The Last Black Man in San Francisco (2019)

The Last Black Man In San Francisco heeft mijn ziel voor 121 minuten lang vastgegrepen. Nog steeds ben ik in de ban van dit kunststukje. Deze is voor de fijnproevers.

Zelden eerder heeft een film in zo’n korte tijd alle emoties uit me weten te halen. Dit meesterwerk is lief, cinematografisch perfect, wrang, eerlijk en puur. Een ode aan een stad waar van alles aan mankeert. Een stad die je pas kan haten als je ervan gehouden hebt. Kijk dit, alsjeblieft. Je ziet een film zoals je ‘m nog nooit eerder hebt gezien. Joker en Once Upon a Time in Hollywood waren fantastisch, maar kunnen hier absoluut niet aan tippen. Dé film van het jaar 2019.

Special thanks to A24 and Jonathan Majors for his utterly magnificant perfomance.

Ik heb in het verleden het genoegen gesmaakt om San Francisco een paar maal te bezoeken. Ik heb daaraan prettige herinneringen overgehouden. Door de mooie cinematografie van deze film zijn die herinneringen weer opgefrist.
Toch heb ik ambivalente gevoelens overgehouden aan deze film. In weerwil van het prima acteerwerk vind ik het verhaal over de gentrificatie van de stad te gekunsteld, te zweverig, nog afgezien van het feit dat het plot niet erg geloofwaardig overkomt. Je hoeft geen architectuur gestudeerd te hebben om te zien dat het huis in kwestie niet in 1946 gebouwd is. Die misser is de belangrijkste reden dat mijn aandacht van lieverlee begon te verslappen en dat is geen goed teken.
De mooie plaatjes en het acteerwerk zijn er debet aan dat de film in mijn beleving alsnog een voldoende scoort, maar het houdt niet over.

“You don't get to hate it unless you love it.”

Sterke film. Als je denkt dat het in steden als Parijs, Londen en Amsterdam erg gesteld is met de stijgende huizenprijzen en het verdwijnen van de oorspronkelijke bewoners, dan moet je maar eens artikelen lezen over San Francisco. De yuppen van Silicon Valley hebben de stad overgenomen, en de oorspronkelijk bewoners (en alle andere mensen die te weinig verdienen) worden de stad uitgejaagd.

The Last Black Man in San Francisco gaat over twee mannen die er alles voor over hebben om het huis waar ze in zijn opgegroeid terug te kopen, maar met de stijgende huizenprijzen lijkt dat een utopie. De regie van Joe Talbot zorgt voor een kijkervaring die soms aanvoelt als een droom, en de film had misschien iets korter gekund. Maar het acteerwerk, de muziek en het verhaal maken indruk, en de scene in de bus tussen Jimmie Fails en twee jonge vrouwen zegt eigenlijk alles over de boodschap die Talbot wil uitdragen. De liefde voor San Francisco zit diep, maar er wonen…

Een mooie film, heerlijk in de eenvoud. Een jonge blanke man in de rand van San Francisco. De prijzen van vastgoed zijn zo duur dat hoofdzakelijk blanke rijke mensen de mooie huizen kunnen permitteren. Jimmie droomt van het huis. Omdat het zo mooi is, maar ook omdat het hem terugbrengt naar een familie die uit elkaar gevallen is, naar een tijd doet verlangen dat alles beter is, naar een huis die hij (en anderen) nooit gehad heeft. Een rustige dromerige film, maar tegelijk ook gelaagd.

De film toont mooie beelden, wat dromerig wat past bij Jimmie. Boeiende personages, opvallende muziek en verhaallijnen die je blijven verrassen. Het filmdebuut van Joe Talbot. Meteen recht in de roos omdat het vooral heel persoonlijk is. Vooral rond Jimmy Fails, die grotendeels zichzelf speelt. Het is gebaseerd op de jeugd van Jimmy. Geen idee of Talbot of Fails zo'n persoonlijk project nog kunnen overtreffen. Maar het is wel een geweldige start.

A24 weet steeds weer leuke prikkelende projecten te toveren. En daar hoort The Last Black Man in San Francisco ook weer bij.

De film heeft een aardige presentatie met een speelse cinematografie, een heel levendige soundtrack en excentrieke personages. En daar schuilt de kracht van de film vooral in, het heeft een bijzondere sfeer en die hield mij de volledige speelduur wel in zijn greep.

Maar de film heeft jammer genoeg een niet zo krachtig scenario. Het voelt soms rommelig met veel te veel ideeën. En de dialogen zijn soms erg on the nose tot het geforceerde aan toe. En dan wordt het soms een rare blend van modern met theatraal en dat haalde mij soms wel eens uit het verhaal.

Het verhaal van Jimmie is uiteindelijk wel boeiend en dromerig naïef. Maar daar hou ik net van. Wie heeft er nog niet voor een huis gestaan en gedacht 'Hier zou ik zo graag in willen wonen.' En dan daar levendig over dagdromen. En dat concept zit hier heerlijk in met echt een prachtig bouwwerk.

En Jimmie heeft ook samen met zijn kompaan Montgomery een aanstekelijke enthousiasme en levert ook een bijzonder bromance op. De chemie is goed voelbaar, de twee naïeve dromers bij elkaar, hunkerend naar een toekomst. Maar tegelijkertijd opgesloten in een realiteit die pijnlijk in hun zij ligt te poken.

