Das Lehrerzimmer (2023)

De film gaat over een idealistische en door en door goede en schuldbewuste lerares die liever haar eigen leven geeft dan een ander de schuld geeft maar die evengoed het mikpunt wordt van een hetze van zo’n beetje iedereen tegen haar omdat zij de dief heeft gefilmd en tegelijk niet wil oordelen, welk contrast wel enig drama en welke escalatie wel enige spanning oplevert maar dat uiteindelijk niet levert: er is geen ontknoping (we leren niet wie de dief is), climax (we leren niet hoe het afloopt) of verrassende wending. Het slot is althans onbegrijpelijk maar waarschijnlijk nietszeggend: we zien de leerling, die een persoonlijke vete met de lerares uitvecht, de Rubiks kubus oplossen met erna geometrische beelden van de schoollokalen en de leerling triomfantelijk door de politie de school uitgedragen. Het is een aardige maar uiteindelijk toch weinig bijzondere film die als Duitse inzending voor de Oscar teleurstelt.

Op een middelbare school met een zerotolerancebeleid is een aantal diefstallen gepleegd. In plaats van dit bij de politie te melden, start de school een onderzoek in de vooronderstelling dat een van de leerlingen uit de klas van Juf Nowak [Leonie Benesch] de schuldige is. Schoolhoofd Böhm [Anne-Kathrin Gummich] en slachtoffer Liebenwerda [Michael Klammer] verhoren de klassenvertegenwoordigers en daaruit blijkt (min of meer) dat Ali [Can Rodenbostel] de dader is. En dus moeten diens ouders [Uygar Tamer, Özgür Karadeniz] terstond naar school komen. Uiteraard ontstaat er onvrede onder de leerlingen die Juf Nowak bestoken met kritische vragen die ze niet eerlijk kan of mag beantwoorden, maar daarmee stookt ze het vuurtje alleen maar verder op. Goed geregisseerd en voortreffelijk geacteerd drama over de mentale aanslag op een integer tussenpersoon die schietschijf wordt van twee partijen die lijnrecht tegenover elkaar staan. Maar door het verhaal te beginnen op een moment dat de situatie al is geëscaleerd (op een manier die geen enkele schoolleider zou moeten accepteren), is er onvoldoende context. Als voormalig docent middelbaar onderwijs stond ik versteld van de incompetentie en het gebrek aan empathie, waardoor alle volwassen betrokken in bijna elke situatie verkeerd reageren. Duitse inzending voor de Oscars van 2024.

Beklijvend drama over een geëngageerde lerares, die naar beste eer en geweten een diefstal op een middelbare school probeert op te lossen en vervolgens zelf het middelpunt wordt van alle commotie. Een intrigerende karakterstudie met voortreffelijk acteerwerk, in het bijzonder van Leonie Benesch. Een van de betere film van dit kalenderjaar.

Uitstekende film over een school waarin een aantal diefstallen voor flinke commotie zorgt. De escalatie en de ongemakkelijke scenes worden vrij realistisch neergezet. Het uitstekende acteerwerk van Leonie Benesch draagt hier zeker aan bij. De spanning blijft er ook goed in (mede door de soundtrack en het feit dat de film zich geheel binnen de schoolmuren afspeelt).

Ik dacht dat dit een soort realistische weergave van een klas zou gaan worden maar het was voor mij een compleet vervreemde ervaring. Wat was dit? Dit was een film vol narcistische figuren zowel de leraren als de kinderen die de hele tijd over van alles willen praten. Voor mij persoonlijk boeide de diefstallen niet. Ja, er wordt gestolen op scholen en dat was vroeger bij mij op school ook. Iemands telefoon wordt gestolen uit een jas op de gang en niemand geeft daar geen ene zak om. Dan koop je een nieuwe telefoon.

De aanpak van de leraren is gewoon raar en die kinderen zijn ook allemaal raar hoe ze praten en een krantje beginnen en dergelijke en ik vond iedereen een zeur in deze film. Iedereen behalve dat meisje met die hoofddoek, die was heel schattig. Dus deze kinderen zijn ook heel confronterend naar de lerares toe en hebben een soort plan om een papieren krant te beginnen. Dus deze digitale, gezombifeerde (is geen echt woord maar klinkt wel goed) beginnen een krant en doen dit allemaal niet digitaal. Ik geloof totaal niet dat dit realistisch is. Is dit een school van nu en 20 jaar geleden was het compleet anders?

