Tár (2022)

Een film die je als kijker ontregeld. De eerste 30 minuten begint het cinemapubliek al onrustig te schuiven met de voeten. Ongeduldig, vragend om zich heen kijkend. Het is even wennen. Maar het verhaal rond een van muziek bezeten briljante dirigente komt dan wel op gang. Het is een aaneenschakeling van alledaagse, soms surrealistische en angstaanjagende scènes. Er is sprake van machtsmisbruik, voorkeursbehandelingen, egoïsme en arrogantie. Krista, de vrouw die de hele film de rode draad vormt krijgen we nauwelijks te zien, maar als kijker ga je Lydia Tar al snel met andere ogen bekijken. Je gaat letten op de vreemde gebeurtenissen die plaatsvinden als Lydia aan het hardlopen is, haar dromen of nachtmerries, het is een aaneenschakeling van een boeiende verteltrant. De scène waar Lydia de vergaderkamer inkomt van de directie van het orkest en daar 25 mensen ziet zitten duurt slechts seconden maar is prachtig in haar eenvoud, ook haar extase als zij haar nieuwe celliste op YouTube hoort soleren, en zo gaat het maar door. Cate Blanchet is altijd erg goed, maar levert hier toch een indrukwekkende prestatie. Dat geldt ook voor de rest van de cast. Ik vond de scène in de concertzaal van Berlijn wat geforceerd, maar verder geen klagen hier. Volgens mij is Tar geen aanklacht tegen de cancelcultuur of MeToo beweging, maar een verhaal over machtsmisbruik. Indrukwekkend, apart en bijzonder. Volgende keer wel meer muziek van Gustav Mahler graag. Maar ik zet voor nu de CD wel op.

Zeer overtuigend.

Niks toe te voegen aan het verhaal van Gish. Het streven naar perfectie vermengd met macht en gebrek aan tegenspraak vormt een giftige cocktail. Toppresentatie van Cate en er zit zoveel in de film qua beelden, geluid en symboliek dat ik het zeker nog een keer ga bekijken.

En wat vond ik er nou van:

Heel verrassend maar de film begint met de aftiteling. Wat ik enorm kon waarderen is dat er geen voice-over was die alles voor mij ging zitten uitleggen. Je valt in het verhaal en moet alles ontdekken naar mate de film vordert. Het is wel een behoorlijk zit met een run-time van 2 uur en 38 minuten. En al die jargon die gebruikt werd omtrent een dirigent en de klassieke muziek waar ik totaal geen kaas van heb gegeten hielden wel in dat ik moest opletten. Dus niet even mijn telefoon checken dus. Het verhaal word uitvoerig behandeld zodat er gauw het gevoel ontstaat dat er niets gebeurt, maar alles is nodig in deze psychologische drama. Het gaat uiteindelijk over macht hebben en kwijtraken. Cate Blanchett zet hier op een magistrale wijze deze rol neer, helaas viel ze niet binnen de prijzen bij de Oscar’s, had ze wel verdient. Aanrader? Absoluut. Maar het is zeker geen “gemakkelijke” film geworden.

Het begin zet eigenlijk al de toon. Vijf minuten credits, begeleid door irritant gejengel. Een dikke middelvinger naar de kijker als je het mij vraagt.

De veel te lange film die zich vervolgens ontvouwt is vooral langdradig en vaag. Waar gaat het nu eigenlijk echt over? Welk punt wordt er gemaakt? Het blijft onduidelijk. De zogenaamde beschuldigingen blijken uiteindelijk nogal een storm in een glas water: een geknutseld filmpje en een zelfmoord die je toch onmogelijk de schuld van Tár kunt noemen. Toch is dat voldoende om haar carrière te verwoesten en te dwingen op de vlucht te slaan. Is Tár daarmee een slachtoffer van een doorslaande cancelcultuur of toch vooral een vrouw met macht die haar positie misbruikt?

Met een beetje goede wil kun je dan zeggen: het is een genuanceerde film. Geen zwart/wit dader-slachtoffer verhaal. Vul zelf maar in, kijker. Een film om je aan het denken te zetten. Prima, maar op het scherm gebeurt onvoldoende om tweeënhalf uur boeiend te vullen. Het verhaal ontwikkelt zich tergend traag, de shots zijn overwegend saai. Neem het oeverloze, vaak technische gezwam over klassieke muziek en componisten. Vast boeiend voor de liefhebber/kenner. Ben je dat niet, dan is het moeilijk de gedachten erbij te houden. Scènes als de lunchafspraken van Tàr zijn haast niet door te komen. Het enige echt positieve is het consistent sterke acteerwerk - niet alleen van uitblinker Blanchett, maar over de hele linie.

