First Reformed (2017)

Politiek geladen drama/thriller over een getormenteerd kapelaan, prachtig vertolkt door Ethan Hawke, die gebukt gaat onder traumatische ervaringen en een dodelijke ziekte en die zijn toevlucht zoekt in alcohol en op de proef wordt gesteld door zijn geloof en op zoek is naar zingeving. Vreemd dat deze film niet breed is uitgebracht in Nederlands overigens. De film snijdt ingewikkelde ethische en politieke thema's aan, doorspekt met citaten uit de bijbel, zoals het klimaat en de opwarming (en vernietiging) van de aarde en extremisme. Er klinkt veel woede door in deze film, waarbij ik mij niet aan de indruk kan onttrekken dat de regisseur een duidelijk statement wilde maken over hoe de mensheid omgaat met moeder aarde en hoe wij die achterlaten voor de generatie(s) na ons.

Na het zien van deze film weet ik niet zo goed of ik heb gekeken naar een klein meesterwerk of juist een film die zich aan zijn eigen ambities heeft vertild. Sowieso is First Reformed een intrigerende en sterk geacteerde film die het de kijker niet gemakkelijk maakt en die niet kiest voor de makkelijkste weg. Het einde van de film is daarvan een voorbeeld: dat is maar mijn mening sterk en zwak tegelijk, zonder daarover verder iets te verklappen.

Ik ben het eens met Cinsault hierboven en heb daar niet veel aan toe te voegen. De film balanceert tussen net wel en net niet en dat heeft er voor mij ook mee te maken dat er interessante dingen worden gezegd maar dat de film daartoe te opzichtig als medium wordt gebruikt in plaats van doel-op-zichzelf alsmede dat ik het niet echt overtuigend vond hoe snel of makkelijk Toller radicaliseerde: tegenover de geradicaliseerde Michael gaf hij volgens mij de juiste antwoorden (vanuit christelijk perspectief) maar om een of andere reden overtuigde Michael juist Toller in plaats van andersom. Wel is duidelijk dat Toller worstelde met zijn geloof en dat hij in de klimaatverandering een nieuw geloof of eigenlijk een nieuwe impuls aan zijn christelijke geloof vond waarmee het Hervormd Christendom (de First Reformed) ook een dubbele betekenis krijgt (ik heb de christelijke impuls c.q. framing van de klimaatverandering altijd erg frappant gevonden). De film geeft de kritiek op de politiek en de kerk, die zich laten ringeloren door de multinationals die de Aarde ‘vernietigen’, alle ruimte, maar uiteindelijk lijkt de film toch te suggereren dat de klimaatverandering niet het ware christelijke geloof is, nu het christendom ons liefde en zorg voor de naaste leert terwijl klimaatactivisme een abstract politiek doel heeft waardoor het zich juist vervreemdt van onze naaste (met wellicht daarbij een gebrek aan vertrouwen in God). De film neemt aldus niet echt een uitgesproken politiek en religieus standpunt in hetgeen ik kan waarderen.

Tussen drie-en-een-halve en vier sterren.

In de First Reformed-kerk te Snowbridge, New York luistert een handvol bezoekers naar een preek van Ernst Toller (Ethan Hawke). De lege banken vertellen een verhaal: wat eens een plaats van samenkomst was, ademt nu verval en verlatenheid. Buiten de tijden van de mis leidt Toller wat toeristen rond. Het orgel doet het niet meer, maar er zijn nog voldoende souvenirs. Vooral de First Reformed-petjes worden warm aanbevolen. Ze passen altijd.

Met ferme pennenstreken schetst scenarist-cineast Paul Schrader (Taxi Driver, Mishima: a Life in Four Chapters) de contouren van een maatschappij die in angst leeft. Ieder personage in First Reformed is ergens bang voor. Wanhoop, zo stelt Toller, wint het in steeds meer gevallen van moed en hoop. ”En juist daarom moeten we hoop houden”, hoor je de dominee al zeggen.

Maar Toller is een twijfelaar. Denk aan Tomas Ericsson in Ingmar Bergmans ijzingwekkende Winter Light (1963); de pastoor die inwendig twijfelt moet vroeg of laat de publieke schijn gaan ophouden. In 1963 kon dat misschien nog, maar nu heeft de schrijnende werkelijkheid de fictie ingehaald. Het is al te laat.

