La Vérité (1960)

Knappe film, zwart-wit met een jonge Brigitte, uitstekend in haar rol van lichtzinnige maar bedreigde meid. Romantiek, dramatiek, suspens en de bijzondere sfeer uit de rechtzaal zijn goed vermengd en maken het geheel boeiend. Duidelijk uiteengezet en als film absoluut niet gedemodeerd. Integendeel, toestanden zoals nu : ontevredenheid, opstandigheid en drang naar onafhankelijkheid bij de jeugd, hypocrititie bij de gemeenschap...

De film lijkt wel een clash tussen de oude generatie uit Hollywood met de scènes in de rechtbank en de jongeren die wat weg hebben van de frivole nouvelle vague. Maar het zit telkens er eerder wat tussen. Toch wordt het ook een paar keer aangekaart dat de mensen in de rechtbank ouder zijn en de jongeren niet begrijpen.

De film heeft het gekende traject van en rechtbankfilm waarbij we via getuigenissen terug gaan in de tijd, om zo de puzzel als kijker samen te leggen. We zitten met dezelfde vraag als de jury om te zien of ze schuldig is of niet. Brigitte Bardot als Dominique Marceau is goed op dreef. Ze is nog altijd het mooie blondje dat weet dat ze er goed uit ziet, maar is toch meer dan dat in de film. Tegenover haar staat acteur Sami Frey in zijn debuutrol. Het is als kijker aftasten hoe de verhoudingen zitten. Beide personages hebben duidelijk hun slechte kanten, maar het zijn zeker geen slechte mensen. Is het liefde of is het lust en wat verwachten ze van elkaar?

Het is te zien dat regisseur Henri-Georges Clouzot een liefhebber van Hitchcock was. Hij weet het verhaal goed op te bouwen. Je weet als kijker wel dat Gilbert Tellier vermoord is, maar hoe zit de vork in de steel. Je zit toch met de vraag of Dominique het wel gedaan heeft. Als blijkt dat ze het effectief gedaan heeft, blijft de spanning hangen, omdat je wil weten hoe de jury gaat reageren. Wat uiteindelijk niet relevant is als ze in de cel zelfmoord pleegt. Luguber genoeg had Bardot tijdens de opnames een affaire had met Sami Frey terwijl ze nog getrouwd was en zij in het echte leven ook een zelfmoordpoging ondernam door haar pols over te snijden. Gelukkig was ze toen wel blijven leven.

La vérité is niet de topfilm op zich en de twee hoofdpersonages zijn niet bepaald sympathiek. Maar Clouzot weet van het verhaal een sterke thriller te maken en mooi shots vast te leggen. Het evenwicht tussen de rechtbank met vooral dialogen en de flashbacks met levendige jonge figuren, zorgt voor een mooi evenwicht. Op die manier wordt het nooit vervelend.

Deze film heeft me toch aangenaam verrast al wist ik niet goed wat hiervan te verwachten was .

De vertelstructuur met de flashbacks (die gaanderweg de film vorderd steeds langer worden) werken goed en de film blijft natuurlijk boeien mede ook omdat de vraag of ze schuldig is aan moord met voorbedachtte rade tot op het laatst onbeantwoord blijft .

Bardot speelt sterk maar ook haar tegenspeler doet het goed .

De rechtbankscenes zijn doordrenkt met seksuele moraal maar dat mag natuurlijk geen verassing zijn gezien de tijdsgeest .

Dit was de laatste film van Clouzot die ik nog te zien had. Het is echte en film van zijn tijd. Een rechtbank/misdaaddrama is het en wel eentje die focust op de clash tussen de oude (bourgeois) wereld en de nieuwe tijden. Bardot en haar clubje behoren tot de bohemiens van de Franse samenleving met duidelijke verwijzingen naar de existentialisten. Zo wordt Bardot ervan beschuldigd om in haar schooltijd een boek van Simone de Beauvoir meegenomen te hebben naar de schoolbanken. Niet toevallig was SdB het boegbeeld van de intellectuele en seksuele bevrijding in die tijd. Ook het geflirt met zelfdoding kan gelinkt worden aan de filosofieën van Camus en Sartre. Ironisch genoeg zou Bardot in het echte leven rond die periode zelf een poging doen om uit het leven te stappen waarmee de grenzen tussen fictie en realiteit vervaagden.