Een film om óf uren onder het genot van een gembertheetje over na te babbelen, óf snel te vergeten. Bij mij gaat hij snel de vergetelheid in.

Dit is letterlijk zo, maar figuurlijk ook - na het eind van de film begon het voor mij pas op z'n plek te vallen allemaal. Zodra de film ten einde is ontstaat er wat afstand van de waan van alledag waarin je meegezogen wordt door het fantastische acteerwerk van Blanchett. Daardoor zit je niet zo met je neus op alle gebeurtenissen, en als je die met deze afstand nog eens nagaat, begint de rode draad uit dit verhaal zich te openbaren, en komt het allemaal nog veel heviger aan dan tijdens de film zelf. Erg goed gedaan dit, ik heb na een hele nacht malen over alle ingrediënten uit deze film mijn cijfer nog een tik omhoog gegeven. Interessant werkje. Ben wel benieuwd naar hoe mensen het einde gelezen hebben.

Leuk.

Misschien niet het meest voor de hand liggende woord om deze film mee samen te vatten - er is tenslotte weinig leuks aan het verhaal, de film is zeker in het begin af en toe knap langdradig, Blanchett speelt een zwaar getroebleerde persoon die ver voorbij de normale hulp is - en ze wordt ook nog eens omringd door evenzeer getroebleerde mensen. De beelden zijn strak op het kille af, de locaties zien er uit alsof het een documentaire over het brutalisme is, en ja, de muziek moet je liggen maar ook daar is leuk een woord wat niemand gebruiken zal.

Maar het is wel leuk dat zo’n film als dit nog steeds gemaakt kan worden - een intrigerend en meeslepend verhaal over een ongewoon persoon vol innerlijke problemen, zo verknipt als het maar kan - en volstrekt overtuigend als dirigent, dat ook. Ja, ik heb er wel eens een meegemaakt, en wat Blanchett hier speelt kon haast een regelrechte kopie van die persoon zijn - iemand die in haar adresboekje de mensen niet op naam heeft, maar op instrument. Een fraaie observatie van de wereld van de klassieke muziek - tijdens een uitvoering allemaal smetteloos deftig gekleed in keurig gestreken zwart en wit, maar achter de schermen gaat een wereld van emoties, intriges, achterklap en alle denkbare dimensies in gedrag verborgen. Het zijn net mensen, zeg maar.

De keuze voor de muziekstukken waar het orkest mee bezig is is wel wat gemakzuchtig - net als het motiefje van de celliste die gemotiveerd wordt door het concert van Jacqueline du Pré. En dan nog precies die uitvoering jatten voor dat stukje film ook, dat is wel helemaal slordig. En ook wel jammer dat we uiteindelijk niet de hele uitvoering van Mahler te horen krijgen, dat had er in de epische speelduur ook best nog bijgekund. Ok, narratief was dat misschien wat raar geweest, maar toch.

Toch, ondanks wat van dat soort vormfoutjes en wat jammerlijk gehannes met de opening credits en de veel te lange introductie is het wel zonder meer een fascinerende film. Sowieso geniaal gespeeld door Blanchett - zeker niet een van mijn favoriete actrices, dus zonder favoritisme of voordeel van de twijfel. De spanning wordt, even buiten de wat flauwe intro, bijzonder fraai opgebouwd terwijl ze zich dieper en dieper in de nesten werkt totdat je gevangen in het plot gewoon móet weten hoe het afloopt, met zorgvuldig gedoseerde zijlijntjes in het plot zoals bijvoorbeeld de heerlijke scene als de buren komen vragen wanneer ze haar repetitieuurtje heeft.

En het einde is toch ook wel echt volstrekt geniaal gevonden - en ook echt, hoe verzin je het. Het is toch maar zelden dat een film zo fraai, zo poetisch tot een afsluiting komt.

Mooi beeld van de slangenkuil die symfonisch orkest heet.