Het gospel van de milieuactivist

Geheel in lijn met Winter Light wordt Toller aan het begin van First Reformed bezocht door een jong stel. De getroebleerde Michael (Philip Ettinger) is een milieuactivist die de toekomst somber inziet. Zijn radicale standpunt over het krijgen van kinderen echoot het soort geluiden dat je in het publieke debat steeds vaker voorbij hoort komen: is het nog wel verantwoordelijk om jonge kinderen in deze zelfdestructieve wereld te laten opgroeien? Hoe het ook zij, de zwangere Mary (Amanda Seyfried) is ten einde raad.

Toller luistert en denkt – om dan te voelen hoe de gewetensbezwaren zich opstapelen. Als kijker zit je daar te allen tijde middenin, niet in de laatste plaats omdat Schrader zijn voice-over voor Ethan Hawke uiterst effectief inzet. De vragen van de pastoor worden zo de vragen die je jezelf ook kunt stellen: mogen religieuze instanties zich ooit losweken van prangende politieke kwesties? Wat als een kerkgemeenschap achter de façade van de blijde boodschap nauwe banden met het bedrijfsleven onderhoudt? En wat zegt dat alles weer over de plaats van religie in een maatschappij die op de rand van de afgrond balanceert?

Vogelvluchtperspectief

First Reformed is een film van extremen: de plot is een fatalistische nekslag, een donkere karakterstudie die Schraders Taxi Driver narratief én visueel doet weerklinken. Ethan Hawke speelt misschien wel de beste rol uit zijn carrière.

Het antwoord op Tollers vragenstorm kondigt zich breed aan in het even doorzichtige als geraffineerde scenario. Schrader moet geweten hebben dat politieke zwarte gaten aan de realiteit genoeg hebben. En dus kanaliseert hij alles naar het intieme, persoonlijke; zodat er ook voor de kijker nog wat perspectief overblijft. Wacht op de scène die ik hier niet weg zal geven: als je haar ziet, weet je waarover ik het heb. Ze zegt alles.

web

Sterke film die nog wel even zal nazinderen.

First Reformed is geschreven en geregisseerd door Paul Schrader uit wiens pen ook verhalen als Taxi Driver en Raging Bull verschenen zijn en dat is eraan af te zien. Net als in die twee films krijgen we een inkijkje in het leven van een getroebleerde man, in dit geval een dominee genaamd Ernst Toller die voortreffelijk wordt vertolkt door Ethan Hawke.

Toller zit behoorlijk met zichzelf in de knoop. Hij is getraumatiseerd, ziek en kan niet zonder zijn glaasje alcohol. Echter wanneer Mary, een zwangere kerkbezoekster bij hem aanklopt met de vraag of hij eens met haar doorgedraaide echtgenoot zou willen praten, verandert zijn leven pas echt. Tijdens het gesprek komt Toller erachter dat de echtgenoot een radicale milieuactivist is en ondanks zijn pogingen om hem op het rechte pad te helpen, begint hijzelf juist steeds meer te twijfelen aan zijn geloof en de wil van God. "Zal God ons vergeven voor het vernietigen van Zijn creatie?" is een vraag die hem 's nachts wakker houdt. Ook het feit dat de vervuilende multinationals grotendeels de koers van de kerk bepalen zit hem dwars. Zijn innerlijke demonen vreten aan hem en de neerwaartse spiraal is ingezet.

