Zhantai (2000)

Gelukkig hebben ze het hoofd van Mao op zijn kop gezet...

Twee-en-een-half uur durend epos over het langzaam aan Westers wordende China in de jaren ’80. Volgens mij is het de bedoeling dat je aan de hand van veranderingen in bijvoorbeeld kleding en muziek de ontwikkelingen meevoelt, maar ik vond er helemaal niets aan. De gebeurtenissen zijn zuiver schetsmatig en staan compleet los van elkaar, de afzonderlijke scènes vond ik totaal niet krachtig, alles blijft afstandelijk en ik leerde de personages dan ook niet kennen. Bovendien vond ik de vorm ook nog eens dodelijk saai.

Maar goed, misschien heb ik iets helemaal gemist, want er schijnen best veel mensen te zijn die dit een klein meesterwerk vinden...

We zien broeken met wijde pijpen verschijnen en lang haar, en gaandeweg wordt gesproken over een nieuw fenomeen uit de grote stad: popmuziek. De shock is dan ook aanzienlijk als blijkt dat we het over de jaren tachtig hebben (breakdance is een giveaway). Een tijd waarin China grote veranderingen doormaakt, maar het tevens kan gebeuren dat een klein dorpje electriciteit krijgt, hetgeen de grootsheid van de Communistische Partij onderstreept, zodat er weer gezongen en gedanst kan worden door onze protagonisten. De voorzichtige omarming van de westerse invloeden en met name de de optredens in het nieuwe muzikale idioom levert troosteloze en aandoenlijke scenes op, die de indruk achterlaten dat we naar een verloren generatie zitten te kijken. De film doet in alles denken aan Goodbye South, Goodbye van Hou Hsiao-Hsien. Ook een film waarin jongeren de geboortegrond verlaten om de wereld in trekken, maar God weet waarheen. Men rijdt af en toe maar wat. En ook deze film is impressionistisch gefilmd, met lange volgzame shots die af en toe weinig bijzonders registeren maar natuurlijk destemeer de toon van de film bepalen. Veel geleerd van Platform.

Platform kent haar kracht juist door de speelduur. Het naritieve gedeelte, het eerste deel van de film, alleen zou weinig indruk maken zonder de 'uitwerking' ervan in het latere deel. Het leek even enkel een vertelling te worden van welke grote veranderingen plaatsvonden in China, en enkel dit. Gebeurtenissen die, voor mij iig, al bekend waren en hierdoor in deze directe vorm weinig interessant meer waren. Dan zie ik deze veranderingen liever terug in de achtergrond. Daar waar je er nog zelf naar moet zoeken en niet door de regisseur de film in worden gedrukt, maar als een watermerk in de film ligt. Gelukkig weet Zhang Ke Jia dit wel (weer) te realiseren, met name dus in het tweede gedeelte welke juist wordt beschreven door Olaf in zijn laatste alinea.

Ik ben het helemaal eens met Koekebakker.

Door de beelden van het hedendaagse en authentieke Cina geef ik er 2 sterren voor.

Beste film van het laatste decennium. Vond ik...

De Subjectivisten: Olafs decennium in films (deel 3/3)

Boeiende film. Ik vind Still Life nog steeds het beste dat Jia Zhang Ke maakte, maar de ontwikkeling die tussen deze film en zijn twee jaar oudere speelfilmdebuut zit is opmerkelijk groot. Jia Zhang Ke vind hier een toon, stijl en stem en vertelt zoveel meer dan in die vorige film.

De film bestaat uit een rij kleine schetsen uit dik tien jaar van een groep vrienden. China zegt in die tien jaar het rigide maoistische communisme vaarwel en de eerste kapitalistische neigingen worden zichtbaar. In het begin gaat de film over een theatergroep die zonder al te veel overtuiging communistische liedjes zingt en toneelstukken opvoert..Langzaam maar zeker druppelt de nieuwe tijd binnen. Ineens is er zoiets als mode. Ineens wordt je leven niet meer bepaald van de wieg tot het graf. De liedjes over de trein naar het geboortedorp van Mao worden ongemerkt anachronismen ende vrienden zoeken naar houvast in de nieuwe tijd. Onder andere door een pijnlijk beroerde synthipop-achtige cover van een hit over een trein met een vertrekkende geliefde.

