Toen We van de Duitsers Verloren (2023)

Vanaf 14 september 2023 in de bioscoop (September Film Distribution)

EDIT: vanaf 21 september 2023 in de bioscoop.

Basisschool les: 'Begin je zin nooit met Toen...'.

Zwart-wit is wel een gewaagde stijlkeus. Dat zie je niet zo vaak in Nederlandse films.

Wolf, Doodslag, Crepuscule en Quality Time komen er nog in mij op...

Hier heb ik wel weer zin in. Bloody Marie vond ik ietsje minder, maar dat was ook geen stripverfilming van van Driel.

Vandaag gezien. Trage, maar bij vlagen (daardoor) ook mooie film, met sterk wisselende acteerprestaties (zelfs van de beide hoofdrolspelers). Eén groot bezwaar: de film is geschoten in zwart-wit, wat betekent dat het geheel een Sixties- in plaats van een Seventies-vibe krijgt. Juist met (vieze) kleuren zijn de (vroege) jaren 70 goed in beeld te brengen. Nu is het doodzonde van bij voorbeeld het werk van de mensen die de interieurs bij elkaar hebben geshopt - door het gebruik van zwart-wit is hun moeite vrijwel voor niets geweest.

Op de dag nadat Nederland de finale van het WK Voetbal van 1974 verloor van Duitsland, hangt de wat dromerige 12-jarige Jonas [Rein Hoeke] een beetje rond in zijn buurt wanneer hij zijn stoeren, balorige klasgenoot Daan [Kylian de Pagter] tegenkomt die op zoek is naar Jonas’ vriend Karsten. Samen gaan ze langs bij Karstens huis. Een buurvrouw weet zeker dat hij met zijn moeder op vakantie is in Torremolinos, een buurman zegt dat het gezin alweer thuis is gekomen en bezoek heeft gehad van de politie in verband met de vermissing van Catootje [Nora Beckers], de dochter van Jehova's getuigen en een klasgenoot van Jonas. De twee jongens leren elkaar kennen tijdens hun zoektocht en met behulp van korte flashbacks onthult Van Driel stukje bij beetje de achtergronden van deze jongens, maar ook het mysterie rondom de verdwijning van Catootje. Het Nederlandse antwoord op Peter Bogdanovich’ The Last Picture Show is een met veel aandacht voor detail gemaakte reconstructie van Nederland in de jaren 70 en zowel visueel als technisch een triomf. Het scenario is briljant opgezet, met allerlei verwijzingen naar de jeugdcultuur (de skippybal en de flauwe woordgrapjes). Iedereen verdient lof, maar ik pik casting director Madelief Blanken eruit. Want Hoek, De Pagter en Beckers zijn ronduit voortreffelijk in hun complexe rollen. En onthoud: “Schaam je, schaam hem, schaam …”

Daar ben ik het niet mee eens. In 1974 was kleurentelevisie nog redelijk zeldzaam in Nederland (de film bevat een scène die dat duidelijk maakt). Het venster op de buitenwereld was in Nederland dus vooral zwart-wit, daarom vond ik deze stijlkeuze juist heel effectief.

Zomer 1974. Toen was De Man van Zes Miljoen nog niet op televisie. De eerste aflevering werd pas in oktober 1974 uitgezonden in Nederland. Als het dan toch om voor mij onduidelijke redenen per se in de zomer van 1974 moet afspelen (wat die voetbalwedstrijd verder met het verhaal te maken heeft is langs me heen gegaan), zorg dan dat je de feiten voor die zomer ook goed hebt.

Zeer onderhoudende film over de opbloeiende vriendschap tussen twee jongens, de een een rouwdouwer, de ander wat introverter. Op de achtergrond speelt het verhaal van een verdwenen meisje, dat de film wat mij betreft een beetje in de weg zit.

Op het einde wordt alles keurig rond gemaakt, dat had niet gehoeven. Het werd mij ook allemaal wat te sentimenteel. Maar de film geeft een prachtig tijdsbeeld, getuige ook de zestigers in de zaal die voortdurend zuchten van herkenning slaakten. Er werd uitstekend geacteerd en soms moest ik lachen. Wat wil je nog meer?