Misschien dat deze film qua belangstelling heeft kunnen meeliften op de tijdgeest van #MeToo en de schandalen van machtsmisbruik in buiten- en binnenland, maar feitelijk gaat hij meer over wat een positie van macht met een persoon kan doen: je kunt moeilijk volhouden dat Tár brandschoon is, maar evenmin is het geheel onbegrijpelijk wat ze doet en hoe ze is geworden wie en wat ze is. De film biedt daarnaast geen eenvoudige antwoorden en oplossingen, en dankzij de vertolking van Cate Blanchett is Tár zelf een ijzersterk personage waarbij het bruist onder (en na verloop van tijd ook bóven) de oppervlakte. Het lange podium-interview van aan het begin heeft mij persoonlijk geen seconde verveeld.

Lastig te beoordelen film wel. Aan kwaliteit geen gebrek, regie- en acteerwerk-wise. Plus: ik kan het ook wel waarderen dat de flim je niet teveel opdringt, daar waar het op machtsmisbruik etc. aankomt. Anderzijds wordt je geduld wel behoorlijk op de proef gesteld, zeker in het begin. Er komt nogal wat pretentieus geneuzel op je af, in tergend langdradige scenes. Terwijl sommige scenes, later in de film, weer wat meer fragmentarisch aanvoelen.

Overigens ook wel jammer dat er (relatief) weinig muzikale intermezzo's zitten in een film als deze.

Ik houd het op 3*.

Een fascinerend, boeiend en heel 'eigen' geheel. Mede om die reden ook goed dat er de tijd wordt genomen in deze film, want de toonzetting van een steriele, elitaire muziekwereld is erg knap. En Blanchett als dominante alfavrouw ook zeer overtuigend.

Dit geldt vooral voor het eerste deel van de film, laten we zeggen de eerste pakweg anderhalf uur. Hoe vervolgens de downfall van Tár wordt behandeld vind ik ineens een stuk minder genuanceerd en niet heel bijzonder uitgedacht. Soms zelfs met erg korte bochten.

Intrigerende film, maar duurde te lang, vooral het eerste uur is nogal technisch van aard.

lastig te volgen als je niet bekend met de wereld van klassieke muziek.

pas daarna komt er meer gelaagdheid in de film en meer drama.

Cate Blanchett speelt erg goed.

Macht. Macht corrumpeert. Macht corrumpeert de ziel. Macht verzilvert privileges, ook als er helemaal geen privileges toegekend zijn. Macht verhoudt zich niet tot een ander, legt geen verantwoording af, kent geen empathische reflex. Macht woekert, om uit te kunnen deinen. Macht respecteert geen liefde, geen loyaliteit, geen waarheid. Macht geeft om macht, basta.

Macht associëren we doorgaans met het profane, het wereldse schouwtoneel waar economie en politiek thuis zijn. Todd Field situeert zijn portret van ontspoorde machtswellust echter in het centrum van de hoge cultuur – is de dirigent niet bij uitstek het symbool voor verfijning, verbinding met de traditie en dus morele verhevenheid? Niet in de plot die Todd Field verzon rondom de fictieve Lydia Tár, die als chef van de Berliner Philharmoniker en gastdirigent bij toporkesten wereldwijd ineens in opspraak komt. De tragiek schuilt hem uiteraard in haar val, of preciezer: in het feit dat zij zich nauwelijks bewust lijkt van haar wangedrag, dat zich eerst professioneel doch uiteindelijk ook privé manifesteert. Haar ethische reflex heeft ze leren onderdrukken, maar het zijn auditieve demonen die blijven spoken: een schreeuw in het woud, een metronoom midden in de nacht, een duivels interval ergens onbestemd in de ruimte.

Het maniakale, het charismatisch-autoritaire, de eloquentie van de hoogste regionen der intelligentsia: Tár belichaamt het archetype van de dirigent, die als het ware gezag moet afdwingen, die de muziek beter moet begrijpen dan alle musici die ze voor zich heeft, die moet kunnen spreken over de onbenoembare esthetica in muziek… Vraag is dan of het haar metier is die haar van das irdische Leben vervreemden, of was zij van meet af aan verziekt – door ambitie, doch ook door fanatiek geloof in de kracht van muziek, of door het verlangen in Bernsteins voetsporen te kunnen treden…?