Zoals gezegd bestaat de film uit schetsen. belangrijke gebeurtenissen in het leven van de hoofdpersonen worden soms gewoon overgeslagen en bij ogenschijnlijk onbelangrijke gebeurtenissen wordt lang stil gestaan. Sommige open plekken in het verhaal kun je als kijker zelf inkleuren.

Mooie film van een regisseur die ik niet alleen heel goed vind maar zelfs een van de belangrijkste van deze tijd durf te noemen.

4.0*

Helemaal mee eens, enorme vooruitgang. Ook een behoorlijke verademing dat zijn (amateuristische) handheld plaatst heeft gemaakt voor rustige, solide camerawerk. Tevens waardeer ik zeker zijn lange shots en composities.

De samenhang tussen scènes lijkt wederom wat ver te zoeken, maar werkt deze keer, doordat Zhang Ke in elke scène veel lijkt te zeggen niet in het nadeel. Mooie, informatieve film met heel veel scènes die nog lang in m'n geheugen gegrift zullen zijn.

Dodelijk saai.

Eigenlijk een film die je na een kwartier kan afzetten als je het dan al niet meer ziet zitten. Beter wordt het toch niet, het wordt alleen langer.

Zhantai zit vol kenmerkende scenes, maar als ik er eentje moet uitpikken is dat een doelloos autoritje. Nu is deze film sowieso wel het schoolvoorbeeld van een film waar een auto steeds vanuit de verte, in alle traagheid, komt aangereden, maar deze scene maakte het nog wat bonter. Het duurt denk ik een klein minuutje voor het truckje eindelijk is gearriveerd bij de kijker, met enkel een weinig esthetische stofwolk om onze aandacht op te vestigen. Maar dan blijkt het padje ten einde, en moet de wagen even omdraaien om daarna weer het licht glooiend hellingetje op te rijden.

Zhantai is een film over zagende, onblije en arme Chinese boeren. Het intreden van een aantal Westerse normen is weinig interessant, de personages zijn doods en totaal onsympathiek (ook erg vermoeiend), langzame scenes storen mij verder niet maar wel als de cinematografie al even doods is als de personages zelf, de soundtrack bestaat vooral uit slechte opnames van brakke muziek en zeer aanwezige en irritante omgevingsgeluiden. Viel me een aantal keer sterk op dat er tijdens bepaalde scenes mensen net buiten beeld een enorm lawaai aan het maken waren.

Een zeer duidelijk dieptepunt in Jia's oeuvre. Het enige wat deze film nog zou kunnen redden hebben was enige naturel, enig geloof dat er een streepje realisme in de personages zit, maar ook dat deel van de film voelt erg geforceerd aan.

Saaiste film in tijden, moet dan ook nog dik twee uur duren. Gelukkig heeft hij zich na deze film wel in de positieve zin ontwikkeld, maar deze film hoef ik nooit meer opnieuw te zien.

0.5*

Laatst weer herzien. Staat inmiddels in mijn toptien allertijden. Met grote afstand de beste film van Jia, dit onvolprezen meesterwerk van subtiliteit. Misschien moet je de lange versie eens proberen, Onderhond

Vond het al vreemd dat de terugkeer van de truck halverwege de heuvel afgekapt werd

De poster is vet, maar de film zelf valt een beetje tegen. Zhang Ke Jia laat het Chinese leven zien uit de jaren '80. Het is nogal grauw en deprimerend. Het communistische regime heeft de touwtjes goed in handen en alles ziet er grijs uit. Niet iets dus om vrolijk van te worden. De film is voornamelijk een afstandelijke hak-op-de-tak registratie rond een aantal personen. Een paar daarvan proberen zich van het communistische regime te ontworstelen door bijvoorbeeld kristischer te zijn en popmuziek te luisteren. De muziek is eigenlijk nog het leukste van de film. Je krijgt van die typische communistische strijdliederen te horen, maar ook van die weggooipopliedjes. Modern Talking komt voorbij, dus in dat straatje moet je dat zoeken .

