Jiang Hu Er Nü (2018)

Magere Jia.

Voor de echte liefhebber is het vast geen probleem, maar Jia herhaalt zichzelf voor de zoveelste keer. Wie maar geen genoeg kan krijgen van de Chinese boertjes die te maken krijgen met een verWesterde maatschappij heeft hier vast een aardige kluif aan, maar ik weet niet waarom ik hier nu wéér 135 minuten moet naar zitten kijken.

De laatste paar jaar voegt Jia wat misdaad elementen toe, maar veel meerwaarde hebben die uiteindelijk niet, want de genrefun wordt er vakkundig uitgezogen. Jia blijft volbloed arthouse werkjes maken, de rest doet er eigenlijk niet zo heel veel toe.

De soundtrack is uiteindelijk nog het interessants, behalve dan de lullige Amerikaanse nummertjes. Verder veel lelijke mode, contrast tussen klassiek en modern en dezelfde riedeltjes die steeds weer bij Jia voorbijkomen. Acteerwerk is aardig maar niet echt opvallend.

Echt heel slecht is het niet, daarvoor heeft Jia wel genoeg ervaring, maar veel meer dan wat vulsel vond ik het niet. Eentje die je makkelijk kan skippen zonder wat gemist te hebben.

2.5*

Ondanks de lange, welhaast epische speelduur van 137 minuten wordt de film niet saai maar ik had er toch meer van verwacht. Het eerste uur volgen we een misdaadbende waardoor er spanning is en de film een Chinese tegenhanger van de Amerikaanse maffiafilms lijkt en waarbij de film op originele wijze niet aan de gangsterbaas Bin maar aan zijn liefje Qiao de hoofdrol geeft. Maar de wijze waarop dat misdaadimperium eindigt en wat volgt voelt als een anticlimax: Bin wordt simpelweg op straat aangevallen door een groep jonge jongens waarna ze opeens alles kwijt zijn en ze ook na hun tijd in de gevangenis losers blijven… (alleen als Bin tegen het einde toch nog even terugkeert bij de misdaadbende wordt het weer even spannend).

Ik weet niet precies wat de film wil zeggen maar er lijken me drie verschillende China’s in de film te worden geportretteerd. De vader van Qiao presenteert m.i. het oude, communistische China welke ‘proletarische revolutie tegen het kapitalisme’ net zo achterhaald is geworden als de mijn waar de vader werkt. Qiao zelf geniet van het leven in de misdaadbende die het tegendeel lijkt van de wereld van haar vader omdat in de misdaad alles draait om snel veel geld verdienen en pronken met een luxeleven ten koste van anderen. Maar wat haar blijkt aan te spreken in de wereld van de misdaad is niet het hyperkapitalisme maar juist de traditionele cultuur van ‘jiang hu’: dat woord betekent 'rivier of meer' en stond oorspronkelijk voor het buitenleven (Google leert dat de titel van de film ‘zonen en dochters van de rivier of meer’ betekent). Later is het woord gaan verwijzen naar kluizenaarschap, je afkeren van de macht/Staat en aldus naar de maffia en andere ‘oulaws’ (alsmede naar de vechtsporten die deze groepen beoefenden). Kenmerkend voor jiang hu zijn – gelijk de Italiaanse maffia – de traditionele waarden van kameraadschap of broederschap, eer en plichtsbesef (naast het feit dat conflicten persoonlijk worden opgelost in plaats van door een onpersoonlijke Staat). In een misdaadbende leef je niet voor jezelf maar zorg je voor elkaar. Waar Bin als gangster voor jiang hu stond en Qiao die wereld pas betrad toen ze het pistool ter hand nam, blijkt Bin echter niets om die traditionele waarden te geven terwijl Qiao ze hoog houdt, zelfs als Bin haar slechts gebruikt. Bin staat dan voor de moderne Chinese, individualistische maatschappij waarin iedereen doet wat ie wil zonder rekening met anderen te houden (en waarin een totalitaire Staat alle misdaad of outlaw-schap dus jiang hu uitroeit). Wellicht zou je kunnen zeggen dat van de drie waarden van de Franse revolutie alleen gelijkheid is overgebleven, nu gelijkheid (communisme) en broederschap (jiang hu) achterhaald zijn geworden…