Niet een film die me zo boeide als ik hoopte. Prachtige sfeer- en toonzetting, maar Kylian de Pagter speelde exact dezelfde rol als in De Verschrikkelijke Jaren Tachtig en mede daarom begon ik me te snel te vervelen bij de eindeloze stoet scenes tussen hem en Rein Hoeke. Die gemaakte bravoure van De Pagter tegenover de introvertheid van Hoeke: het was mooi maar het is niet iets nieuws, en er gebeurde te weinig voor mij om continu geboeid te zijn.

Leuker vond ik de rest van de scenes waarin je - wat mij betreft, als kind van 1988 - heel duidelijk de jaren '70 kon zien, met die donkerbruine huiskamer en die grote jurk van Sanne Vogel, het nieuws op tv. Aardig neergezet mysterie ook rond het verdwenen meisje - ik was er juist wél blij mee dat het ook voor de kijker werd opgelost: ik vond de film soms al zo nadrukkelijk vaag en anders had voor mij zo'n arrogante air gehad van 'haha ik weet als regisseur lekker iets wat jij niet weet'.

Peter Blok, Juda Goslinga, Sanne Vogel; allemaal fijne acteurs maar ik had ze graag in wat grotere rollen gezien.

3,0*

Niks mis met het scenario, de enscenering (soms wat te expliciet - SRV-wagen) en de sfeer.

Alleen zo jammer dat de acteerprestaties van de twee jongens zo wisselend zijn: bij tijd en wijle tenenkrommend en dan weer spettert het van het doek.

De setting van de jaren '70 is erg mooi en goed gedaan. Het was vaak heel herkenbaar. Ik blies ook opgerolde krantenstrookjes bij mensen naar binnen door mijn PVC buis. Ik vond hem toch een beetje tegenvallen door het geforceerde, niet al te beste acteren van de kinderen. Krappe voldoende.

hallo,

is deze film ook verkrijgbaar op dvd

Voor mij als Vlaming was het niet altijd duidelijk wat er altijd werd gezegd. Bij momenten wat gemompel en ook wat aan de stille kant. Nu, de ruime context werd wel begrepen. Wel bijzonder zo'n film uit de Nederlanden in zwart wit, zie je niet zo heel veel. C’est arrivé près de chez vous, maar dat is al enige jaren geleden.

Mooie setting om de jaren 70 weer te geven, zo daags na de verloren finale van West-Duitsland. Het leven gaat door, maar de straten zijn leeg, weg is de euforie, weg is de uitgelatenheid. Ook in die geest de verdwijning van een klein meisje, ontvoerd wellicht. Het werpt mee een schaduw over de twee jongens Jonas en Daan. Lotgenoten voor één dag lijkt het wel, want voorts zijn ze erg verschillend.

Best aardig gedaan, sfeervol, leuk om te volgen, maar geen film die ik lang zal koesteren.

Weer een prachtige poging van Guido van Driel.

Met De Wederopstanding van een Klootzak, tevens ook een van zijn eigen stripverfilmingen wist hij al een hele andere kant van de Nederlandse cinema neer te zetten. Vijf jaar later kwam hij met Bloody Marie, die ik wel een stuk minimalistischer vond. Ik weet overigens nog dat ik hem in 2014 nog als vriend in mijn Facebookpagina heb weten te krijgen en ik ook meteen de vraag stelde welke van zijn stripverfilmingen hij in de toekomst nog wil gaan verfilmen. Hij noemde daarbij zowel Stadsgasten als deze op.

En gezien hij hier weer teruggrijpt naar het verfilmen van zijn geïllustreerde werk, krijgen we hier een behoorlijk fijne, sfeervolle, rustige coming of age voorgeschoteld dat rustig op zijn beloop gaat, niet echt een strakke verhaallijn heeft, maar het meer moet doen van de momentopnames. Heel waarschijnlijk is dit ook een soort inspiraties op van Driels jeugd. Het zwart wit zorgde ook voor een bijpassende sfeer.