Personages zoals Ernst Toller zijn één van de redenen waarom ik films kijk. Deze prachtige karakterstudie geeft je de mogelijkheid om diep te graven in de psyche van een intelligente, maar fatalistische man die de grip op de realiteit begint te verliezen (of juist onder ogen begint te zien). De film begint traag door ruimte te bieden aan lange dialogen die inzicht in de zienswijzen van de personages en stof tot nadenken verschaffen. De cinematografie schetst een somber en kleurloos beeld. Misschien het beste afgebeeld in Tollers kale woning ontdaan van elke vorm van vermaak of comfort. Ook heb ik nog nooit zo'n troosteloze afscheidsceremonie gezien als in deze film. Dit wordt echter meer dan goed gemaakt in een magische scene waarin Mary en de dominee zich letterlijk even distantiëren van hun pijn in het hier en nu. Maar niet voor lang. Naarmate het einde in zicht komt wordt de intensiteit opgevoerd. De onheilspellende score benadrukt het gevoel alsof je stapvoets richting een onvermijdelijke afgrond rijdt. Het is dan ook een beetje jammer dat Tollers uiteindelijke opwellingen niet op mij overkwamen als een logisch gevolg van zijn denkwijze (zoals hierboven ook al aangekaart), waar dat bijvoorbeeld wel zo was bij een Travis Bickle. Sowieso vond ik het einde te snel afgeraffeld en daardoor niet bevredigend genoeg. Wel zal hij zeker nog enige tijd door mijn hoofd spoken.

4.0*

First Reformed stond al op mijn potentiële to-see-lijst, maar was eigenlijk niet het plan van vanavond - maar gezien het hondenweer leek het me verstandig om nog een film in Eye te blijven in plaats van op de fiets te stappen. First Reformed is zeker niet slecht, maar een echte voltreffer is het ook niet, wat mij betreft. We volgen de priester Ernst Toller, die als gemeente een historische maar nogal dunbezochte congregatie heeft. Maar Toller heeft grotere, existentiëlere problemen dan een wat lege kerk. Het begint al met de spijt over zijn rol in de dood van zijn zoon, een falende gezondheid, alcoholisme, maar ook simpelweg twijfels over of wat de kerk nu doet eigenlijk wel de juiste invulling van het geloof is. Ethan Hawke weet die fundamentele twijfels goed over te brengen, en eigenlijk doet de hele cast het prima. Ook cinematografisch zit het prima in elkaar. Maar toch, qua verhaal vond ik First Reformed toch niet heel overtuigend.

Het bovenstaande eerste deel was weliswaar mooi gefilmd, maar verder traag en simpelweg niet zo heel boeiend. Er komt een beetje schwung in het verhaal als kerkganger Michael, gekweld door de ellende die de mens de wereld momenteel aan doet en die het leven van toekomstige generaties zo goed als onmogelijk zal maken, zichzelf van het leven berooft. Langzaamaan begint Toller ook steeds meer overtuigd te raken van het gelijk van Michael, en er moeten harde maatregelen genomen worden tegen de verantwoordelijken van deze ellende. En hier veranderde de film van wat saai naar wat ongeloofwaardig. Ik begrijp de frustraties en de vele fundamentele twijfels van Toller, en ook zijn groeiende antipathie tegen de hogere echelons van de kerk die graag de andere kant op kijken terwijl ze het geld van vervuilers binnenharken. Maar zijn radicalisering naar iemand die een kerk vol mensen op wil blazen (ook al zitten er wat 'slechteriken' tussen) is wel erg extreem en ongeloofwaardig. Maar het is zoals Toller op een gegeven moment ook over Michael zegt (geparafraseerd): de methode is fout, maar de reden erachter klopt. Kortom, een technisch meer dan voldoende werkje, die geregeld (en dan zeker in de tweede helft) interessant uit de hoek kwam, maar ook één die ik als karakterschets van Toller en ook simpelweg als verhaal niet heel overtuigend vond.

Uitstekende film waarin een priester van een kleine kerk een man probeert te helpen die geen hoop meer heeft voor de wereld. Een originele film met een boeiend hoofdpersonage die hier sterk wordt neergezet door Ethan Hawke. Traag, maar, vanwege de donkere en onheilspellende toon en de interessante thema's, blijft de film boeiend.

Sterke en mooie film waarvan hierboven al veel waarheden zijn verteld.

Het meest merkwaardige komt evenwel steeds terug namelijk dat Toller, na zijn kennismaking met de milieu-activist, meer en meer de mening aanhoudt dat de Kerk niet echt in de realiteit van de wereldproblematiek zit. De discussies met zijn oversten maken dit duidelijk en de vele beelden van misdaden tegen de natuur wijzen toch op het drama van de teleurgang van ons leefmilieu.

Een enig mooi beeld is waneer Toller en Mary even gaan zweven en zich kort van alle problemen afwenden.

Sterke vertolkingen over de ganse lijn met toch een speciale vermelding voor Ethan Hawke.

