Sweet Dreams (2023)

Indonesië, rond 1900. De toekomst van een suikerplantage komt in gevaar wanneer de Nederlandse eigenaar [Hans Dagelet] plotseling overlijdt. Hij blijkt de plantage niet aan zijn vrouw Agathe [Renée Soutendijk] of zijn zoon Cornelis [Florian Myjer] na te laten, maar aan de onwettige zoon [Rio Kaj den Haas] dat hij kreeg van zijn huisslaaf en maîtresse Siti [Hayati Azis]. Agathe zit in zak en as, Cornelis komt met zijn hoogzwangere vrouw [Lisa Zweerman] orde op zaken stellen om er toch nog een slaatje uit te slaan. Dat lijkt misschien de basis voor een interessant steekspel, maar Sendijarevic lijkt vooral geïnteresseerd in wat zij ziet als een revisionistische kijk op het koloniale verleden van Nederland. Revisionistisch, omdat ze het verhaal vertelt vanuit het perspectief van de vrouwen. Subtiel is het niet, wel buitengewoon (en bij vlagen tenenkrommend) melodramatisch.

Mijn verwachtingen waren laag want de vorige film van de regisseur, Take Me Somewhere Nice (Film, 2019), vond ik maar zozo en de kritieken suggereerden dat deze film aan hetzelfde euvel lijdt, namelijk mooie beelden maar geen boeiend verhaal. En alhoewel de films inderdaad vergelijkbaar zijn qua esthetiek, licht absurdisme, snedige one-liners of dialoogjes en zelfs de thematiek van cultuurbotsing, werkte het bij deze film allemaal wel voor me en is ook het verhaal boeiend: de esthetiek is adembenemend (elk shot lijkt opgezet als een schilderij, veelal in een impressionistische of magisch realistische stijl), de oneliners zijn prikkelend (veelal paradoxaal zoals “ook als je er nooit bent geweest kun je er wel vandaan komen” of “als iedereen aan zichzelf denkt, wordt aan iedereen gedacht”) en de thematiek van cultuurbotsing levert een boeiend verhaal omdat de film het kantelpunt toont van de koloniale tijd naar een Indonesische bevolking die in opstand komt (met de onvermijdelijke Heart of Darkness-thematiek dat de kolonisten zogenaamd beschaving brengen maar in werkelijkheid de bevolking barbaars onderdrukken – niet de inheemsen maar de kolonisten zijn de echte beesten – ook al is de mentaliteitsverandering al merkbaar zelfs als die nog vaak in goede bedoelingen blijft steken: Multituli’s Max Havelaar is nota bene al vele decennia oud) en focust op een paar individuen die verscheurd worden doordat ze in beide werelden leven en daardoor in geen van beide wereld echt thuishoren, waardoor het ongewis is hoe het met hen en daarmee met het hele landgoed afloopt want de patriarch heeft alles nagelaten aan het halfbloedkind dat hij bij z’n Indonesische njai (inheemse huishoudster die ook met de meester slaapt) heeft verwekt (en dat wellicht de nieuwe mens is van de toekomst). Het verval van het kolonialisme wordt ook symbolisch fraai weergegeven zoals met de lijkengeur in het koloniale huis na het overlijden van de patriarch; de film heeft misschien geen originele thematiek maar zit vol originele vondsten (zoals de zelfmoord van de matriarch); zelfs de muziek en geluiden die onder de indringende beelden zijn gemonteerd zijn goed gekozen en versterken het dramatische of onheilspellende effect van de film.

De film is aldus een klein Nederlands meesterwerk en ofschoon hij wel geen Oscar zal winnen, is de film een waardige inzender want bijkans on-Nederlands goed.

Het strakke scenario (zie bijvoorbeeld hoe de begin- en eindscène elkaar spiegelen) is strak verfilmd in hermetisch afgesloten kaders (die alleen bij de buitenopnamen wat vreemd overkomen). De film balanceert stijlvol op de balk van realisme en absurdisme zonder aan geloofwaardigheid in te boeten.

En hij gaat ook nog eens ergens over.

Dit deed denken aan Van Warmerdam ja, maar op alle vlakken wel duidelijk minder. Vooral op het stuk zwarte humor komt deze film tekort, vooral door de matige acteurs. Soutendijk gaat nog wel, dat jonge stel neigt naar het lachwekkend slechte. Visueel aardig maar ook nergens echt boeiend. Pas tegen het eind met een dromerige dans wordt het zowaar interessant. Jammer ook van dat smalle filmformaat, sowieso een ziekte in arthouse de laatste twee jaar. Al met al geen echte film, eerder een soort toneelmatig stuk dat daarmee niet inlevend is en op hetgeen het moet zijn niet overtuigt of zelfs maar leuk of boeiend is. 1,5*.

Uitstekende film waarin de Nederlandse eigenaar van een suikerplantage in Indonesië overlijdt. De film speelt zich af tijdens het Nederlandse kolonialisme. Redelijk stijlvol en vooral strak in beeld gebracht, heeft de film een wat afwijkende sfeer. De onderlinge spanningen tussen de personages wordt goed neergezet en de bijtende humor hier en daar werkt prima. Een kleine 4.0 sterren.