Dit is over het algemeen best wel een boeiende film, al zakt Platform soms wel een klein beetje in, maar het is me niet tegengevallen. Qua inhoud deed het me enigszins aan het werk van Hsiao-hsien Hou denken, vooral aan een Time to Live and the Time to Die.

Het verhaal kabbelt in een rustig tempo voort. Ik vond de cinematografie hier wel goed passen bij het verhaal. Het zijn vaak statische en lange shots, en er lijkt niet altijd veel te gebeuren om dat moment, maar toch verveelt het allemaal niet. Hier en daar worden wat tijdsprongetjes gemaakt, en samen met de hoofdpersonages maken wij de veranderingen in het oude Chinese denken mee. Naarmate het verhaal en de tijd vordert, lijkt de soundtrack ook steeds wat moderner te worden. Een detail, waar blijkbaar goed over is nagedacht en die goed past bij deze vertelling.

Zeker niet slecht dus, maar op sommige puntjes net niet goed genoeg voor een echte hoge score. Zhang Ke Jia geeft in ieder geval een interessante inkijk in een stukje van de Chinese geschiedenis. Een aangename kennismaking dus en ik wil zeker nog wek eens een keertje meer van deze regisseur gaan zien.

3,5*

Bericht met persoonlijke aanval verwijderd.

Zowat tien jaar stilte, op een verwijderde persoonlijke aanval na. Bijzonder voor een film met tien official lists op ICM. Ik moet zeggen dat ik Koekebakker en Onderhond absoluut wel snap, maar ik vind zo'n tijdsgewricht wel fascinerend. Dat doet me naar boven afronden.

Omdat deze film het niet verdient om nog eens 10 jaar stilte te moeten verduren, heb ik maar de film opnieuw gezien. In interviews is te lezen dat de titel Platform een rock song was gedurende de jaren 80 in China maar het is ook een metafoor voor ‘het wachten’. Het wachten op verandering, op een ander (beter) leven, op een geliefde, etc. Maar in Platform lijken de personages steeds tot een stilstand te komen ondanks alle veranderingen. Vastgeroest, niet meer weg kunnen. Het laatste shot spreekt boekdelen. Na al die jaren is het koppel eindelijk gevormd maar alles drukt een routine gezinsleven aan. Huilende baby, slapende (maar toch sigaret rokende) echtgenoot, kleine kamer, straat geluiden … niks is veranderd. Platform toont een botsing tussen de nieuwe culturele wind (pop muziek) en de traditionele samenleving (ouders, beleid) die de jongeren constant ervaren. Broek met wijde pijpen leidt tot kritiek van hun vader. Het samenslapen van een ongehuwd koppel leidt tot een arrestatie. Jia laat het zien in een onvervalste tristesse, een troosteloze dorpje met een al even troosteloze rondrit met hun toneelgezelschap doorheen de regio. Geen kans op een gelukkige toekomst, zo willen de beelden reeds ons meegeven. Het is een observatie en speelt tegen de film. Er is geen ontwikkeling, steeds diezelfde boodschap dat personages op hetzelfde punt belanden (dorpje Fenyang) ondanks het rondtrekken met de groep. Iemand gaat naar het Zuiden maar keert terug weliswaar in het bezit van een taperecorder. De film trappelt ter plaatse, blijft rondjes draaien rond zijn thema maar toch blijft het voldoende interessant te zien hoe opgroeien in het Chinese platteland meer weg geeft van een Siberisch gevangenis kamp. Jia vertelt niet altijd even transparant. Er zijn ongemerkte tijdssprongen en misschien de bedoeling want de tijd gaat ongemerkt voorbij. Personages komen en gaan. Zo is bv die ontmoeting met de neef waarvan de nicht blijkbaar bij Xu logeert omdat ze studeert (maar dat werd nooit ingeleid). Ook hier de uitzichtloosheid. Een dorpje dat net elektriciteit heeft gekregen door de gemeenschap, het harde werk in de mijn en het beetje geld staat de neef direct af zodat zijn zus kan verder studeren en nooit meet moet terugkeren. Jia zet het pijnlijke hard bloot zonder sentiment maar sec. Geen film dat ik veel wil opzetten maar om nu 10 jaar te wachten, nee dat ook niet. Tot binnen 9 jaar en 10 maanden ...