Filmisch ook best genietbaar met knappe beeldcomposities en de dreigende soundtrack naar het slot toe.

“Well somebody's got to do something!”

Wat een magistrale acteerprestatie van Ethan Hawke. In het begin wist ik nog niet precies wat ik kon verwachten van First Reformed, maar na een bepaalde plotontwikkeling (zelfmoord Michael) komt de film eindelijk op gang. Regisseur Paul Schrader heeft ook gewerkt aan het script van Taxi Driver, en dat is te zien. Hoewel het einde van First Reformed geen echte keuze durft te maken, was het voor mij toch een bevredigend einde. Ook door het acteerspel van Hawke en Seyfried, en een bepaalde scene waarin ze bovenop elkaar liggen is briljant.

Zeker geen thriller! Meer een drama en vooral toch een wat rare film met teveel geklets, een nogal monotone en sombere setting die wat saai wordt op den duur en met een totaal gebrek aan spanning, afgezien van een onheilspellend muziekje op de achtergrond. Het "onethische" komt totaal niet uit de verf en blijft een beetje hangen in een nogal eentonige ecologische boodschap die wat geforceerd overkomt.

Ergens lijkt de film op 2 benen te hinken, de ene de opwarming van de aarde wat angst voor het einde der tijden aanwakkert en anderzijds de vrouwen die naar de liefde van Toller verlangen, die hij zichzelf niet toe wil staan. Hierdoor mist de film focus.

Hawke speelt inderdaad heel goed maar zijn pad naar zelfdestructie vond ik door het voorgaande ook niet overtuigend en vaag. Soms zit dat in simpele dingen (wat is dat paarse spul wat hij drinkt nou eigenlijk en is hij ziek geworden en bloed gaan plassen door schoonmaakmiddelen in te nemen of kwam dat later?).

Als atheist vond ik het op zich best eens interessant eens een kijk in de keuken van een locale oecumene te nemen. Maar het blijft bij wat vooral lijkt op een wat onhandig verpakte kritiek op de kerk: enerzijds op het zich afzijdig houden van misstanden zoals vervuiling, anderzijds op het celibaat.

Interessant te vermelden verder dat dit zich net als het begin van het veel oudere Hardcore (1979) wederom afspeelt in een van oorsprong Nederlandse (West Friese in dit geval) eeuwenoude christelijke gemeenschap in Amerika.

Een fraaie ingetogen rol van Ethan Hawke in dit statische maar grotendeels fascinerende morele dilemma. Mooie dialogen ook. De sobere vormgeving (in lelijk 4:3 beeldformaat) doet wat mij betreft afbreuk aan de stootkracht van het geheel, maar de film is verder boeiend genoeg qua materie om dit door de vingers te zien. Wel jammer van het te onbestendige einde. Dat had beter gekund.

Film die steeds minder werd. De film is geschoten in een benauwend 4:3-formaat, waar de kleuren redelijk verwijderd zijn en dit alles geschoten in een kille en statische stijl. Dat is wel de sfeer van de film, maar maakt ook dat de film afstandelijk is, ondanks een redelijk acteerwerk en niet onaardig idee. Het is ook niet slecht, maar wel wat saai. Helaas na een uur, dat nog best vlot voorbij gaat, zakt de film inhoudelijk in. De nogal plotselinge ommekeer van Hawke kon ik maar moeilijk geloven en de rest van de film was voor mij daarna ook niet meer overtuigend. 2,0*.

Mooi.

Tijdje terug alweer dat ik deze zag. Wat ik me ervan herinner is meer dan degelijk tot sterk acteerwerk van Hawke, die mooi gedoseerd uiting geeft aan onderdrukte gezondheidsproblemen, onderhuids groeiende twijfel en wankel geloof, terwijl van hem als priester toch overtuiging verwacht wordt. Het dialoog met Michael is daar een uitstekend voorbeeld van. Aan de oppervlakte heeft hij alles paraat om Michael van weerwoord te voorzien maar feitelijk voelt hij zijn fragiele geloof afbrokkelen bij ieder geautomatiseerd antwoord dat hij geeft en ieder bijbelvers dat hij gedachteloos weet te reciteren.

