bekijken, want 2½ uur onafgebroken uitzichtloosheid is wel wat èrg veel.

Black Hawk Down is een film gebaseerd op feiten waarbij je als kijker enorm in het verhaal wordt gezogen. Het is tot in detail ontzettend mooi weergegeven. Er is duidelijk energie in gestoken dat is in alles duidelijk. Hele mooie film dit.

Voor de herziening omdat ik de film op blu-ray was tegen gekomen. Helaas was het geen hele goede uitgave maar ja, wat doe je er aan. Hopelijk zijn The Revenant, Nordwand en 13 hours op dat vlak van betere kwaliteit die ik de afgelopen week ook allemaal verving.

En met deze kijkbeurt, onderandere door het lezen van Roger Thronhill's reactie, had ik toch wel de intentie de film eens nader onder de loep te nemen. In een comment van een jaar of vijf terug gaf ik de film weliswaar een voldoende maar benoemde de film ook als gemakkelijk en oppervlakkig. Ik beweerde diepgang te missen, feeling met de personages, of misschien een scherp randje. Maar was dat wel zo, of was het een gebrek aan vermogen om op dat moment in de flow van de film mee te gaan? BHD was een film die me vroeger heel wat meer kon bekoren...was de geest dan uit de fles?

Eerste noemenswaardige noot is toch wel het werkelijk uitstekende en uitvoerige boek van Mark Bowden die ik al langer dan ik heugen kan in de kast staan heb. En ja, het boek wordt toch wel erg goed gevolgd. Waar verder eigenlijk te beginnen bij dit trieste verhaal medio 1993 met warlords, hongersnood en militaire ingrijpen van zowel de VN als Amerika waar vooral de laatste erg ongewenst en onbegrepen is, maar dat ook deels aan zichzelf te danken heeft en van Vietnam weinig geleerd heeft. En zo begint het verhaal met de ogenschijnlijk gemakkelijke Operatie Gothic Sepent. Was er sprake van onderschatting...? Wellicht. Maar dat een Rocket Proppeled Grenade een helicopter neer zou kunnen halen was toch iets niet voor de hand lag. Het was reeds in eerder gebeurt maar had slechts schade opgeleverd, men waande zich soort van onkwetsbaar. Maar het kan kennelijk, een rpg vliegt in een afwijking of rechte baan en kan bij toeval tegen een helicopter afvliegen, maar heeft geen zoekfunctie of infrarood, of andere fancy stuff dus een bewegende object is uitermate lastig te raken. Het is puur toeval...maar wel toeval dat twee keer toesloeg en voor een catastrofe zorgde.

Diepgang heeft de film uiteraard nog steeds niet echt, nadien weten we nog steeds niet veel van deze mannen. Wel opvallend is meteen de broederschap. Intens is de opening bij de voedseldistributie, adembenemend de scènes van de luchtvloot die onderweg is boven de de kustlijn met een soort stilte voor de storm die rond de geconcentreerde en gespannen mannen hangt. Eenmaal op locatie, Marokko by the way, wordt de zaak van kwaad tot erger met uiteraard de neergehaalde helikopters. Uitstekend weet Scott in de meeste scènes een bepaalde intensiteit op te roepen. Dit geld voor bepaalde vuurgevechten maar vooral voor de neerstortende heli's met hun 'black hawk down' call. De getoonde geweldsuitbarsting is bij tijd en wijlen om sprakeloos van te worden hier en daar met een sprankje humor en verschillende heroïsche momenten. En dan komen we wat mij betreft toch uit bij de twee grootste helden van het conflict, master sergeant Gary Gordon en sergeant first class Randy Shughart, de mannen die verzochten op de grond gezet te worden in een poging de crew van de tweede Black Hawk, Durant's toestel, te beschermen tegen de aanstormende massa. Een taak waarvan beide mannen wisten dat het kansloos was, en toch wilden ze het proberen, kregen toestemming, sneuvelden en werden nooit terug gevonden. Familie moest proberen de beide mannen te identificeren van foto's waar de plaatselijke bevolking met lijken van Amerikaanse soldaten rond troonde. En poeh....wat kan me dat bezig houden, die bereidwilligheid van Shughart en Gordon om door het vuur te gaan, om te proberen het onmogelijke te bewerkstelligen voor een kameraad in nood, je broeder. Die keuze die je dan maakt, wat gaat er dan door je heen. Dat kan mij zo fascineren en bezighouden, en het vangt eigenlijk de gehele film in een soort microkosmos van soldaten, broers, eensgezindheid en een samen uit is samen thuis mentaliteit waar het geheel om lijkt te draaien en het gevoel dat Scott over wil brengen

