Pisnicht: The Movie (2019)

Ik ben geen fan van dit soort ego-documentaires om een breder maatschappelijk probleem mee te duiden, omdat het vaak wat navelstaarderig wordt of teveel uitgaat van iemands individuele positie. Het helpt ook niet mee dat het genre een tijdje lang dichtslibde met producties rond geprivilegieerde BN'ers en hoe zij zich tegenover bredere kwesties verhouden. Maar Nicholaas Veul is in 'Pisnicht: The Movie' (2019) alleszins een sympathieke gast en zijn eigen ervaringen met een pijnlijke coming-out geven deze docu een gevoel van urgentie. Zo is het gesprek met zijn eigen vader schrijnend, maar ergens ook mooi en hoopvol hoe de twee toch die belangrijke confrontatie zijn aangegaan en elkaar proberen te begrijpen. Stuitend eigenlijk hoe de dubbele maat richting homoseksualiteit zo aan de oppervlakte ligt in de straatinterviews en de harde cabaretgrappen, terwijl we als land prat gaan op onze homotolerantie.

Typische hedendaagse docu.

Weer een docu die zijn gewilde narratief volgt. Wat vox popjes die voornamelijk het beeld bevestigen van de maker. Daarna wat homo's die het moeilijk hadden met uit de kast komen incl. de maker zelf. Met dan een nogal simpele conclusie; Niet zo macho opvoeden.

Uiteindelijk kun je je afvragen of niet alle pubers, homo of geen homo niet met zichzelf in de knoop zit rond die tijd. Moet het leven makkelijk zijn? Ten alle tijden? Tot op het perfecte af? Uiteindelijk zal de wereld nooit perfect zijn en zul je tegen een stootje moeten kunnen en belangrijker zul je zelf je leven in handen moeten nemen. Ik heb het idee dat mijn blanke generatie het zo bubble gum leuk willen maken. Dat de kinderen van deze generatie straks een docu gaan maken met de titel “Waarom ben ik niet beter voorbereid op de echte wereld”

Geen sterren, niveau matig youtube kanaal.

Erg matig.

Laat zich uiteraard makkelijk vergelijken met de docus van Sunny Bergman, gelukkig voelt dit dan in ieder geval wel iets oprechter aan. Als ego-document is het niet eens zo slecht, Veul vertelt gewoon z'n verhaal, en hoewel sommige segmenten wat vervelend aanvoelen (zoals het gesprek met z'n vader, waarom zou je zoiets doen met een camera erbij?) stoort het doorgaans niet echt.

Maar wanneer Veul zijn problemen in een bredere context probeert te trekken gaat het al snel mis. Sowieso heeft hij maar weinig tijd om een punt te maken en erg genuanceerd gaat hij niet met die tijd om. Uiteindelijk is het vooral een projectie van z'n eigen problemen, waaruit niet echt blijkt waarom de rest van de wereld er nu zo'n belangrijk punt van zou moeten maken.

Storend is ook de gedachte "als ik X niet gehad zou hebben, zou ik zo'n makkelijke jeugd gehad hebben". Dat soort simplistisch gedachtengoed zou er best eens uit mogen, zo werkt pestgedrag/discriminatie nu eenmaal niet. Maar veel gechallenged wordt er ook niet in deze docu, behalve dan als het gaat om het punt dan Veul probeert te maken.

Ach ja, het duurt kort en z'n verhaal heeft wel een zekere waarde. Alleen niet veel meer dan het verhaal van één individu. En dan rest de vraag waarom zijn verhaal zoveel interessanter zou zijn dan dat van een hoop andere mensen. Anderzijds, ik heb dit soort docus wel eens erger gezien.

2.0*

Toen Youp van ’t Hek in een NRC-column het had over een ‘pisnicht’ besloot Nicholaas Veul een brief te schrijven aan de redactie waarin hij het opriep om stelling te nemen tegen dit soort denigrerende uitspraken. Toen Johan Derksen daar op televisie uitgebreid op in ging kwam dat Veul op een enorme stroom aan kritiek te staan. Als antwoord maakte hij, met steun van de VPRO, deze sobere, maar opvallend luchtige en inzichtgevende documentaire. Hij vraagt willekeurige mannelijke voorbijgangers op straat of ze homo zijn en gebruikt hun reacties als springplank voor opmerkelijke, maar altijd respectvolle gesprekken over het beeld dat het woord ‘homo’ oproept. Hij gaat ook in discussie met een voetbalteam dat heel open is over het gebruik van ‘homo’ als scheldwoord en is aanwezig bij een groepsdiscussie op een middelbare school. Die uitspraken an zich zijn niet zo verrassend, maar Veul spreekt ook met jonge homo’s die door het laconieke gebruik van dit scheldwoord lange tijd met een negatief zelfbeeld liepen. Veuls regie is zo nu en dan wat knullig, maar hij laat je wel twee keer nadenken voor je nog eens iemand ‘voor de grap’ uit maakt voor ‘homo’. Missie in ieder geval deels geslaagd dus.