Zijn groeiend onbegrip rondom de kerkgemeenschap om hem heen (en de banden die het onderhoudt met de rijke, vervuilende bedrijven die sinds Michael op zijn radar staan) is daar het bewijs van. Hoe losser de ketenen van zijn geloof gaan zitten en zijn gezondheidsproblemen steeds verder verergeren, hoe meer de deur open komt te staan voor zijn radicaliserende gedachten, zijn groeiende wil om een werkelijk goede bijdrage te leveren aan deze wereld - al is dat middels zelfopoffering - en uiteindelijk ook voor de liefde.

De film is wat diffuus in opzet en focus, maar het is dan ook nogal wat hooi dat Schrader op zijn vork neemt. Logisch dat niet alles even goed uit de verf komt. Ook de wat kille, haast docu-achtige visuele stijl kon mij niet bekoren. Toch wordt de film gekenmerkt door een mooie sfeer van onderhuids borrelende gevoelens die gaandeweg Hawkes idealen doen verschuiven. Beetje jammer van die kitscherige scene halverwege. 3,5*

Een interessant psychodrama over een dominee, die na een indringende confrontatie met een van zijn gemeenteleden worstelt met zijn gedachten en gevoelens. Daarnaast wordt hij geplaagd door zowel een traumatische ervaring uit het verleden, als ook de nodige persoonlijke problemen in het heden.

Het voorspelbare en stereotype Hollywood-einde doet jammer genoeg afbreuk aan de rest van deze film, die o.a. actuele zaken als klimaatverandering en radicalisering aankaart.

Ondanks de interessante onderwerpen, de bedachtzame, overtuigende hoofdrol van Ethan Hawke en een aantal spannende momenten vind ik de film in zijn geheel niet bijzonder geslaagd.

Deze lag in de bib en eens meegebracht. Hm, het was toch minder m'n ding. Nochtans een bekende cast, maar het verhaal lag me toch iets minder. De film had ook niet het hoogste tempo, dus dit hielp ook niet echt.

Het einde werd wel nog interessant, maar dit werd redelijk abrupt gestopt.

Goh, 'k heb hem uitgekeken, maar een tweede kijkbeurt hoeft niet meer.

Een film met een boodschap, maar dit komt er niet helemaal uit. Het is wat veel tegelijkertijd aangekaart en er is gekozen om het klein te houden zodat het drukkend wordt. De confrontatie van geloof, verlies, klimaatopwarming, drank, liefde, religie, depressie, ziekte en meer. Ethan Hawke doet het niet slecht in deze film, maar echt omvergeblazen wordt ik niet. En het aandeel van de mooie Amanda Seyfried is ook maar klein. Ik denk dat de maker wel wat ideeën op papier had om uit te werken, maar niemand echt wist wat te doen met deze film. De acteurs hebben weinig interactie met elkaar. Het draait hoofdzakelijk om Ethan Hawke alleen, zodat het niet echt moet. Maar het eindresultaat is toch wat teleurstellend helaas.

First Reformed is de naam van een kerk die tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog een spil was in de smokkel van tot slaaf gemaakte Afrikanen naar Canada. De huidige predikant Toller [Ethan Hawke] kampt met een drankprobleem sinds zijn zoon omkwam in Irak. Wanneer Mary [Amanda Seyfried] vraagt of hij geestelijke ondersteuning wil verlenen aan haar suïcidale echtgenoot [Phillip Ettinger], blijkt dat het begin te zijn van een serie gebeurtenissen die Toller steeds meer in gewetensnood brengen. Erg goed geacteerd maar (excuses) prekerig psychologisch drama met een ecologische, sociaal-maatschappelijke moraal die er wat te dik bovenop ligt, zeker in de zonderlinge finale.

Schrader is verdrietig.

Een naam die meer als schrijver heeft bereikt dan als regisseur. Ondanks zijn leeftijd bleek het zo te zijn dat de regisseur zijn gedachtes nog even de vrije loop moest laten, en op welke manier kan dat beter dan via een film? Ik denk dat deze film zo ontstaan is, want zo'n depressieve toon moet wel vanuit gefrustreerde emoties voort zijn gekomen.