De cast is uitstekend te noemen met veel bekenden in kleine rolletjes en jonge acteurs aan het begin van hun loopbaan, en zelfs Hartnett in een degelijke rol. Ze doen het allemaal meer dan uitstekend met opvallendste figuur Eric Bana als hondsbrutale maar oh zo sterke Delta als hoogtepunt qua karakters. De soundtrack heeft ook geweldige momenten, zeg maar gerust dat deze net zo intens is en de algehele styling met filters en kleuren is ook treffend. Black Hawk Down treft mij nu deze kijkbeurt absoluut weer als de keiharde en schokkende roes die het eerder ook al was en door sommigen als oorlogsreclame werd gezien. Nou, ik weet niet hoe eens mens dat in dit wil zien maar goed, en dat bewijst generaal Garrison zelf met de bloedplas die probeert weg te vegen in het hospitaal. Een moment dat ongetwijfeld synoniem moet staan voor de gehele operatie en de schok die dit resultaat te weg bracht, iets dat niet meer goed te praten of uit te wissen viel. Desondanks is het een wonder dat er niet meer Amerikanen gesneuveld zijn. En zo stijgt mijn cijfer toch plots weer net zo explosief als dat de film dat is.

Voor de derde keer gekeken op bluray.

Blijft gave film, 4 * waard.

Halfje erbij na herziening. Regisseur Ridley Scott toont zijn vakmanschap hier optimaal, met indrukwekkende cinematografie en een degelijk tempo. De duur van de film vraagt uiteraard wat van je uithoudingsvermogen, want na een halfuur vliegen de kogels onophoudelijk in het rond. Er wordt de kijker weinig rust gegund om een optimale indruk mee te geven van de soldaten die zich in deze situatie verkeerden. Het camerawerk en de montage doen wat lomp aan, maar verder brengt Scott de ervaring uitstekend over en wekt een effectieve mengelmoes op van diverse benodigde emoties. Wat mij betreft één van de betere oorlogsfilms ooit gemaakt, puur vanwege het gevoel van machteloosheid en gewicht dat het overbrengt op de kijker.

Na ruim 15 jaar nog eens weer opgezet en na een stroef begin volgt al snel het vakmanschap van regisseur Ridley Scott, die ons middenin snoeiharde actie gooit en dit tot bijna het einde toe vol blijft houden. Het levert een beeld op van kameraadschap, van opofferingen en van lijden wat de soldaten mee hebben moeten maken. Zeker dat tweede uur kijkt goed weg en weet geregeld te overtuigen.

Maar het is verder ook wel een wat vlakke film en na een tijd begint het allemaal wel een beetje op elkaar te lijken. Ik merkte ditmaal dat de film me wat minder pakte en een beetje een ''been there, done that'' gevoel opwekte. Toch, uiteindelijk overheerst het bombastische sausje in een smerige, stoffige en extreem vijandige omgeving uiteindelijk wel, dit is hoe oorlog eruit ziet. Genadeloos en wreed.

Ik twijfelde sterk om een verlaging naar 3,5*, maar uiteindelijk gun ik de film toch nog nipt de oude score.

4* blijven staan

'We need to kill for peace' duidelijkere contradictie kan haast niet als deze uitspraak in de film. Eigenlijk ervaar ik dit als anti-oorlogsfilm. Het nimmer aflatende geratel van vuurwapens i.c.m inslagen van mortieren en raketwerpers maken dit meer een ode aan de internationale wapenhandel die dit soort bloedvergieten als uiterst lucratief ervaart. Doch een ieder die valt heeft een vader, moeder, wellicht ook een partner, broers, zussen en evt. kinderen. En zo is de cirkel weer rond voor de volgende lading. Mogadishu en geheel Somalië lijdt nog steeds onder de burgeroorlog. Filmisch goed weergegeven en houdt continu de aandacht vast. Scott levert vakwerk af.