Les Valseuses (1974)

Film die een levensgevoel weergeeft. Vrijheid? Nou ja, wat is vrijheid, het gevoel dat je doet waar je zin in hebt, en de obstakels die je tegenkomt niet al te lastig te overwinnen zijn.

Wat een leuke film! Heel vermakelijk, avontuurlijk, goed geacteerd en soms erg komisch. Ik vond het steeds interessanter worden. Films als deze worden nu niet meer gemaakt. Dat maakt het nog bijzonderder. Een film om te koesteren. 4*

De eerste echt Depardieufilm! Prachtige film gewoon. Doeloze jonge criminelen op avontuur. Stelen, vrouwen lastigvallen enz. Leven in het wilde weg, in de natuur. Het deed me denken aan 'Turks Fruit'(1973) met Rutger Hauer, maar met minder seks scenes. Een echte franse topper uit de jaren 70'.

Deze film ooit gezien in mijn vroege puberjaren tijdens het pre-internettijdperk toen films als deze een eerste kennismaking waren met 'volwassen' thema's. Ik geloof dat hij toen wel indruk maakte in mijn herinnering. Bij de herziening onlangs kreeg ik een totaal ander beeld van deze film. Ik zag twee loverboys avant la lettre verheerlijkt worden door ze als bonvivante vagebonden die zich afzetten tegen de hypocriete bourgeoisie af te schilderen maar als vader van een dochter van in de 20 en twee stiefdochters van 18 en 15 kon ik de humor of de romantiek niet meer inzien van twee verderfelijke mannetjes wiens enige genoegen in het leven lijkt vrouwen misbruiken en vernederen. De regisseur doet erg zijn best om ze sympathiek en haast heldhaftig te maken maar hun daden hebben echter niets heldhaftigs of bewonderenswaardigs maar zijn gewoon banaal en wanstaltig. Het kan allemaal nog zo mooi gefilmd zijn en gemaakt zijn in een tijd waar de tijdsgeest anders was maar met kennis van nu kan ik van een film waarin twee laag-bij-de-grondse figuren die alles doen wat god verboden heeft als een olijk duo a'la Peppi en Kokkie word neergezet en hun daden met een luchtige toon alsof het slechts kwajongensstreken zijn gepresenteerd worden absoluut de humor of schoonheid niet meer zien.

Tot op zekere hoogte best vermakelijk deze 'Les Valseuses', maar ik had er na verscheidene krachttermen toch wat meer van verwacht. Qua sfeer en tijdsbeeld niks op deze prent aan te merken, maar als je dan al een film wil maken over twee losgeslagen vrije geesten, doe dat dan goed. De remmen hadden wat mij betreft wel wat meer losgelaten kunnen worden. Dit was het typische net niet-werk. Jammer.

Those were the days, toen je nog een film kon maken met protagonisten die tussen het stelen van de nodige auto's door vrouwen lastigvallen, aanranden, mishandelen. En waarvan het de bedoeling is dat je sympathie voor ze krijgt.
Dat de film desondanks een vrolijke toon heeft zegt wel iets over de tijd waarin Les Valseuses gemaakt is, in de nadagen van de seksuele revolutie, toen alles mocht en kon, zelfs als de receiving end daar niet per se van gediend was. Het is dan ook makkelijk voor te stellen hoe in die context menig regisseur, acteur, zonder al te veel gedoe weg kon komen met beschuldigingen over ongepast gedrag.

Les Valseuses is daarom ook een soort geschiedenisles, en Depardieu en vooral Dewaele zijn goed op dreef als klaplopers die in hun zoektocht naar seks en geld ook de burgerij op de hak nemen, en en passant de piepjonge Isabelle Huppert ontmaagden na haar ouders beroofd te hebben. Ook nog een klein rolletje voor Oboema trouwens. Een protestfilm tegen de heersende moraal, maar in zijn doorslaan naar amorele -criminele- handelingen die daarvoor in de plaats worden gesteld, staat de film nu verder van de huidige tijd dan de kleinburgerlijkheid waar ze zich tegen verzetten. Die gulden middenweg tussen grenzeloos hedonisme en hang naar conservatisme, we zijn die ergens onderweg vast gepasseerd.

