Sleep Has Her House (2017)

Bijzonder dit. En heel eigenzinnig. En moeilijk uit te leggen waarom dit zo goed werkt. Maar dat is altijd lastiger bij abstractere films.

Sleep has her house bestaat voor het grootste deel uit gemanipuleerde natuurshots (meestal in de nacht) waarin gespeeld wordt met kaders, kleuren (of het gebrek daaraan), geluiden (omgevingsgeluiden die weggelaten of benadrukt worden, ambientachtige geluiden). Beelden die heel subtiel veranderen waardoor er op een gegeven moment iets heel anders zichtbaar lijkt dan voorheen. Er komt geen mens voorbij in deze film die soms lijkt gemaakt in een wereld waarin ze er nog niet waren of in een wereld waarin ze er niet meer zijn, maar tegelijk heb je het gevoel dat je naar een uiting van emoties van Barley zelf zit te kijken. Misschien wel naar zijn innerlijke wereld. Erg bijzonder.

Indrukwekkend, dat klopt ja.

In een bergachtig boslandschap, ruig en desolaat, waar de weersomstandigheden zich gaandeweg ontwikkelen van ongunstig naar apocalyptisch, zien we beelden van hemel en aarde (of wat daar op lijkt), vanaf een beperkt aantal posities: beurtelings en herhaaldelijk een waterval, een bergstroompje, een paard of twee paarden op een beboste helling, een meertje, een bomenrij.

Met een spel van zeer spaarzaam, nu eens toe- dan weer afnemend, licht en (vooral) donker wordt die ‘natuurlijke’ omgeving haast onwerkelijk, verwordt tot een abstractie, een unheimische sfeer oproepend, niet in het minst door de fantastische audio, bestaande uit omgevingsgeluiden als het ruisen van stromend water en het gebladerte, maar ook uit een soms toegevoegde, sonore, steeds in kracht toenemende, ambient sound.

Echt spectaculair wordt het als de wind aanzwelt tot een storm, met overdadige donderslagen en bliksemflitsen, en het lijkt alsof de wereld tot een einde komt. Even zien we een een helling in lichterlaaie staan, en we staren in het niets- en allesziende oog van het paard, begeleid door een raadselachtig, ritmisch kloppen of stampen.

De film eindigt dan met wat ik persoonlijk zie als een kleine stijlbreuk, omdat het echt de indruk wekt een totale abstractie te zijn: een soort woeste draaikolk rond een zwart gat, culminerend in een stroboscopisch knipperende bol. De doodsstrijd van een ster, fantaseer ik er maar even poëtisch op los.

Het geheel doet wat denken aan wat Grandrieux (Un Lac) en Sokurov (Mat i Syn) soms laten zien in hun films. Lamar’s La Última Tierra schoot me ook te binnen. Maar dit is toch niet helemaal vergelijkbaar. Hier ontbreekt een context, of ook maar iets van een narratief. Het is kernachtiger, maar ook kwetsbaarder, in die zin dat de kijker alleen die beelden als houvast heeft, beelden waarop het vertrouwde niet meteen herkenbaar is, en als het dat eenmaal wel is, verandert het langzaam, heel langzaam in iets anders, iets vreemds.

Het vraagt een bepaalde overgave, een concentratie; en dan word je al afgeleid door een miniem streepje licht bij de uitgang van de filmzaal, hoe heerlijk die zaal verder ook is. Of door het Heerlense stadscarillon. Wtf! Ik dacht even dat dat paard een koebel om zijn nek had hangen

Dit soort contemplatieve films zijn altijd een beetje hit or miss bij mij. Of het draait uit op een snore-fest van jewelste of ik raak helemaal immersed in de ervaring. Waar dat dan precies aan ligt weet ik niet maar deze film maakte zeker indruk. Meest merkwaardige was de manier waarop shots beetje bij beetje onopvallend veranderen, en je na een tijdje ineens doorkrijgt dat je naar iets totaal anders dan voorheen aan het kijken bent. Geeft de film echt een bevreemdend effect. De audio bestaat voornamelijk uit omgevingsgeluiden, met af en toe een erg sfeervolle ambient track om een nog hypnotiserender effect te creëren.

Een user op Letterboxd omschreef de film verder erg doeltreffend:

''For me, this is a science fiction film, through and through -- a portrait of an Earth, or an adjacent reality, that has become alien, invaded not by extraterrestrials but by a slow, persistent decay''