PS. In mijn interpretatie zou de film ook in het Westen hebben kunnen afspelen en verwondert het mij dat het een Chinese film is. Immers, altijd is gedacht en/of geobserveerd dat het Oosten geen communisme of kapitalisme kent zoals bij ons, precies omdat traditionele waarden als plichtsbesef er onuitroeibaar lijken. Dus in de tijd van de Koude Oorlog benadrukten de communisme in het Westen de vrije liefde en rebellie maar de communisten in bv. China het familieleven en trouw aan autoriteiten. Zo ook zou China na de val van de Muur wel het kapitalisme maar niet het individualisme overnemen door bv. het confucianisme met zijn traditionele waarden en belang van sociale cohesie te stimuleren. Terwijl de film het liberalisme met z’n ‘right to exit’ (doen waar je zin hebt, wel rechten maar geen plichten) lijkt te bekritiseren, is de film wellicht dan ook geen kritiek op huidig China maar wil het samen met de Chinese autoriteiten een herwaardering voor traditionele waarden opwekken opdat China niet vervalt in ons individualisme en sociale degeneratie.

Het eerste uur gebeurt er amper iets interessants, daarna valt er helemaal niks meer te beleven in dit werkelijk slaapverwekkende romantische drama zonder romantiek. Centraal staat de relatie tussen voormalige danseres Qiao en Bin, ook al valt er van enige vorm van liefde gedurende de film vrijwel niks te merken. Er hobbelen wat gangsters rond en de enige actiescène is helaas het enige moment waarop je uit je schoonheidsslaapje wordt geschud. Het moge duidelijk zijn dat die scène het absolute hoogtepunt is, maar de overige 130 minuten kunnen mij gestolen worden.

Het drama van je eigen leven uitgedrukt in een middelmatige popsong, en dan die song uit volle borst mee blèren, in een afgeladen concertzaal. Het onvergelijkelijke en het banale gevangen in één scène.

Na het zien van deze film nog maar eens een nadere blik geworpen op het qua onderliggende thematiek verwante Sanxia Haoren. Daar was ik in eerste instantie niet bepaald enthousiast over, terwijl ik dit wel meteen heel goed vond. Dus ik wilde even controleren of ik destijds (nou ja, vorig jaar) bij SH misschien met mijn ogen dicht had gezeten.

Maar nee. Schitterende beelden in beide films, natuurlijk, maar de dramatische spankracht van Jiang Hu Er Nü is, in mijn beleving, veel groter. De persoonlijke drama’s krijgen hier veel meer de ruimte, en dan zodanig dat de context van de grote sociale en landschappelijke veranderingen des te beter tot uitdrukking komt.

Het persoonlijke en het maatschappelijke drama zijn hier veel meer in evenwicht, en met name het tijdsverloop van één en ander voegt een episch te noemen dimensie toe aan het geheel. SH houdt iets statisch, en daar blijft de documentaire blik overheersen; wil het persoonlijke drama, hoe ‘uitgesproken’ ook, maar niet echt uit de verf komen. Ik had bij SH ook sterk de indruk dat de vertolker van de mannelijke hoofdrol eigenlijk geen idee had waar ie mee bezig was.

Niet alleen de buitenopnames van Jiang Hu Er Nü zijn indrukwekkend, maar ook met een aantal interieure scènes worden hier dikke punten gescoord. Schitterend wat Zhangke Jia hier regelmatig met de kleur groen op het doek geschilderd krijgt.

Puntgave film.

Erg lang, en de film wordt langzaamaan steeds minder interessant om aan het eind niet meer te weten waarheen te gaan. Deze ging echt als een nachtkaars uit.

Het eerste uur is nog wel erg sterk. Als liefdesverhaal niet per se heel overtuigend, daarvoor was het te kil, maar als sociaal portret wel oké met sfeervolle beelden, een goed tempo en een zekere rust waardoor dit heerlijk wegkeek. Ook van die lekkere met poppy Amerikaans muziek doorspekte dansscènes die soms maar doorgaan, dat vind ik erg fijn om naar te kijken omdat ik dan echt wordt meegetrokken in de film.