Hawke doet het wederom goed in een film die lang best weet te boeien door de redelijk sombere toon die het uitstraalt. Er wordt van alles uit de kast getrokken om wat sfeer toe te voegen, maar verder is First Reformed een film die het meer moet hebben van de dialogen dan van de beelden. Het enige echt interessante gesprek dat hier echter wordt gevoerd is tussen Hawke en Ettinger, verder kon de film me niet veel doen.

Het valt moeilijk te ontkennen dat de film doelloos is, want het lijkt me juist erg duidelijk dat de film een doel heeft, en probeert dat te uiten door middel van verdrietige en diepzinnige dialogen en een zeer verdrietige vorm van cinematografie. Na enige tijd is dat effect echter uitgewerkt, en houden de conversaties geen stand meer. Zonder enige vorm van onderhuidse spanning kan de film ook niet werken, en de finale die het daar wel van moet hebben stelt dan ook behoorlijk teleur.

Ik vond dat Schrader het te duidelijk maakt dat hij een andere richting op wil, hij probeert dit namelijk zo hard dat de film stiekem toch wel een voorspelbaar pad bewandelt. De chemie tussen bepaalde personages maken nogal (te) duidelijk dat de film zich in de kaarten laat kijken, en toen het einde aanbrak bleek ik dan ook gelijk te hebben. Toch wel jammer, want na de eerste minuten denk je wat anders te gaan zien.

Het algemene gebrek aan scherpte en venijnigheid in de dialogen maken First Reformed vaker een te grote hap dan een hap die je stof aanreikt om over na te denken. Dat neemt niet weg dat ik de cinematografie, het acteerwerk en het innerlijke conflict van Hawke best goed vond. Mooi gedaan hoe ze soms de worsteling hebben uitgewerkt, al valt het grootste gedeelte daarvan te danken aan een overtuigende Hawke. Verder vond ik dit geen bijzondere film.

Wat een saaie film vol morale zever. Een thriller, m'n kl*ten.

Een moeilijk te beoordelen film voor me. Een film met een duidelijke moraal en boodschap, maar soms lag het er dik op en soms vond ik de film in het ijle wegzakken. De gehele film wordt beleefd vanuit het standpunt van priester Hawke die vooral door een eigen verliest ook zoekende is naar zichzelf en zich behelpt door af en toe naar de fles te grijpen.

De film krijgt vervolgens een ecologisch moreel laagje activisme over zich heen en Toller krijgt daar maar geen vat op. Het intrigeert hem en slorpt hem vervolgens helemaal op. Bij momenten wat zwaar(moedig) en wat te bombastisch naar ideeën toe, maar waar niemand weet wat nu precies de bedoeling was.

De dialogen en religieuze citaten zijn prima, maar gaan soms verloren in het geheel. Ook het bizarre lege einde mist zijn doel. Desalniettemin toch geboeid gekeken naar deze film waarbij Hawke het prima doet en de mistroostige sfeer overal aanwezig is. Zit ergens tussen de 3,0* en 3,5*.

Zat er een beetje tegenaan te hikken om dit te kijken, omdat ik een loodzwaar drama verwachtte, maar dat valt toch eigenlijk mee. De thema's zijn weliswaar zwaar maar de film is niet moeilijk en de fraaie vormgeving maakt het ook goed kijkbaar. Grootste bron van inspiratie voor het verhaal lijkt mij Journal d'un curé de campagne, wat ook meteen de dagboekfragmenten verklaart (maar naar verluidt is Bergmans Nattvardsgästernaweer mede geïnspireerd door Bresson en zo zullen ze vast allebei hun weerslag hebben gekregen bij Paul Schrader. Ik zag die van Bresson meer recent dus die parallellen vielen mij het meest op). Mooie verbinding met een meer hedendaags en actueel onderwerp, namelijk de toestand van de aarde als natuurlijke leefomgeving. Hawkes zoektocht en worsteling komt sterk naar voren en maakt indruk. Het zweefmoment begon erg mooi maar ik vond de vormgeving nadien helaas niet helemaal overtuigend. Met het einde had ik geen moeite, sterker nog, ik vond dat eigenlijk behoorlijk goed omdat het de tweeledigheid in stand houdt. Zie mijn eerdere post. Een meer definitief einde zou ik ongepast hebben gevonden.