Het is diezelfde Bernstein die haar tot inzicht brengt: de schoonheid van muziek zit in het woordeloze gevoel dat het oproept. Hoe lang is het geleden dat Tár zich op die manier tot een partituur heeft kunnen verhouden – vrij van het obligate perfectionisme, los van de druk van pers en publiek, vrij van individueel verlangen om te excelleren? Haar breekpunt is in zekere zin het bekijken en beluisteren van een opname, kortom niet zelf deelgenoot moeten zijn van een esthetische ervaring, maar haar passief kunnen ondergaan. Terug mens kunnen zijn, in plaats van instrument van een hogere orde...

Als film cirkelt ‘Tár’ rondom de aloude vraag of het de omstandigheden zijn die pathologie hebben geïnduceerd, of hooguit gekatalyseerd – interessant, maar nou ook weer niet zo uniek als menigeen liet uitschijnen. Wel onnavolgbaar is hoezeer Field deze film met liefde voor de klassieke muziek en haar geschiedenis injecteerde. Uit alle poriën spreekt kennis en adoratie, en het is als publiek een voorrecht daar deelgenoot van te mogen zijn.

Zich mengen in het debat omtrent de cancelcultuur en #meetoo doet Field mijns inziens louter zijdelings, omdat Blachett duidelijk lijdt aan schuldgevoelens, vandaar ook dat haar relatie op de klippen loopt. Dat het personage uiteindelijk geen andere manier van leven en werken kan vinden, maar integendeel in dezelfde routines vervalt, doet vermoeden dat de toxiciteit dieper zit, geworteld in haar persoonlijkheid. Het orgelpunt is zodoende schrijnend, hoewel het een romantisch ideaal van kunstenaarschap onderschrijft en bijgevolg een sprankel hoop herbergt: nog los van het publiek, is muziek de taal waarin Tár zich zal blijven uitdrukken.

Niet onlogisch overigens dat de film opent met de aftiteling, zodat het publiek van A tot Z blijft zitten – jawel, zoals bij het beluisteren van een symfonie. ‘Tár’ is een visuele sonate met expositie, doorwerking en uiteindelijk re-expositie, waarbij het publiek alleen maar kan hopen dat het oorspronkelijke materiaal door de gebeurtenissen onderweg getransformeerd is. Dat laat Field in het midden, met een overigens iconisch eindbeeld, dat tegelijk tristesse en humor uitademt.

3,5*

Vorige week in de bioscoop dik zitten genieten van Tár met Cate Blanchett in een glansrol. Het eerste uur was nog wat aftasten en verliep toch wat te traag. Maar gaandeweg kwam het spel op de wagen en wordt je echt de film in getrokken. Onschuldige momenten blijken doortrapte trucs en sprekend zijn ook de scenes met haar buren om maar eens een voorbeeld te geven van hoe Lydia Tár een leven leidt dat ver weg is gedreven van een "gewoon" bestaan. Haar wereld is fascinerend en haar personage vol met dubbele bodems. Boeiend is hoe ze met diverse beschuldigingen om gaat en haar leven zich tegen haar begint te keren. Naar het einde schiet de film dan in een erg hoge versnelling, maar de afronding is er één om niet te vergeten.

Heerlijk dat ik na het bijna onmogelijk uitzitten van deze nachtmerrie weer heerlijk het nut en de simpelheid van omroep max heb ontdekt.

Doe Roy Donders er voor maar bij maar bij dit soort cryptische zoektochten naar de essentie van een zogenaamde topfilm ga ik zo exit…

Verloren tijd en zak chips

Amen

Uitstekende film over een beroemde dirigent wiens carriere en leven wat scheurtjes begint te vertonen. Een boeiend portret waarbij je het hoofdpersonage langzaam steeds beter leert kennen door mooie, lange scenes. Uiteraard draagt de sterke rol van Cate Blancett hier in finke mate aan bij. Ook het hoogdravende milieu waarin de film zich afspeelt, komt goed naar voren.

Ik vond het een hele lange zit maar het was de moeite waard.

Glansrol van Blanchett in een zeer interessante karakter studie. Het eerste uur is een beetje taai maar ik denk dat bij herziening daar veel meer puzzelstukjes op zijn plaats zullen vallen. Voor nu 4 sterren maar ik ga deze ongetwijfeld nog eens herkijken.

Prachtfilm met een verbluffende acteerprestatie van een werkelijk weergaloze Cate Blanchett, die er heel veel voor over had om deze rol overtuigend te vertolken.