Op het randje. Flink wat platvloerse dialoog en vetzakkerij in deze komedie. Tere oortjes, opgepast... Ik las hier de associaties met de schelmenfilms en met Turks Fruit en kan me daar in vinden. Robert & Bertrand maar dan voor volwassenen. Twee onafscheidelijke boefjes die vaak op dezelfde manier gekleed zijn, en allerlei fratsen uithalen (vaak seksueel getint) en meestal moeten lopen met boze mensen achter hen die er niet om kunnen lachen. En ja, de losbandige levenshouding van de twee zorgt dat deze film wellicht het dichtst in de buurt komt van Turks Fruit.

Wat ze hier allemaal uitkramen met vrouwen zou vandaag in de rechtbank eindigen voor de filmmakers : hun dom neukvriendinnetje Marie-Ange krijgt al wel eens een stevige mep en wordt herhaaldelijk voor sloerie uitgemaakt, en op het einde ontmaagden ze ook nog eens een minderjarig meisje, om nog niet te spreken van de bizarre treinscène. Maar het meest shocking vond ik eigenlijk nog de scène waarin een oudere vrouw zelfmoord pleegt na een triootje met de twee kerels. Zag ik niet aankomen.

Een controversiële film die eigenlijk een heel andere conceptie van vrijheid in de verf zet. Zeker een film die je eens moet zien want het is een erg bekende klassieker in Frankrijk, en het duo Depardieu-Dewaere doen het nagenoeg perfect samen, ik heb me ook prima vermaakt maar heb het uiteindelijk net iets meer voor Turks Fruit. Ik zie nu dat ik in deze laatstgenoemde ook al naar Les Valseuses verwees 5 jaar geleden.

Dubieus jaren '70-werkje over twee doelloze criminelen die hun dagen vullen met stelen en het lastig vallen van vrouwen. Vooral de eerste helft is bijzonder vrouwonvriendelijk en mede hierdoor moeilijk door te komen. De onverbeterlijke personages van hoofdrolspelers Gérard Depardieu en Patrick Dewaere zijn onuitstaanbaar, maar gaandeweg wordt de film gelukkig wel iets boeiender. Het gedeelte met Jeanne Moreau is zelfs erg mooi. Het is helaas niet voldoende om de boel dan nog te redden. Een jonge Isabelle Huppert duikt tegen het einde ook nog op, om direct daarna ontmaagd te worden door beide heren.

Ik heb me kostelijk vermaakt met deze Franse ‘70 roadmovie. Gérard Depardieu en Patrick Dewaere stelen hier echt wel de show. Op sommige momenten zit je met walging te kijken naar de streken die ze uithalen. Vooral met de treinscène met de jonge moeder laten ze zien wat voor vieze jongens het wel niet zijn, maar op andere momenten zit je toch met een erg grote glimlach naar die twee te kijken. Dat Dewaere een tijd lang kreupel liep door een schotwonde in zijn kruis was al erg grappig, maar vooral de reactie van de twee mannen toen die nieuwe jongen als eerste erin slaagde om het meisje te laten klaarkomen, was echt geweldig om te zien.

Tegenwoordig zou ik het snel vergeten, maar Depardieu had echt een enorme uitstraling. De manier waarop hij zich doorheen de film beweegt, praat,.. is van een groot charismatisch gehalte. Dan heb je met Patrick Dewaere een prima 2e man. Op het eerste zicht lijkt hij eerder het sulletje van de twee, in vergelijking met Depardieu, maar eigenlijk is hij van hetzelfde hout gesneden.

Ook de bijrollen worden allemaal erg goed ingevuld met Jeanne Moreau die op bizarre wijze zelfmoord pleegt nadat ze een wilde nacht heeft beleefd met de twee mannen, haar schuchtere zoon die eveneens vrijkomt uit de gevangenis en later de cipier neerschiet. Maar de opvallendste bijrol is die van Miou-Miou. Ze lijkt allesbehalve een eigen wil te hebben in deze film. Iedereen die wilt, maakt gebruik van haar en de twee komen steeds bij haar terug, maar gaandeweg weet ze letterlijk en figuurlijk helemaal te ontdooien. Pas achteraf had ik ze herkend, maar erg tof om de jonge Isabelle Huppert hier aan het werk te zien.

Een roadmovie die een zalige Franse ‘70 sfeer weet uit te stralen met die pure rebelsheid, grappige maar ook wansmakelijke momenten en sterke acteerprestaties. Allemaal ingrediënten die hiervan een heerlijke film maken.

4*