Sonnenallee (1999)

Typische film over het leven ten oosten van de muur, met de obligate tragikomische taferelen over liefde, dood en nieuwe meubels onder een communistisch regime, maar wel weer zo luchtig dat het leuk blijft. Frisse film, leuke scenes, geen al te memorabele passages maar goed voor een avondje vermaak.

Kinderlijke satire over de jongerencultuur in de nabije omgeving van de Berlijnse muur voor diens val in 1989. Ik heb met de nodige verbazing zitten kijken naar deze rommelige, hapsnap film, die —enkele scènes uitgezonderd— maar niet grappig wil worden.

Ik had hier het e.e.a. van verwacht, maar helaas wist de film mij geen moment te boeien.

De bedoeling van deze film is duidelijk en wordt aan het eind nog eens uitgelegd: ook in de DDR kon je een gelukkige jeugd hebben. Ik denk dat het ook de reden van de makers verklaart. In 1999, tien jaar na de Wende, werd vanuit het Westen nogal meewarig op het Oosten terug- en neergekeken. Tegelijk ontstond in de voormalige Volksrepubliek de zogenoemde Ostalgie: een zeker terugverlangen naar producten die bij de Duitse eenwording verdwenen waren (niet alleen levensmiddelen, ook bijvoorbeeld tijdschriften en radio- en tv-programma's). En het besef dat een Ossie zich niet alles af hoeft te laten nemen door arrogante Wessi's. En zeker niet zijn herinneringen. En zijn jeugd.

De DDR was een dictatuur die mensen het leven heeft gekost. Een dictatuur waarin uiteindelijk niemand een ander kon vertrouwen. Wat niet betekent dat er nooit gelachen werd... al is dat in de beeldvorming vaak gesuggereerd.

Wat Sonnenallee wil doen is aantonen dat een jongere met allesoverheersende energie en ongebreidelde luchtigheid door en langs de dodelijke ernst kan laveren. Met levenskunst en luchtigheid die alleen de jeugd bezit. Maar de film doet meer. Ik krijg als kijker de bril van die Oostduitse jongeren opgezet. En door die bril zie ik de rake ironie. De satire. De absurditeit (die knap versterkt wordt door dat vervreemdende decor in het Grenzgebiet). En soms gewoon ontzettend leuke grappen die me luiduit deden lachen. Het totaal zorgde er in ieder geval voor dat ik de film met interesse maar vooral ook plezier uitkeek.

Fijn stukje geschiedenis weer.

Locatie: Sonnenallee, nog geen steenworp van de Berlijnse muur af. Het oostelijke gedeelte. De jeugd geeft al snel mee dat een leven in de DDR niet zo heel zwaar hoeft te zijn. We volgen een familie, waarvan de tiener Michael een deelgenoot is. Michael is een stuntelige type die vaak rondhangt met zijn schoolvrienden en daarmee ook zo veel mogelijk de gesmokkelde muziek uit het westen probeert te bewonderen, alvorens het in beslag genomen kan worden door de Stasi. Daarnaast heeft hij een oogje op de mooie Miriam, die op haar beurt niet zo erg op hem zit te wachten. Is daarmee alle toegang ontzegd? Nee hoor...

Zo werken we toe tot de ode aan de liefde in de DDR, terwijl we lekker rustig en met een hoop plezier door de scenes heenkabbelen en te maken krijgen met kleurrijke karakters en interessante situaties (voornamelijk als het draait om het smokkelen van westerse artikelen, maar ook... de standplaats boven de muur, waarop Westerse toeristen het Oosterse volk kunnen uitjauwen en bespugen) Het grauwe Oost-Berlijn lijkt kleur te krijgen, en of het ook echt zo genadeloos is als hoe het ons werd voorgelegd? Dat lijkt mee te vallen. Het zou net aan de humeur van zo'n commandant moeten liggen...

Hoogtepunten: De liefdesverklaring... maar ook de scene waarbij Michael en zijn jongere broertje op het balkon dansen op rockmuziek en zo de omgeving weten te inspireren, die gestreste stasicommandant, het schoolbal, het appartementenfeest..

Ja, voor mij was Sonnenallee een fijn en indrukwekkend tripje in een voormalig dictatuur. Opmerkelijk dat deze film zich volgens bronnen in 1973 afspeelt. Qua muziek en situaties had het zich beter in 1979 ofzoiets kunnen plaatsvinden.

Fijn!

4,5*

4,