Het fictieve verhaal van een meer dan gepassioneerde, zeg maar keiharde, maniakale orkestdirigente.

Mogen een paar passages misschien voor sommigen wat lang lijken, het is een lust Blanchett aan het woord te laten en haar professioneel met haar vak te horen en zien omgaan...en wat schalks uit te leggen dat de bewegingen van haar rechterhand niet dezelfde betekenis hebben als deze van haar linkerhand.

Bewieroken we hier de hoofdrolspeelster, nagenoeg evenveel lof verdienen de makers van deze ook visueel mooie film, de indringende dialogen en vooral monologen, de prachtige muziek van Mahler, de opbouw, het vindingrijk camerawerk, het inhoudelijke met de karakter-en dadenstudie van Lydia Tàr voorop, maar ook enkele nevenaspecten, zoals de mannensuprematie, ook in de wereld van het dirigeerstokje.

Heb de film twee maal bekeken. Zo veel te beleven.

Tar zouden we bijna Star kunnen noemen. Star van starheid. Een vooruitstrevende dirigent die in alles macht uitstraalt. Iets vragen is eigenlijk gewoon doen en opvolgen. In die zin is deze film geheel geslaagd. Dat geldt ook voor de sublieme rol van Cate Blanchet die mij ook altijd wel kan bekoren. Haar macht(s)(misbruik) loopt dan ook nog door in haar gezin. Haar geliefde die duidelijk het vrouwtje" is daar een mooi voorbeeld van. Alleen het lieve kind vormt een uitzondering en krijgt alle liefde die een kind zou moeten verwachten. Wat mij meer stoorde waren de veel te lang uitgerekte scenes zoals dat belachelijke lange interview in het begin. Dan denk ik waar zit ik nu naar te kijken. Daarna loopt de film voor mij wat beter en krijgen we een kijkje in haar leven. Haar angstmomenten worden wellicht gegeven door haar eigen machtspositie. Zo van elke vijand kan om de hoek staan. Het ziet er soms dan ook surrealistisch uit. Misschien toch een droom of toch niet. Ik denk dat er toch veel droommomenten in de film zaten. We zien de aanklager trouwens niet in beeld. Was denk ik ook niet nodig, want ze pleegde zelfmoord. Toch had ik wel meer spanning willen zien. Zoiets als in The Black Swan. Dat zien we helaas niet. Tar zit bovendien vol met technische woorden die een leek niet zal begrijpen. Normaal gesproken heb ik de telefoon klaar om de vertaling paraat te hebben, maar dit vakjargon is lastig te begrijpen als je het wereldje niet kent. Ook vreemd was de Duitse taal tussendoor. Dit werd namelijk niet atlijd vertaald. Erg jammer.

Naar het eind toe wordt de film ook nog eens steeds vreemder en weten we soms ook niet waar ze zit. Enige logica ontbreekt. Ze zit ineens in Azie (op de vlucht?) of was de knock down ala Will Smith een droom? Naar het eind toe kun je erop wachten dat de film abrupt eindigt. Dat doet het dan ook. Punt.

Film 3.0

Beeld 4.5

Geluid 4.5

Extra's geen

Geweldig interessante én spannende film. Cate Blanchett zet hier alweer ( zoals in Blue Jasmine een zeer onsympathiek personage neer. Dat ze ook alweer met verve. Zij IS de hele film.

Die zet geen fraai, maar wel zeer genuanceerd beeld neer. Geeft ook een goed beeld van (sommige, niet alle) topartiesten. Want dat is zij in deze film: Tàr is een vrouw die met kop en schouders boven andere dirigenten uitsteekt. Zij is bijzonder getalenteerd, heeft een ongelofleijke drive, een enorme, bijna enige, focus op haar werk. Maar dat is niet altijd voldoende om aan de top te komen. Je moet ook wat geluk hebben en vooral het politieke spel meespelen. Dat weet Tár als geen ander. Zo heeft ze haar vrouw destijds verleid, uit verliefdheid wellicht, maar ook om haar politieke wegwijzer te zijn in de machtspelletjes in Berlijn. Zij is enórm gedreven en veeleisend. Daarvoor moeten dan al wel eens mesen sneuvelen. En aan gezien ze geen tijd heeft voor empathie, wordt dat vaak pijnlijk.