Het is zomer 1974 en de film begint op de dag nadat Nederland van de Duitsers heeft verloren. Bij deze ironische benaming zou je denken aan een omgekeerd scenario van de Tweede Wereldoorlog, maar nee... Nederland heeft het WK verloren en de verontwaardiging in de buurt is groot. Behalve voor Jonas, waar de televisie nooit aanstaat omdat er in zijn gezin gebeden moet worden.

De zomervakantie is net begonnen en voordat de laatste schooldag afgerond moet worden gaan we nog even op de schoolfoto. Opmerkelijk is toch dat ene meisje dat niet op de foto gaat en de flitser net afgaat wanneer Jonas als enige op de groepsfoto naar haar staart. Je zoekt hier eigenlijk nog niet veel achter. En nu de schoolbel heeft geluiden probeert Jonas ook grotendeels de verstikkende thuissituatie te ontvluchten en loopt hij de lefgozer Daan tegen het lijf (gespeeld door die langharige jongeman die ook Donnie speelde in de serie De verschrikkelijke jaren 80). Twee culturen lijken hier op elkaar te botsen. Daan is van het kattenkwaad uithalen met zijn speelgoedgeweer en vlucht op zijn beurt weer voor de thuissituatie met zijn agressieve vader, die nu niet veel meer kan omdat hij door de verontwaardiging omtrent het doelpunt zijn poot aan gort heeft geschopt door een bijzettafeltje. En zo gaan Daan en Jonas op avontuur... eentje waarin je bijna het gevoel krijgt dat je er zelf bij bent en waarin je de sferen van de tijd en de situaties gewoon mee kunt voelen.

Een prachtig moment waarin je wordt meegesleept is dat moment dat ze op een achterplaats die meisjes treffen die op bossanova muziek aan het repeteren zijn. Zo'n mellow zomermomentje zoals we die allemaal op die leeftijd zouden kunnen meemaken. Maar ondertussen kent dit moment zo ook zijn hete adem op het moment dat een meisje aan Jonas vraagt of hij toevallig de klasgenoot is van het onlangs vermiste meisje Catootje. Het meisje dat niet op de foto wilde.

Coming of age en dan zo'n thema. Het brengt bij mij niets meer dan indruk op. Zeker als het op de achtergrond blijft en dat Daan en Jonas beseffen dat zoeken niet echt veel zin heeft en ze dat maar beter aan de volwassenen en de politie kunnen overlaten. Terwijl de vragen blijven knagen blijven ze ravotten en archeoloog spelen door oude stukken op te graven voor het zogeheten museum in het tuinhuisje en nemen ze de meisjes mee naar een garage waar Daans broer met een rockbandje verkast. Hierdoor lijkt de vermissing vaak uit beeld te blijven en op een waakvlam te blijven. Wel lijken de flashbacks van Jonas veel waarde te hebben en zelfs aan Jonas te knagen maar laten deze nog vele abstractheden en vragen achter. Behalve dat we hier kunnen spreken over een beginnende liefde. Daan heeft inmiddels ook andere belangen door een Duitse jongen te confronteren dat hij hem nog tien gulden tegoed is.

Wat ook interessant is is dat dit van Driels meest persoonlijkste verhalen is en dat die vermissing zelfs waargebeurd is, laat staan dat het om een meisje ging die in van Driels klas heeft gezeten en het landelijk nieuws werd.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Gerard_Spruit

Wat kan ik er meer over zeggen... Gewoon pure kunst waarin van Driel zijn associaties en zijn lief en leed van de gebeurtenissen met liefde vanachter de camera neerzet, nadat hij het nog met potloden heeft gedaan. Hij neemt je letterlijk mee naar de jeugd die van iedereen had kunnen zijn, maar dan wel in een desbetreffende tijd.
En ook al is het zwart wit, de zomer is gewoon te voelen en in kleuren te zien. Ook met Kylian de Pachter kan het niet misgaan. Je zou bijna denken dat deze knul, ook door zijn vorige rollen, in de jaren 60 geboren is.
Ook het Haneke/Seidl-achtige einde waarbij kinderen spelen op de plaats van waar Catootje uiteindelijk gevonden is is een sterke nadruk.

Hup Holland!

5,0*

Wolf (Film, 2013)

Doodslag (Film, 2012)

Crepuscule (Film, 2009)