Maar als mevrouw eenmaal uit de gevangenis is gekomen is het vooral een collage van losse scènes, met behoorlijke tijdsprongen en wordt het echt episodisch. En dan wreekt zich dat de film in het begin ook niet heel warm nog was. De beelden zie je als kijker, maar de film beleef je niet meer. Dan zitten er nog wel indrukwekkende plaatjes bij van China in opkomst vol grote gebouwen tegen rotswanden (prachtig gefilmd vanaf de rivier/stuwmeer) die ook wel iets zeggen, net als de regisseur ongetwijfeld ook wil, maar daarvoor is mijn kennis van China niet groot genoeg waardoor die thema's er voor mij te veel bijhangen. Het stukje van De Filosoof hierboven vind ik wel verhelderend, maar daar had ik tijdens het kijken zelf niets aan. 3,0*.

Het eerste gedeelte vond ik wel interessant om volgen omwille van de bijzondere sfeerschepping, de markante schets van Qiao en Bin en het op één scène na het uitblijven van extreem, bloederig geweld, en dit in een mafiawereldje.

Het tweede luik deed me denken aan de film "Mountains may depart" van dezelfde regisseur omdat ik dezelfde indruk kreeg van onsamenhangigheid tussen de zich opeenvolgende scènes en eigenlijk kwam er uit dat stuk ook geen echte emotie los.

Is wel een verdienstelijke film over vriendschap, trouw en karaktersterkte maar een overheersend motief haal ik er niet uit evenmin als de juiste toedracht van sociaal-politiek getinte toestanden, die er zeker insteken (de mijnsluitingen, een zekere repressie...)

Mooie beeldvorming en ook het handcamerawerk is best geslaagd.

Jiang Hu Er Nü

Film met twee gezichten. Het eerste gedeelte is sfeervol en boeiend, hoewel de onlosmakelijke band tussen Qiao en Bin voor mij niet echt zichtbaar was. Het is misschien iets Chinees, maar ik vond het vooral afstandelijk en koud overkomen. Dat kan ook door het script komen, want aan de acteurs ligt het in ieder geval niet. Nadat Qiao uit de gevangenis komt lijkt het wel of alle lucht uit een ballon ontsnapt, en Jiang Hu Er Nü verandert in een langdradige en saaie film die strompelend de finish haalt.

Hier had ik een pak meer van verwacht. Het eerste deel is nog behoorlijk, maar daarna is het een stuk minder, trager en gewoon minder interessant. De sfeerschepping van het industriële China werd mooi weergegeven, maar het script was gewoonweg te mager.

De film beslaat zeventien jaren uit het leven van Qiao (Zhao Tao) en Bin (Liao Fan). Hij is een maffiabaas in klein mijnstadje, zij is smoor op hem en heeft alles voor hem over. Maar geldt dit ook voor de omgekeerde weg? De film evolueert naar een naïef liefdesspel. Voor sommigen misschien hartverscheurend, maar mij deed het weinig. De mooie beelden van China maken veel goed en ook de acteerprestaties zijn naar behoren. De rest liet me vrijwel koud. Nipte voldoende.

Deze film met twee gezichten begint met een weinig opmerkelijk, min of meer standaardverhaal over een maffiabaas en zijn vriendin. Een incident forceert niet alleen een breuk in hun relatie, maar ook in het verhaal. De film ontwikkelt zich daarna tot een somber relatiedrama, waarin de vriendin zoiets als oude tijden wil doen herleven.

Van de films van Zhangke Jia, die ik tot nu toe gezien heb, springt deze eruit. Niet in de laatste plaats vanwege de indrukwekkende hoofdrol van Jia’s vrouw Tao Zhao, die een dijk van een acteerprestatie neerzet.

Net als in Sanxia Haoren (2006) vormt de Jangtsekiang rivier ter hoogte van de Drie Kloven, waar alles onder water verdwijnt, het metaforische decor voor dit drama.

Niet echt mijn ding dit. Het begint wel goed. Lekker ruw en de sfeer is meteen gezet. Maar dan valt het wat stil en duurt alles toch wel wat lang. Bij deze film hoort dat niet echt. Zhao Tao is best wel goed, maar in haar eentje kan ze de film niet redden helaas.

