Touch of Evil (1958)

Aardige film waarin een Mexicaanse agent en zijn bruid wordt opgeschrikt door een explosie. Vooral op het begin een wat ingewikkeld plot. Stijlvol in beeld gebracht allemaal, maar soms ook iets te druk (wat niet ten goede komt voor de personages). Charlton Heston is niet helemaal op zijn plek hier. Dit in tegenstelling tot Orson Welles die zijn rol lekker dik aanzet.

Een close-up van een bom met een timer. De hand van een niet nader geïdentificeerde man zet de timer op 3 minuten, legt het in de kofferbak van een auto en verdwijnt. Een rijke man van middelbare leeftijd, met een veel jongere blondine als metgezel, stapt in de auto, verlaat de parkeerplaats en rijdt door de winkelstraat van een stadje aan de grens VS/Mexico. Een verkeersagent dwingt de auto te stoppen, een man met een ijskraam steekt over en de auto vervolgt zijn rit. Nog een verkeersagent, meer mensen steken over en de camera vindt het pasgetrouwde, zich haastende stel Mike [Charlton Heston] en Susan Vargas [Janet Leigh] die over de straat lopen. De auto haalt ze in maar verschijnt even later opnieuw in beeld, als blijkt dat een man met een kudde geiten de weg verspert. En dan is er ongeveer anderhalve minuut bij van het legendarische, ononderbroken (!) openingsshot van dit meesterwerk van het weerbarstige genie Orson Welles. Hij was het brein achter het hoorspel ‘War Of The Worlds’ van The Mercury Theater, waarmee hij zorgde voor paniek op de straten omdat duizenden luisteraars dachten dat het hier ging om een nieuwsbulletin! De pas 25-jarige Welles kreeg carte blanche voor zijn debuutfilm en dat werd Citizen Kane, volgens velen de beste film ooit gemaakt. Hoewel ik de kwaliteiten van die film absoluut erken, vind ik het verhaal niet zo boeiend en mist het scenario de scherpe kanten die je absoluut wel zult vinden in Touch Of Evil.

In de film speelt Heston een Mexicaanse drugsagent die het aan de stok krijgt met de effectieve, maar door-en-door corrupte en doortrapte Amerikaanse kapitein van de politie Hank Quinlan [Orson Welles], omdat die het heft in handen neemt bij het onderzoek naar de bomaanslag uit de openingsscène, hoewel de bom ontplofte op Mexicaans grondgebied dat buiten Quinlans jurisdictie ligt. Die weet snel een ‘dader’ te vinden, maar Vargas heeft meteen door dat Quinlan de boel belazert. Maar die wetenschap zorgt ervoor dat hij zijn eigen leven en dat van zijn kersverse vrouw niet zeker is.

De film is visueel overdonderend, zoals het openingsshot al duidelijk maakt. Maar het gebruik van lenzen die het beeld vervormen, ongewone camerahoeken en een prachtig schaduwspel maken dit tot een feest voor het oog. Het perverse scenario barst van de kleurrijke karakters die variëren van het mysterieuze [Marlène Dietrich als een zigeuner met een vaag verleden] en het bizarre [Dennis Weaver als The Nightman in een motel waar Susan Vargas terecht komt] tot het perverse [Mercedes McCambridge als een androgyne engerd die graag wil toekijken hoe een bende andere engerds Leigh onder handen neemt]. De film barst van de energie en hoewel Heston natuurlijk niet de meest voor de hand liggende keuze is om een Mexicaan (!) te spelen, is hij wel de perfecte acteur om het op te nemen tegen de dan al flink aan overgewicht lijdende Welles, die de meest indrukwekkende vertolking uit zijn carrière neerzet. Het camerawerk van Russell Metty is bij vlagen ronduit duizelingwekkend waardoor dit een film is die zowel inhoudelijk als visueel uitblinkt. En Janet Leigh heeft een geweldige rol als een vrouw die, in tegenstelling tot wat het stereotype beeld van de Amerikaanse vrouw van de jaren ’50 zou vermoeden, een sterke, eigenzinnige vrouw speelt en daarbij een spervuur aan scherpzinnige opmerkingen als munitie meekrijgt. Een triomf in alle opzichten!

Een bomaanslag, een (gesuggereerde) groepsverkrachting, een wurgmoord, en een shootout (nou ja) waarbij beide opponenten het loodje leggen: komt dat zien! Maar dan vooral de respectievelijke ‘aanlopen’ naar die evenementen, want het gaat bij deze film dan wel over het ‘wat’, maar het ‘hoe’ stelt hier het ‘wat’ van het goedbeschouwd niet heel bijzondere verhaaltje volkomen in de schaduw.