De oude wereld wordt vertegenwoordigd door de heren rechters, advocaten, jury, het publiek in de rechtszaal en ook ook de vermoorde Gilbert. En de kijker van toen? Gilbert is rechtlijnig, en oefent zijn job uit als dirigent in de klassieke muziek. Dit staat tegenover het vrijgevochten - sletterige - imago van BB die functioneert in een jazzy milieu. Een liefde van tegenpolen is altijd wel interessant.

Het verhaal is mooi in beeld gebracht door Clouzot met behulp van een reeks flashbacks die gekaderd worden in de rechtszaal. Zelf vind ik La Vérité goed overeind blijven en een interessant tijdsbeeld meegeven door de ogen van een ‘meester op leeftijd’.

Wat de film dan weer visueel onvergetelijk maakt, is voor mij de wulpse scene waarin Bardot haar love interest voor het eerst ontmoet. Het was dan wel een serieuze dramarol voor Bardot maar voor dit soort scenes bekijk je haar films toch ook.

Aardige film waar de flashbacks beduidend leuker en boeiender zijn dan de kapstok waaraan ze zijn opgehangen rond de zitting zelf. Die is vrij simpel en saai in beeld gezet en het woordenspel van de advocaat en aanklager is ook niet heel denderend. Dat maakt ook wel dat de film als geheel wat lang duurt en soms neigt te gaan slepen. Visueel verder soms wel met een aardig shot in zwart-wit maar dat zijn wel spaarzame momenten. 3,0*.

BB #27

Henri-Georges Clouzot.

Ook deze film had ik, net als alle films in mijn BB-marathon opgezet zonder er eerst iets over te lezen, maar bij de eerste beelden in de rechtszaal was al duidelijk wat voor film het zou worden. Dan is de naam van zo'n regisseur alleen nog maar de bevestiging van wat je al wist: deze film is iets bijzonders. Waar kennen we hem ook alweer van? Ik eigenlijk alleen van Le Salaire de la Peur (1953), maar dat is ook wel genoeg.

Wel een heel ander soort film, want dit is een rechtbankdrama, en ook een haast Shakespeareaanse tragedie die zich langzaam ontspint tot het onontkoombare einde daar is - en dan ook nog op zo'n manier dat ondanks dat we vanaf het begin al weten wat er gebeuren gaat - het is tenslotte niet voor niets een rechtbankdrama - er toch talloze konijnen uit de hoed komen, terwijl de rechters en raadsheren gevat kibbelend hun werk doen. Of anders uitgelegd, we zien acteurs die acteren dat ze advocaten zijn die gemaakt boos en verontwaardigd zijn voor hun optreden in de rechtszaal. Paul Meurisse en Charles Vanel weten daar wel raad mee. En dan zou je misschien denken dat BB in zulk gezelschap door de mand valt, maar nee, ze speelt juist ongekend sterk, het zijn eerder haar filmzus Marie-José Nat en haar onvolkomen held Sami Frey die wat te kort schieten, al valt dat in de handen van Clouzot nauwelijks op.

Fijn dat de film in ouderwets kneiterhard contrastig zwart-wit is, en hoe mooi werkt dat in de setting van de rechtszaal, met de halfronde arena van kale ouwe mannen die allemaal meewarig en veroordelend naar die arme BB kijken - maar ook in de morsigheid van Parijs, de minder glamoureuze kroegen en appartementjes waar de flashbacks zich afspelen, het contrast met de bovenwereld en de klassieke muziek van de wereld van Gilbert. Mooi ook hoe het verhaal met die flashbacks opgelepeld wordt, hoe we brokje bij brokje te weten komen wat die Vérité nou precies was, en hoe duaal het is wat we daarin lezen. En daarnaast ook de wijze les die aan het einde overblijft, weten hoe het écht zit komt met een prijskaartje, en dat moet betaald worden.

Voor Clouzot een knap stuk werk waarin alles gewoon klopt, alle puzzelstukjes op zijn plaats vallen, de hele cast boven zichzelf uitstijgt en cinematografie en soundtrack elkaar aanvullen tot iets wat meer is dan beeld en geluid. Maar voor BB ook echt wel een overwinning lijkt me, tenslotte ieder die haar ooit in het vakje 'dom blondje' gestopt had krijgt maar even zijn huiswerk terug.