Wat een stel humorloze, serieuze Duitsers ook de hele tijd op die school. En moet ik nu geloven dat die Oskar zeg maar het voor elkaar heeft gekregen dat hij de hele school of veel mensen van die school dezelfde shirt als zijn moeder heeft laten dragen? Wtf? Waarom? Dus hij of zijn moeder besteden even honderden euro's om die kleding te kopen om die lerares een beetje gek te maken. En op het einde word Oskar door de politie met stoel en al uit die school gedragen? Waarom op een stoel? En waarom zou je die Oskar beschermen als hij je met een laptop in je gezicht slaat? En wat een rare dramatische scenes allemaal met die moeder en Oskar. Ik vond het heel maf en iedereen vervelend.

Met Das Lehrerzimmer maakt regisseur en coauteur Ilker Catak een bijzonder leuk, authentiek en kritisch portret van de gang van zaken op een middelbare school. In het middelpunt staat de jonge lerares Frau Nowak die met haar leswijze en idealisme een frisse wind in de wat ingeslapen schoolgemeenschap doet waaien. Haar frisse kijk is reden voor boze geruchten, verontwaardigde ouders, ontevredenheid bij leerlingen en oogst veel misnoegen bij haar collega’s.

Ondanks al deze serieuze ontwikkelingen is das Lehrerzimmer geen vinnige of bittere film. Vaak worden de gebeurtenissen met een zekere grappige intonatie gebracht. De film heeft ook geen beschuldigend karakter. Das Lehrerzimmer houdt afstand van de gebeurtenissen, is observerend en stelt vragen. De film observeert een systeem waarin geen enkele pedagogische aanpak effectief is. De autoritaire manier functioneert niet. De anti-autoritaire manier functioneert eveneens niet.

In de film is de school een instituut dat enigszins als het instituut gevangenis functioneert. De school is een plaats waar een groep mensen verplicht is heen te gaan en te verblijven terwijl een andere groep ervoor zorg draagt dat de ene groep het gebouw niet verlaat. De school is in zekere zin geïsoleerd van de buitenwereld. In een dergelijke overzichtelijke microkosmos worden dezelfde foutjes gemaakt als in de wereld daarbuiten. Misstappen en discutabel gedrag zijn over het algemeen gemakkelijker herkenbaar en persoonlijker van aard, maar zijn door het kleine speelveld waarin van verschillende ego’s met verschillende inzichten en agenda’s samenkomen even moeilijk op te lossen als in de wereld daarbuiten. Er is onmacht. Er wordt niet geluisterd. Er wordt gedwarsboomd, gebureaucratiseerd en geëgotript. Het schoolsysteem verstart en de leerling is er niet bij gebaat. Een sombere visie.

De filmische omlijsting gaat mee in de somberheid die de film langzaamaan in zijn greep krijgt. Koele kleuren, een 4:3 beeldformaat en indringend klinkende strijkmuziek zorgen in samenhang met de sombere boodschap voor een hopeloos verstikkende sfeer. De camera die de boel op welhaast voyeuristische wijze registreert doet succesvol zijn best om dat gevoel te verhevigen. Das Lehrerzimmer is een interessante film. Een goede film. Een beetje mistroostig, maar ook met humorvolle momenten. Ik was erg blij met de komische momenten die de boel weer wat relativeren.

Een leuke sfeer is het niet op school. Er heerst wantrouwen over een aantal onverklaarbare diefstallen en de sfeer is in het begin best koeltjes. Wanneer een videocam de feiten vastlegt, zou je denken dat het euvel van de baan is, maar dan begint het pas.

Ik had wel wat te doen met de leerkracht mevrouw Novak. Niet dat het allemaal super handig is aangepakt, zeker ook niet van de directie die tegelijk besluiteloos en vervolgens nogal compromisloos reageert. Maar het toont wel aan hoe beetje bij beetje de controle verloren wordt over het gebeuren.

De reactie van de klas was er eentje van opstandigheid hoewel ze weinig wisten over het voorval of er echt last van hadden. Het kreeg zo een wat humoristische chaotische insteek. Maar boeiend en onderhoudend vond ik het wel. Het zat hem vaak in die kleine dingen waar psychologische spelletjes en prikken werden uitgedeeld.