Schaduw, nu ik het er toch over heb: het is met name de belichting die deze film een prachtige sfeer geeft. Artificieel, inderdaad, maar in dit geval werkt dat uitstekend. En wat er allemaal met de camera wordt uitgespookt qua standpunt, beweging en diepteperspectief, is fabuleus.

Quinlan in beeld alsof er ruisend struikgewas uit z’n hersenpan woekert. Het hoofd van Vargas in een lijstspiegel, naast een drietal schilderijen. De schaduw van Quinlan’s wandelstok over het gezicht van Vargas. De hard achteruitrijdende camera als Vargas naar voren stormt, in het kroeggevecht. De vinger van de dode Menzies die naar Quinlan wijst. Naast de schitterende sequenties betreffende de vier eerder genoemde ‘evenementen’, zit de film propvol met dit soort eh... uitsloverij. Heerlijk.

Gedeeltelijk gefilmd op locatie, maar het ziet er uit alsof het in de studio gefilmd is. Je zit niet naar een verfilmd verhaaltje te kijken, maar naar een kunststuk. En toch, het is soms gewoonweg ouderwets spannend. Vet aangezet en karikaturaal op ‘narratief’ niveau, natuurlijk, maar Welles communiceert de essentie(s) (met name het karakter en het drama van Quinlan) met beelden.

‘Plotholes’, ‘psychologische onwaarschijnlijkheden’ en ‘karikaturen’ kunnen vele functies hebben, maar voor de letterknechten en de droogstoppels zullen ze altijd een probleem zijn. Zou Welles werkelijk een zo eenvoudig verhaaltje niet coherent kunnen vertellen? Natuurlijk kan ie dat wel. Maar erg interessant zou dat niet zijn.

En wat een cast.

Orson Welles als kwade genius van dienst die zichzelf letterlijk opgeblazen heeft tot enorme proporties, en regelmatig driekwart van het beeld vult, tegenover de zwaar geschminkte Heston als onkreukbare, maar nogal op zichzelf gerichte Mexicaanse narcotica-agent.

Janet Leigh als Vargas' vrouw, die haast vanaf het begin al als het ware wordt aangerand door de blikken van het tuig, dat om haar heen hangt. Een toegepast Hollywood-voyeurisme (Leigh, in het commentaar bij de restored version in 1998: ‘Ik loop wel erg vaak in m’n ondergoed rond hè?’). Moet je ‘r op bed zien liggen, in het motel...

Heerlijke over-the-top rollen van de neefjes en – vooral – oompje Grandi (Tamiroff), en niet te vergeten Dennis Weaver als de motel... dinges.

En als kers op de taart nog de mistig-melancholieke ogen van Marlene Dietrich.

Een film om van te houden.

Heeft mij niet erg kunnen bekoren deze klassieker met een groot aantal klinkende namen.

Een aantal scenes vind ik ronduit kluchtig. Toch aardig om gezien te hebben.

Zwoel, broeierig, mysterieus sfeertje in deze, reeds behoorlijk harde, film noir die overduidelijk de stempel Orson Welles draagt. Goed en spannend intrige, waarbij ieder personage wel iets wil verbergen of geheim houden.

De slordige figuur van Welles als de zelfverzekerde politiechef, die de zaakjes, daar in dat duistere grensstadje, wel steeds naar zijn hand zet, (moest af en toe denken aan Philippe Noiret in "Coup de Torchon") is een attractie in de film, maar dat is eigenlijk ook Marlene Dietrich, verwonderlijk toch maar in een bijrol. Charlton Heston daarentegen doet vreemd aan met zijn Mexican look (1 jaar later zou hij Ben Hur vertolken !)

Zag de film voor het eerst een 7-tal jaren geleden. Een tweede kijkbeurt leverde toch wel wat meer waardering op, maar beschouw de film niet als een meesterwerk. Sommige scènes komen nogal houterig over en ook het acteren is niet altijd op niveau.

Schaduwchoreografie

Fabelachtige cinematografie rondom een dun verhaaltje. Af en toe wat chaotisch en wat cartoonesk door het plot en de drukte in bepaalde scenes. Maar daardoor blijft de vaart er gelukkig wel in zitten. Goed gecaste personages behalve dan Charlton Heston als Mexicaan, met zijn zwarte haar en geschminkte gezicht en zonder Spaans accent, vond ik dat een niet geslaagde performance, sterker nog, het leidde mij af.

Aardige film die ook wel wat gedateerd is, vooral in het acteerwerk en onderlinge relaties die weinig echt aanvoelen maar vooral gescript lijken te zijn - althans, dat is een beeld dat ik heb bij films van voor 1960 waar het altijd een gezellige boel is met zijn allen. Het doet weinig realistisch aan dat zo'n hoofdpersoon zo wordt betrokken bij een politiezaak. Maar allicht was dat echt die tijd, ik kan het me alleen niet voorstellen.