Het geheel is zeker niet slecht, ik heb mij 120 minuten vermaakt. Maar er had misschien meer in kunnen zitten. En het scenario had gewoon een stukje fijner gemogen. Nu is het soms een ruwe diamant. Joe Talbot is uiteindelijk ook nog een vrij jonge regisseur en dit is zijn debuut. En dan is die ruwheid hem helemaal vergeven en kijk ik uit naar meer werk van deze man.

3.5*

We leven in de verhalen die we verzinnen.
We leven voor de verhalen die we verzinnen.
We leven dankzij de verhalen die we verzinnen.

Wat nu als er wat met deze verhalen mankeert? Wat als ze niet vol te houden zijn? Pragmatisch: dan schrijf je een ander verhaal om van, voor, naar, vanuit te leven. Niet?

Vraag is echter: kan dat zomaar? Of hangt aan dat ene verhaal veel meer vast? Het idee van iemand te zijn, een lijn verder te zetten, iets in stand te houden. Een verleden te hebben dat bestaat uit meer dan verlatenheid, afwijzing, verlies, een naam in de kantlijn van de samenleving. Geen moeder, geen echte vader, doch wel een voorvader, een bloedverwant die een merkteken heeft achtergelaten in de stad, een fysiek spoor van een volslagen ongewisse oorsprong. Wie is Jimmie Fails nog zonder deze fundering, zonder deze spreekwoordelijke “eerste steen”, zonder dit begin dat niet-inwisselbaar is?

Toch leven we ook naast alle verhalen die we bedenken. Naast de tekeningen die we maken, het toneel waarin we figureren, de films waar we ons deel van voelen worden. We bestaan buiten de kunst, in de nabijheid van de ander. Montgomery construeert verbondenheid rondom kunst en haar inherente verbeeldingskracht – dankzij zijn zoon ervaart een blinde vader Hollywood uit de oude doos – en hij grijpt het artistieke aan om allen wakker te schudden, niet in het minst Jimmie. Kofi is, zoals ieder mens, meer dan één ding, één moment, één ervaring. En Jimmie is, eveneens zoals ieder mens, meer dan het verhaal waar hij zich als een spin in een web in beweegt.

Heeft de spin echter weet van haar web? Begrijpt zij dat ze zelf de grenzen van haar wereld fabriceert? Een bestaan buiten die geometrie betekent dat ze haar construct moet verlaten, het verloochenen als het epicentrum van haar dagen. Ze moet alles achterlaten (haten waar ze eens van hield?) om als zichzelf herboren te kunnen worden – eerst het tabula rasa, dan de wedergeboorte via een ander verhaal.

Doch hoe vertrekken? Via het water dat metaforisch is voor een verziekte en verziekende samenleving – water dat zou moeten reinigen maar in feite opdroogt, muteert, wegebt en vooral als idee overblijft onder de vorm van een opgedroogde bedding. Wat ooit belofte was, is verworden tot kerker. (Een nevenwerking van gentrificatie?)

Een man verkondigt het luidkeels, maar wordt verketterd. Ook hij heeft er een ander leven opzitten, aan gene zijde van de schone schijn van een zogenaamd geciviliseerde maatschappij. Talbot portretteert met veel liefde diegenen die uit de boot gevallen zijn, uitschot dat puur in het leven staat, gebroken doch rechtop. Net als de meanderende muziek van Emile Mosseri is de cinematografie gewaagd, baldadig, zoekend, maar steeds wondermooi. Het is hoe de stad zich vertaalt naar het witte doek: als een decor dat nooit stil staat, een mythische plek waar verhalen eindigen en andere beginnen.

Tegelijk is 'The Last Black Man in San Francisco’ het enige verhaal, het enig mogelijke: dat van twee mensen die elkaar graag zien, ondanks rariteiten, ondanks de verleden tijd die nooit voltooid is, ondanks wie en wat ze nog met zich meedragen. Het is liefde, misschien platonisch, misschien ook niet, maar liefde. Liefde! Wie dat thema zo virtuoos, zo eigenzinnig, zo elegant kan brengen, in een context die heel andere vragen doet rijzen (wat is een mens? wat maakt dat ongelijkheid nooit ophoudt? hoe kan kunst onmondigheid en onrechtvaardigheid trachten te doorbreken?), dat moet een groot regisseur zijn – niet?

3,75*

Toch een halfje minder na herziening. Regisseur Joe Talbot toont zonder meer potentie en gebruikt allerlei trucages om zijn film mee in te kleuren, die verder ook een uiterst aparte en daardoor effectieve sfeerzetting kent. Jimmie Falls en Jonathan Majors spelen uitstekend en de genres wisselen elkaar gezond af. Talbot lijkt doelbewust niet voor een specifieke richting te kiezen waardoor er geen voorkeur wordt gegeven aan drama of komedie. Daardoor voelt de film echter wel wat stuurloos aan en daardoor gaat de speelduur van ruim twee uur uiteindelijk wegen, maar het gebeuren is dermate apart dat een bovengemiddeld cijfer er nog altijd inzit.