Ik werd echt meegezogen door deze film en dat zal vooral ook aan hoofdrolspeelster Benesch liggen die je constant erbij houdt. Goede docent, sowieso, die duidelijk het kind op 1 zet. Maar de energie (niet overdreven maar je voelt hem wel) die ze in de rol legt is geweldig.

Boeiende studie van roddel en achterdocht en hoe groepsprocessen kunnen lopen, ook bij leerlingen. Het is vooral observerend en dat vind ik prettig. Het gaat niet eens om de waarheid (we krijgen geen antwoord wat er is gebeurd, zelfs niet echt hints, als kijker mag je dat zelf bepalen als je dat wil). Vaak enorm realistisch en soms wat dik aangezet (iets too much dan soms echt wel) maar door het tempo, de ijzige sfeer (ook veel blauwe koude kleuren en een krap formaat) en Benesch bleef ik toch 90 volle minuten enorm geboeid kijken. 4,0*.

Wat een ijzersterke film! De blikken van collega’s, het aardig doen maar elkaars bloed wel kunnen drinken, de roddels, miscommunicatie en schoolkrantartikelen met karaktermoord. Briljant gedaan, ontzettend goed geacteerd. Het hoofdpersonage Carla Nowak, fantastisch gespeeld door Leonie Benesh zie je steeds meer last krijgen van haar geweten, ondanks dat zij weet dat haar bewijs zo goed als waterdicht is, toch medelijden krijgt en spijt van haar beschuldiging. Zij hanteert liever niet het zero tolerance beleid van de school, omdat dit kan uitlopen op persoonlijke drama’s waar niemand beter van wordt. De laatste scène is geweldig.

Vond dit een heel sterke en beklemmende film, met een heel goede rol van Leonie Benesch. Wat mij betreft is ze een sterke capabele docente en vrouw die desondanks de controle verliest over wat er gebeurt op de school. Hoe dit alles zicht ontvouwt is interessant en op momenten gewoon heel spannend. Door hoe het geschoten is is het bijna alsof je het zelf meemaakt, en meermaals vraag je je af hoe je zelf zou handelen in de situaties die zich aandienen.

Telkens als ik dacht dat ze in zou storten of zo wist ze zichzelf te verdedigen en (in ieder geval op het oog) sterk en rationeel te blijven, en te handelen in het belang van de leerling(en). Boeiend om te zien.

Ook de hele schoolsetting vond ik wel leuk om te zien (ik zou er zelf voor geen goud willen/kunnen werken), Duitsland verschilt zo te zien niet heel erg van Nederland.

4,25*

In Das Lehrerzimmer is de middelbare school in de film neergezet als een toxische omgeving waar leraren onderling, kinderen en zelfs ouders samenspannen en elkaar wantrouwen. Achterbaks gedrag voert de boventoon, waarbij allerlei beschuldigingen en verwijten worden geuit. Dat leidt tot een clusterfuck met allerlei gevolgen voor de sfeer op school.

Te midden van dit alles staat Carla, die als wiskunde/LO-docente probeert haar rug recht te houden als er aanwijzingen zijn dat er gestolen is op haar school. Als Carla zelfstandig probeert de dief te ontmaskeren, komt ze in een kafkaëske situatie terecht waar ook haar leerlingen in betrokken raken. Wat ik goed vond is dat de film de hele tijd op Carla gefocust blijft, haar twijfels, haar inspanningen om de situatie te deëscaleren en tegelijkertijd zichzelf moet verdedigen tegen verwijten.
Dat roept een zekere spanning op die de hele film door voelbaar is.

Hoewel de film niet overal even geloofwaardig is (met name de setup met het schoolkrantinterview en de bijdehante reactie van de leerlingen, alsook het stelen/weggooien van de laptop door Oskar) vond ik het wel sterk geacteerd. Mooi vond ik de twijfel die een grote rol speelde. Je ziet immers ook een collega iets stelen (of we worden iig geacht dat te denken, zagen we dit wel goed?). Dat maakte in ieder geval wel dat je als kijker begint te twijfelen aan wie er nu goed of fout zit.

Het einde vond ik wat minder bevredigend (we zullen nooit weten of mevr. Kuhn echt dat geld gejat had, waarschijnlijk wel, maar helemaal zeker weten doe je het niet) maar als film werkte het wel.

4*