Heeft dat een rol gespeeld bij de zelfmoord van de mysterieuze Krista? Francesca, die haar op handen draagt, maar als puntje bij paaltje komt, doodleuk gepasseerd wordt, krijgt er uiteindelijk ook genoeg van. Die macht is blijkbaar verslavend, hoewel haar autoritair kantje er wel altijd in gezeten zal hebben. Ze neemt dan ook eigengereide beslissingen die vaak op fronsende wenkbrauwen onthaald worden. Op zich kan haar niet veel aangewreven worden (hoewel we dat wat die Krista betreft, nooit zeker weten), maar ze wordt wel degelijk gecanceled door eenzijdige, verwrongen woke aantijgingen waartegen niets te beginnen valt. Niemand komt hier ongeschonden uit. Integriteit is ver te zoeken (hoewel ze dat in haar kunst wél is, maar ook hierover kan gediscussieerd worden).

Alles is gefilmd in een claustrofobische sfeer, in die prachtige, maar koude bunker van haar en natuurlijk in de bij definitie gesloten concertgebouwen. Die scènes waar ze telkens de confrontatie met de muzikanten aanging, stonden in aanloop telkens bol van de spanning. Ook al gebeurde er niet altijd veel dramatisch… maar wel spannend!

Field en Blanchett geven ons een portret van een vrouw die de meesten wel als een bitch zullen ervaren, maar zonder naar sympathie te hengelen slagen ze er uiteindelijk wel in dat ik (ondanks haar fouten) er toch sympathie voor overhou. Want dat lot dat zij moest ondergaan op het eind (ergens bij een jeugdorkest in Taiwan of Vietnam (?))… dat verdiende ze niet.

Nee, topartiesten zijn niet altijd de leukste mensen en ze maken fouten… maar het blijven wel topartiesten. Niet makkelijk…

Een hoogst realistisch aanvoelende blik in het leven van een dirigente met een ruggengraat. Goed neergezet, maar is alles wat je ziet ook werkelijk zo realistisch als dat het doet uitschijnen? Dat is goed mogelijk. Of het is niet het geval en dan wordt het wat vreemde fictie. Het is zoeken naar een duidelijk standpunt bij de filmmaker, maar hoe dan ook creëert deze genoeg stof om over na te denken. Zijn de consequenties voor het hoofdpersonages buiten proportie? Is ze een goed persoon tout court? Is men doorgeslagen wat betreft de cancelcultuur? Het handelt zelfs af en toe over de schoonheid en de kracht van muziek. Interessant, maar daar blijft het wat in hangen vond ik. Er is zo wat die droge, afstandelijke stijl uit Hanekes films zonder dat typisch shockerende/fascinerende dat die stijl net effectief maakt. Te weinig cinema. Dan veel liever Death in Venice nog eens opzetten, waar je Mahler voélt en waar er buiten het praten over schoonheid ook schoonheid te zien is.

Beste film van het jaar. Zó van deze tijd en toch enorm subtiel. Sterkste punt van de film is het dat het geen oordeel velt, dat het allemaal niet zo zwart-wit is. Tegelijk een aanklacht tegen de cancelcultuur als een pleidooi ervoor. En ook beide weer niet, daarvoor is het te subtiel. Moeilijk te omschrijven, maar de kijker bepaalt, zonder dat het ergens vaag wordt. Fenomenaal geschreven en uitgevoerd. En gespeeld!

Overwegend gemengde gevoelens bij deze film. Regisseur Todd Field slaagt er met verve in de klassieke muziekwereld als snobistisch machtstoneel over te brengen. Echter, als buitenstaander gaat het oeverloze technisch gezwets ironisch gezien nogal tegenstaan. Cate Blanchett speelt razendknap de rol van virtuoos c.q. despoot, maar ik mis nog net iets teveel controverse rondom haar personage om echt gechoqueerd de end credits in te gaan. Tár tergt, maar niet helemaal zoals ik zou willen.

2,5 * Mineurstemming

Snobistisch?

Dat staat er inderdaad. Maar ik vermoed dat je het niet met me eens bent?

Snobistisch vind ik het ook niet. De passie voor de kunst druipt eraf. Elitair is het wel.

Ik denk inderdaad dat 'elitair' beter de lading dekt. Kan het alleen niet meer aanpassen.