Das Mädchen und die Spinne (2021)

Lisa [Liliane Amuat] verhuist naar een nieuw studentenhuis en krijgt hulp van haar moede Astrid [Ursina Lardi], haar voormalige huisgenoot Mara [Henriette Confurius] en een paar andere vrienden en kennissen. Meer verhaal is er niet, maar de terloopse gesprekken roepen emoties op die de acteurs met een blik of een lichaamsbeweging duidelijk maken en dat zorgt voor een bijzondere onderhuidse spanning. Ram en Silvan Zürcher beëindigen elke episode met een serie statische shots van objecten die je uitdagen om deze intellectuele puzzel op te lossen. Een soort Who’s Afraid of Virginia Woolf in bedekte termen en zonder de emotionele uitbarstingen.

Bij de titel zou je kunnen denken aan een fabel, maar de film heeft meer weg van een gedicht. Een gedicht over verlangen, verliefdheid en frustratie, over aantrekken en afstoten. Over eenzaamheid.

Vrijwel alles speelt zich af in de woning van waaruit Lisa vertrekt, en de woning waar ze naartoe verhuist. In die huizen, vol kamertjes en gangetjes, lopen bewoners, familie, buren en helpers in bedrijvigheid door elkaar, gadegeslagen door Mara, met een beurtelings opgewekte en melancholische blik, die steeds laconiek doch pertinent weigert ook maar een hand toe te steken.

In die licht claustrofobische setting zitten de personages elkaar letterlijk en figuurlijk dicht op de huid, en de camera glijdt soepeltjes van het ene naar het andere onderonsje. Het is de manier waarop de personages naar elkaar kijken die deze film zijn eigen karakter geeft. Deze blikken zijn open, willen niets te raden overlaten; in die blikken geven de personages zich helemaal bloot, zo lijkt het. Het geeft een bepaalde spanning aan de film, en het leidt tot een broeierige sfeer, waarbij echter de irritatie nooit ver weg is.

Of misschien is het vooral de dromerige blik, het fantasievolle geestesoog van Mara, die deze film zijn vorm geeft? 

Naast de puntige en soms geestige dialogen, en de verhalen en dromen die we te horen krijgen, zijn er nog een paar scènes die dit werk ver boven de middelmaat uittillen. We zien tijdens een nachtelijke storm de overdag zo timide, bejaarde buurvrouw vol levenslust in de dakgoot swingen, en de steeds weer terugkerende wals van Eugen Doga geeft de scène waarin de rode wijn uit de plastic beker over de tafel en de vloer stroomt, een haast Tarkovskiaanse allure.

De eindsequentie met voice over is misschien wel het hoogtepunt, een poëtische en licht melancholische conclusie van een bijzonder fraaie film.

Een karakterstudie. Een psychogram. Een visuele vertelling gevuld met subtiel weergegeven alledaagsheid. Droomachtige scènes en symboliek. Centraal staat een raadselachtig vrouwelijk personage met de naam Mara waarvan de relatie tot de overige personages niet steeds helder is.

Een verhuizing. Een aantal personages in een appartement. Vrienden, familie en klusjesmannen. Zij zijn de ingrediënten voor een minimalistisch plot dat draait om Mara wier beheerste façade een grote hoeveelheid emoties verbergt. Het is haar kamergenoot Lisa die verhuist. Mara en Lisa praten tegen elkaar als goede vriendinnen maar gedragen zich als een stelletje. Vaag. De verstandhoudingen en relaties met de andere personages blijven even schimmig. Men kent elkaar of leert elkaar kennen. De betekenis en de waarde die aan de onderlinge verhoudingen worden toegedicht, worden niet feitelijk uitgelegd. De kijker moet zich baseren op impressies en zijn gevoel daarbij inzetten om een betekenis te vinden. Zo de kijker dat al wil.

De gebroeders Ramon en Silvan Zürcher die verantwoordelijk zijn voor het script en de regie, concentreren zich niet op gemakkelijk interpreteerbare handelingen, maar leggen de nadruk op psychologische processen die zich visueel uiten in symboliek door bijvoorbeeld diermetaforiek toe te passen om houding en gedrag van de personages te verduidelijken. Een impressie weegt in deze film zwaarder en zegt meer dan een actie.

De locaties zijn beperkt in aantal en daarmee geheel in lijn met de minimalistische vertelling. De film wisselt tussen twee locaties. De oude woning en de nieuwe. Oud en nieuw. Ingericht en leeg. Zie ook hier de psychologische diepte die wordt gesuggereerd. Je blijft interpreteren. Je blijft bezig. De film kijkt niet relaxt. Hij glijdt niet lekker binnen. Ik ervaarde teveel opstoppingen. Opstoppingen die onstaan door het dromerige beeldgebruik vol symboliek. Door de moeilijk toegankelijke personages. Door de dichte mist die in elke porie van de film aanwezig is. Het is allemaal mooi maar ook vermoeiend. Op den duur wordt de bewuste creatie van poëtische schoonheid en het gebrek aan handeling en duiding zelfs een beetje vervelend en saai.