Inmiddels bewierookte film, die hier gemengd wordt ontvangen. Film met een hoog 'Stille kracht' of 'Oeroeg'-gehalte, als iemand dat nog wat zegt. Mij deed het niet zo veel. Bordkartonnen karakters die nauwelijks uit de verf komen. Leuk dat Renée Soutendijk weer eens een rol kreeg, maar aan deze valt weinig eer te behalen. Verder zag ik een erg oud en dik geworden Hans Dagelet en een onherkenbare Peter Faber. Moest dat nou, al die oudjes?

Interessante en enigszins mysterieuze film die zich afspeelt in het Nederlands Indië van rond de vorige eeuwwisseling. Op microniveau laat Sweet dreams zien dat het broeit in het land. Ruim een halve eeuw later pas zou het daadwerkelijk tot een uitbarsting komen. Renee Soutendijk speelt weliswaar geen grote rol, maar naar mijn mening wel de rol van haar leven als vileine onderkoelde Mater Familias. Een van de betere Nederlandse films van de laatste jaren. .

Zowel hooggespannen verwachtingen als juist niet - ‘zoveel gouden kalveren, dat kan niks zijn’, tenslotte de vorige film die er zoveel scoorde, dat geval van Koolhoven, wat mij betreft met afstand de slechtste film van de eeuw.

Maar het valt mee. Ondanks de hoofdstuktiteltjes (echt serieus hou daar nou toch eens mee op, je zet jezelf meteen op achterstand). En ook ondanks het 4:3 beeldformaat. Ook dat gaat als een zombiebesmetting door filmland, en waarvoor? Mooier wordt het er echt niet van in ieder geval. Wel pretentieuzer. Twee gratis strafpunten die je maar weer moet zien terug te verdienen.

De film zelf dan maar. Het begin is wel erg leuk, een beetje alsof Van Warmerdam een remake van Rubber (1936) gedaan zou hebben. De ene absurde situatie na de andere, en elke keer bijzonder fraaie beelden en geluiden erbij - met een erg fraai uitgevoerde integratie van het beeld en wat je hoort. De teksten die de acteurs uit te spreken krijgen zijn wel grotendeels verhalend, maar er komen ook Cruyffiaanse wijsheden uit de lucht vallen.

Sowieso duidelijk dat Sendijarevic goed bekend is met het werk van Szekely-Lulofs - toch verplicht leesvoer voor iedereen die woorden als ‘revisionisme’ in de mond zou willen nemen. Van mij had het nog wel wat botter gemogen, met wat meer poenale sanctie en koelieordonnantie er in. Zo fijn was het niet in de kolonie. Begrijpelijk en terecht dat de Indonesiers besloten dat ze beter af waren zonder ons.

Wat ik al zei, het begin is erg sterk met overheersend mooie beelden en heerlijk absurde situaties. Sowieso een van de mooiste rollen ooit van Soutendijk - toch nooit echt bekend als een goede actrice, en dan komt ze op haar oude dag hier nog eens mee. En net zo eigenlijk met Dagelet en Faber - en die laatste is dan ook nog eens zo onherkenbaar dat je hem alleen aan zijn stem herkent. Jammer dat daar dan weer zo’n Myjer tegenover staat - hij speelt al een bijzonder onsympathiek persoon, en echt goed kan ik het toch niet echt vinden.

Vanaf de helft zo’n beetje valt het narratief in elkaar - of wellicht moet ik zeggen, vanaf de helft ben ik de draad kwijt, snap ik niet meer wat de bedoeling is. Ook de beelden zijn dan minder fraai, minder goed gelukt - met de uitsmijter aan het einde met die hand als een teleurstellend dieptepunt. Jammer, kennelijk was het gewoon op.

Ook jammer wel dat de (kuch) ‘inlandse’ rollen zo weinig diepte krijgen - en ook nogal navrant dat ze hier in het lijstje acteurs ook maar weer helemaal achteraan staan. Het zou wel eens interessant zijn om zo’n verhaal als dit vanuit het Indonesische standpunt te vertellen. Maar dat is overduidelijk niet de bedoeling van Sendijarevic geweest, zij kiest er voor om de planters te beschouwen, net zoals die in Rubber de hoofdrol speelden. Wellicht terecht, maar ondanks alle fraaie beelden en Warmerdam-trucjes niet echt nieuw.

Nederlandse meuk. Ik kijk eigenlijk nooit films van eigen bodem en nu weet ik weer waarom. Matig acteerwerk en het is allemaal veel te knullig. En dan ook nog dat ouderwetse vierkante beeld dat totaal niets toevoegt, het is eerder irritant. Het verhaal heeft af en toe nog wel iets grappigs maar verder vond ik het allemaal onder de maat. Voorlopig geen Nederlandse films meer voor mij.

Best een opmerkelijke aanpak van Sendijarevic om het Indonesische koloniale verleden van Nederland in beeld te brengen. Zowel visueel met de statische afstandelijke camerastandpunten en het felle kleurgebruik van diverse wanden.

Ook qua stijl wat apert met die satirische ondertoon. Toch wel wat wennen, want erg dynamisch is het allemaal niet. Ik zag hier al Roy Anderson passeren, wel ja, daar heeft het wat van weg.

Je kan je ook afvragen waar de macht in het verhaal ligt. Bij de grootgrondbezitters of toch eerder bij de bevolking die met hun opstand het tij trachten te keren? Het mocht allemaal wat scherper voor mij. De stijl lag me minder en ik zou de film ook niet overdadig bestrooien met Kalveren, maar interessant vond ik het wel.