Shan He Gu Ren (2015)

Het lijkt erop dat Jia Zhang-Ke met zijn vorige film "A Touch of Sin" een nieuwe weg is ingeslagen. Deze ligt namelijk veel meer in het verlengde van die film dan in zijn werk van voor die tijd. De observator van weleer staat nu veel meer midden in zijn verhaal. Dat gaat hem in grote lijnen goed af, maar er gaat toch ook wel een en ander mis. Zoveel dat de film me, als grote Jia Zhang-Ke-liefhebber iets tegenviel. Ik vind dit zijn minste fictiefilm sinds zijn debuut. Ver uitstijgend boven doorsnee, nog altijd, dat wel. Dit is een familiekroniek waarin we een aantal mensen in verschillende landen en tijden op gaan zoeken.

Het eerste deel is meteen wennen. Het is een voor Jia's doen vrij dramatisch aangezette liefdesgeschiedenis met twee mannen die op dezelfde vrouw vallen. En de vrouw die moet kiezen of ze gaat voor de goedzak Liangzi met wie ze een gemiddelde toekomst tegemoet zal gaan of voor de rijke, ambitieuze en extraverte Tao met wie haar leven waarschijnlijk avontuurlijker en rijker zal zijn. Dat wennen had ik ook bij zijn vorige film, maar toen ik mee eenmaal daarop instelde zag ik een in grote lijnen boeiend verhaal. Echter het gaat wel opvallen dat Tao een te plat, wat ongeloofwaardig uitgewerkt karakter is. Bovendien behoorlijk groot gespeeld, zeker voor een film van deze regisseur. Wat meer nuance had het verhaal echt goed gedaan.

Het tweede stuk, spelend in 2014, is duidelijk het beste deel van de drie. Mede omdat Tao in dit verhaal naar de achtergrond verdwijnt. De confrontatie tussen moeder en zoon en moeder en oude liefde is sterk, de invloed van de keuze uit de jaren '90 ook.

Het derde deel is onmisbaar en gaat het duidelijkst in op alle thema's die in de film zitten. Maar is soms wat overdramatisch en bevat bovendien de allerslechtste scene van de hele film: Het is al niet nodig, dat Tao in het eerste deel op zoek is naar een pistool, de wapenfreak die hij in het derde deel is, is plat, irritant en drammerig. Als hij dan uitroept dat Australië niet vrij is omdat hij niemand heeft om zijn wapens op leeg te schieten is dat echt een tenenkrommend moment.

Maar toch is dit weer een film waarin verschillende thema's knap naar voren komen, verschillende ervan komen al wel langs in eerder films van Jia Zhang-Ke. De invloed van een simpele keuze op de rest van je leven, de invloed van ratio en gevoel op die keuzes, de opkomst van het kapitalisme in China en de invloed die dat heeft, de invloed van immigratie op je leven en vervreemding tussen ouders en kinderen om er maar eens een paar te noemen. Ontworteling was het woord dat bij me opkwam tijdens het kijken naar deze film. Het is knap dat de film dat aan elkaar kan reigen zonder echt vol aan te voelen. Al had het dus soms een paar tandjes subtieler gekund.

Het fraaist zijn de verdrietige scenes in het tweede deel tussen moeder en zoon, het magistrale einde en het gebruik van van Go West van The Pet Shop Boys in het begin als een lied van hoop en zin in de toekomst en aan het einde met een nostalgische gevoel, vol gemiste kansen en zaken die niet zijn gelopen zoals gehoopt. Dat nog gecombineerd met de tekst die er nog een extra ironisch laagje onder legt. Zeldzaam goed gebruik van een popliedje in een film.

3.5*

Het gaat bergafwaards met Jia.

Sowieso ben ik niet z'n grootste fan, maar midden '00 leek het toch de goeie kant uit te gaan met z'n werk, vooral z'n fake docu 24 City wist ik wel te waarderen. Maar daarna is hij toch weer een wat ander pad in geslagen, ééntje waar hij als regisseur bitterweinig toevoegt aan wat er reeds bestaat.