Vooral de regie valt op. Dat eerste shot, maar ook veel bijzondere camerahoeken, lekkere vlotte editing soms en veel muziekjes bij bepaalde personen. En visueel is het best mooi met veel diepzwarte schaduwen en als geheel op momenten ook echt sfeervol, zeker als er wat jazzy muziek bijkomt. Er is echt wel nagedacht over de film. Jammer dat het verhaal zelf niet veel voorstelt want dat boeide me nooit eigenlijk. Ik vind dit ook niet per se een film noir, daarvoor ontbreken toch te veel elementen, zowel inhoudelijk, visueel als qua sfeer. Het is wel een thriller met veel donkere fotografie, maar geen noir. Spannend wordt de film ook nergens, al hoeft dat ook niet per se. Nar boven afgerond 3,5*.

“That was the last killer that ever got out of my hands.”

Uitstekende klassieker van en met Orson Welles. Touch of Evil ziet er op de eerste plaats schitterend uit, en het verhaal rond een stel moorden, corrupte agenten, een criminele organisatie en zelfs wat romantiek zit goed in elkaar. Welles is echt geweldig, maar ook Leigh, Heston (als latino?), Calleia en Tamiroff doen het goed. Het script lijkt op het eerste gezicht ingewikkeld in elkaar te steken, maar uiteindelijk passen alle puzzelstukjes. Een sterk script, charismatische acteurs en een schitterende cinematografie, Touch of Evil en regisseur Welles doen heel veel dingen goed.

Touch of Evil, een geweldige titel. Mijn tweede Orson Welles die zelf een grote rol heeft in deze thriller. Ik heb de lange blu-ray versie gezien die Welles voor ogen had.

De film opent geweldig met een ingenieus trackingshot op een prachtige set. Het camerawerk blijft sterk maar dit niveau wordt niet meer gehaald. Verder een aantal goede acteurs, Orson speelt zelf erg goed. Het script is redelijk maar ondanks de vele personages en wat kunstmatige plotwendingen niet uitzonderlijk. Uncle Joe viel zelfs een beetje tegen. Het einde van de film was mooi.

Een klassieker van Orson Welles die destijds minder werd gewaardeerd. Vooral in de Verenigde Staten zelf naar verluidt lokte de film weinig volk naar de zalen. De film noir is echter niet steeds weggelegd voor een groot publiek, maar deze film heeft uiteindelijk toch nog de waardering gekregen die hij verdient. Niet dat ik de film groots vond, maar degelijk zeer zeker.

Inhoudelijk vond ik het niet veel soeps. Onnodig ook bij momenten met die intriges die duidelijkheid misten. Ik verloor me wat in het script op de duur. Technisch zeer prima met een uitstekende hantering van licht en donker, ook prima camerahantering en sterke decors waardoor Welles het filmgenre alle eer aandoet. Ook de dialogen en het rollenspel zat/zaten prima. Mooie vertolking trouwens van Welles van de corrupte Quinlan. Heston's rol vond ik overigens maar houterig.

Helaas een tegenvaller. Ik kwam maar moeilijk door deze film en dit had een paar redenen. De dialogen hebben een redelijk chaotische stijl waar ik sowieso niet zo’n fan van ben maar het zorgt er ook voor dat de film wat oninteressant wordt en je meer moeite moet doen om het plot te volgen. Er zijn aardig wat personages in deze film te vinden waardoor ik automatisch ook minder gaf om de hoofdpersonages, aangezien er weinig tijd wordt vrij gemaakt om hun achtergrond en motivaties te leren kennen. Ik verwacht bij een film noir toch wat meer spanning alleen dit bleef helaas uit. Gelukkig heb ik wel kunnen genieten van filmset van het stadje in de film en Orson Welles heeft echt mooi werk geleverd met de verschillende tracking shots in deze film waardoor het af en toe aanvoelde als een moderne film. Het verhaal wist me eigenlijk niet genoeg te boeien om Touch of Evil uiteindelijk een voldoende te geven.

Teleurstellende filmklassieker uit de handen van de iconische Orson Welles, die zelf onder andere een hoofdrol vertolkt. Een rol die overigens van behoorlijke overwaardering geniet, aangezien zijn personage puffend zijn dialogen eruit stampt en vaak ronduit onverstaanbaar is zonder ondertiteling. Gelukkig brengt hij op een aantal andere vlakken genoeg, zeker de knap in beeld gebrachte opening is daar als voorbeeld voor aan te merken. Tussendoor kent Touch of Evil ook zeker een aantal fraaie wendingen, maar het merendeel is oninteressant en niet memorabel.