Veel beter dan wat ik ervan verwachtte. Ash is purest white is een personagefilm, geen misdaad/gangster-genre product. Het drama wordt gedragen door een prachtige rol van Tao Zhao. Daarnaast mooi gefilmd, zonder dat er naar 'plaatjes' wordt gezocht. Het shot dat ze in het donker van die boot af komen lopen, goed! Het camerawerk is duidelijk met veel aandacht en precisie uitgevoerd, zonder dat er veel nadruk wordt gelegd. Bericht van kevin_vp verbaast me dan ook niks. In het laatste deel verliest de film focus, met wat wisselvallige scenes tot gevolg (en iets te nadrukkelijke gesprekken), maar de sfeer blijft helemaal overeind, ook dankzij de muziek. Dit gaat richting de 4 sterren.

Afstandelijk. Onduidelijk. Geen samenhang. Herhaling. Het zijn de voornaamste verwijten die ik in de commentaren lees. Het slaat vooral op het melodramatische aspekt van de film nl de relatie tussen Bin en Qiao. Ik probeer meer duiding te geven aan de hand van een artikel door Tony Rayns (de persoon die de masterclass in Rotterdam leidde) in S & S editie Mei 2019. Twee elementen zijn daarin belangrijk.

De oorspronkelijk titel 'Jiang hu er nü' : daarvoor verwijs ik in de eerste plaats naar het interessant stukje van De filosoof. Ik vul aan. Jiang Hu is letterlijk 'rivieren en meren' maar in een literaire stroming gaat dit over een parallelle wereld waar veel martial arts verhalen zijn gesitueerd nl aparte wereld met eigen codes, eigen wetten, eigen zwaartekracht, eigen hiërarchie in een geromantiseerde en mystieke universum. Dit concept werd door de gangster bendes (de zogenaamde triads) overgenomen. Ze zagen zichzelf als moderne wuxia krijgers die buiten de wet leven om rechtvaardigheid te bekomen. Hong Kong gangsters films hebben dit imago in hun films verwerkt. Referenties van HK films zitten in veel van Jia's films bv een fragment van The killer (John Woo) is te zien in Platform en in deze film is een fragment te zien van Tragic hero (Taylor Wong). De 'zonen en dochters van rivieren en meren' zijn dus Bin en Qiao. Zij leven buiten de wet (die parallelle wereld) en hun motivatie en acties zijn gestuurd door wetten van ‘jiang hu’. Een voorbeeld : op het einde verzorgt Qiao een kreupele Bin. Haar liefde is intussen gedoofd maar uit loyaliteit en respect doet ze het. Een ander voorbeeld : de scene waarin Qiao leert pistoolschieten. Vanaf dan treedt ze binnen in de 'jiang' en er is geen weg terug. In de gevangenis, bij de Drie Kloven dam, tijdens de treinreis : haar traject leidt naar het begin waar ze nu een gokhuis uitbaat. Haar zwerven kan nooit binnen de 'wettelijke' maatschappij gebeuren.

Een tweede element zijn de locaties, thema’s en verhaallijnen uit vorige films die steeds terugkeren. Deze bewuste keuze komt voort uit Jia’s manier van verhalen vertellen. Dezelfde personages in dezelfde locaties krijgen dezelfde situaties voorgeschoteld maar hun beslissingen zijn anders. Het personage Qiao is een amalgaan van al de vorige vrouwelijk personages. Het personage uit Unknown pleasues werd verliefd op een small time gangster maar ze gingen uit elkaar, in Still life ging de vrouw op zoek naar haar geliefde om te kunnen scheiden en in Ash is the purest white verliest ze haar geliefde maar komen ze toch weer samen. Het melodrama is een soort 'sliding doors' principe (dezelfde situatie met een andere uitkomst).

Daarom doen ze wat ze doen. Daarom vertelt Jia met steeds hetzelfde uitgangspunt. Het maakt de film niet beter of slechter. Maar ik hoop dat er meer begrip voor de personages én voor de cineast ontstaat. Het zou zonde zijn om de film te verwaarlozen op basis van een onduidelijk verhaal.