Meest storende aan Mountains May Depart is dat het allemaal zo opzicht gebracht wordt. Leuk dat Jia wat te vertellen heeft, maar als kijker hoeft het niet aan te voelen alsof je naar een parabel zit te kijken. Het gebruik van Go West is een stevige misser, Jia's toekomstvisie is opzichtig en ook de dramatische verwikkelingen staan eerder in dienst van de boodschap dan dat de boodschap zou voorvloeien uit wat er zich op het scherm afspeelt.

Verder ben ik dat geklooi met aspect ratios binnen films ook beu, zeker wanneer het nog een betekenis krijgt ook (welke toch nooit uit de verf komt). Laat dat alsjeblief gewoon een 2015 trend zijn die we zo snel mogelijk weer achter ons laten.

Acteerwerk is ook wat dik aangezet, visueel is het redelijk kaal en de muziek vond ik ook niet bepaald denderend. Al moest ik wel grinniken tijdens de disco scene in het eerste deel. Serieus gebonk met een paar boerse Chinezen die wild uit hun dak gaan, een beeld dat erg vreemd overkwam.

Als je hard je best doet en je probeert Jia's drammerigheid zo ver mogelijk te verdringen dan schiet er een redelijk dramatje over, maar voor zo'n basic iets zou als kijker niet zo hard moeten werken.

2.5*

Mijn tweede film van Zhangke Jia is mij een stuk beter bevallen dan zijn voorganger (A Touch of Sin). Ik moet daarbij meteen aantekenen dat het laatste deel van de film, dat in Australië speelt, in vergelijking met het voorafgaande nogal een afknapper is qua inhoud en qua acteerwerk. Om die reden heb ik mijn waardering neerwaarts moeten bijstellen. Het is mij niet duidelijk waarom Jia in die laatste episode nieuwe personages opvoert, terwijl er in het eerste deel van de film genoeg interessante figuren rondlopen om op voort te borduren. Net als in Io Sono Li (2011) zet Zhao Tao weer een puike vertolking neer.

Tot aan het derde luik - dat zich verrassend in de toekomst afspeelt en even verrassend een ommekeer in het verhaal brengt - had ik een hogere score in gedachten, maar ik zat nogal in de knoei met dit laatste stuk dat m.i. niet de verve en emotie brengt dan wat voorafging, zeker niet in vergelijking met de passages over de terugkeer van Tao's destijds afgewezen vriend en deze met haar 7-jarig zoontje.

In ieder geval wel een stuk beter dan "A Touch of Sin" van dezelfde regisseur, waarvan nu de montage mij af en toe stoorde. Heel dikwijls lijken scènes niet vloeiend en logisch aan te sluiten bij de voorgaande.

Toch een meer dan behoorlijke film.

Het eerste deel van de film vind ik goed, maar als het zoontje er eenmaal is en vooral als hij groot is, vind ik het minder interessant worden. Ik kon mijn aandacht er minder goed bijhouden. De gebeurtenissen deden mij minder. Het krachtige einde maakte veel goed. Het raakte mij erg. Ik heb het twee keer gekeken. Ik vind het ontzettend mooi en ontroerend. Het acteerwerk vind ik goed. Al met al een 7. 3,5*

Romantisch drama valt uiteen in drie delen. Het begint op de laatste dag van 1999 met een vrolijke, energieke groepsdans op Go West in de uitvoering van The Pet Shop Boys . De leider van de dansgroep is de charismatische Shen Tao [Tao Zhao] en die zit met een probleem: twee mannen dingen naar haar genegenheid. Liangzi [Ying Dong Liang] is een mijnwerker die symbool staat voor het traditionele China en Zhang Jiansheng [Yi Zhang] is een ambitieuze kapitalist. Ze maakt een keuze en de gevolgen van die keuze worden duidelijk in de tweede episode die zich afspeelt in 2014 en zich richt op de moeizame relatie tussen Shen Tao en haar tienerzoon Dollar [Zijian Dong] die zijn moeder bezoekt. Voor de derde episode, die zich afspeelt in 2025, verplaatst het verhaal zich naar Australië en die verandering van locatie verzwakt de samenhang. De uitstekend acterende Zhao komt hierin bovendien op een zijspoor te staan waardoor deze moderne parabel uitgaat als een nachtkaars.