Meningen

Gisteren heb ik TDKR voor het eerst bekeken, thuis op TV, een vriend die ook van speelfilms houdt had de DVD gekocht. We zijn allebei schrijvers en het begint ons op te vallen dat Chris Nolan geen goede verhalenverteller is, in ieder geval zijn z'n laatste films qua verhaallijnen steeds slechter uitgewerkt. Tenet is nauwelijks te begrijpen. Dunkirk is niet eens een verhaal, meer een gefilmd stuk geschiedenis: eerst gebeurde dit, toen gebeurde dat, daarna dit en toen gebeurde dat, einde. Een serie historische gebeurtenissen zoals in Dunkirk is nog geen verhaal. Over hoe je een goed verhaal samenstelt en aan welke principes een goed script moet voldoen zijn talloze boeken geschreven en met Dunkirk lapt Nolan ze aan zijn laars. Hetzelfde geldt voor Inception: zo onnavolgbaar dat zelfs de karakters in de film zich afvragen in wiens droom ze nou eigenlijk zitten. Na vier keer kijken is dat voor mij nog steeds onduidelijk. Tijdens het kijken naar The Dark Night Rises ontstond zelfs ergernis over het slechte uitwerken van het verhaal. Jammer omdat de twee vorige Batman films wel zeer vermakelijk zijn. Catwoman's rol in deze film is zwak, misschien had het management van DC Comics geëist dat er naast Batman en Bane nog een bekend stripfiguur zou optreden. Bane's rol is ook niet goed uitgewerkt, zo maakt hij bij de eerste confrontatie gehakt van Batman en tegen het eind is het net een watje die door Batman eenvoudig in elkaar geslagen wordt. Hoe dat komt wordt niet duidelijk. Verder zijn er nogal veel scènes waarin iets uitgelegd wordt. Ook dat is in film een doodzonde: show, don't tell is bij film het eerste gebod. Eigenlijk zou een speelfilm zonder geluid nog steeds duidelijk moeten maken hoe het verhaal verloopt, net als in de tijd van de zwijgende film. Zeer zwak vond ik het gegeven dat Miranda in een minutenlange monoloog vertelde dat zij het was die uit de gevangenis was geklommen, niet Bane. Dit is niet filmisch. Dit had een goed uitgewerkt script in beeld gebracht zodat het publiek zelf de conclusie had kunnen trekken dat zij het was. Het publiek mondeling uitleggen wat er gebeurd is, is een brevet van onvermogen. Nolan wist zijn film ook maar niet af te ronden. Laat die atoombom alsjeblieft afgaan! Dat was mijn gevoel over de hele gang van zaken. Ik kan nog even doorgaan met mijn gal te spuwen over TDKR, maar ik wil eindigen met de opmerking dat er van slechte films ook goed te leren valt. Ik zou deze film aan de hand van een vragenlijstje door filmstudenten laten analyseren zodat ze zich bewust worden van de zwakke kanten van deze film. Technisch zeer goed uitgevoerd, daarop scoort hij punten, maar inhoudelijk opmerkelijk zwak.

Vorige week heb ik het boek eindelijk eens gelezen en al gauw kreeg ik de behoefte om de film ook te gaan bekijken. Gisteravond zag ik de film op DVD. Vanochtend dacht ik steeds aan wat ik nou eigenlijk van die film vond en het leek me goed om dat te gaan opschrijven, schrijven is goed om mijn gedachten te ordenen en te verwoorden. Hieronder de omschrijving van wat ik van The Discovery of Heaven vond.

Om te beginnen wil ik reageren op wat mijn voorganger schreef over het verfilmen van (dikke) boeken. Tenzij het verhaal in een boek zich geheel in het hoofd van de verteller afspeelt en geen interactie met de buitenwereld heeft is het niet moeilijk om de essentie van een boek te bepalen en deze essentie weer uit te werken tot een filmscript. Op deze manier kan van een 927 blz. dik boek een twee uur durende film gemaakt worden zonder dat je het gevoel hebt dat die twee uur overvol zijn.

In het geval van The Discovery of Heaven is dat helaas niet gelukt. De twee uren maken een volgepropte indruk en het merkwaardige is dat het verhaal desondanks niet veel vaart heeft. De personages praten heel veel met elkaar zonder dat er iets gebeurt. Op de ene set wordt wat gezegd, vervolgens wordt er op de andere set wat gezegd, enz. enz. Als we het geluid uit zetten weten we niet wat er aan de hand is. Het verhaal is dus niet filmisch. Je merkt voortdurend dat de scriptschrijver grote bewondering heeft voor het boek en zoveel mogelijk het boek wil volgen. Dat werkt dus niet en daarom werkt The Discovery of Heaven als film ook niet.

Om te beginnen is het verhaal van Mulisch al gekunsteld. Gekunsteld omdat het uitgangspunt vreemd is, God is ernstig teleurgesteld in de mensheid en daarom neemt hij de Tien Geboden terug. Zijn die opeens niet meer geldig dan? Laat God (of god) zijn eigen principes los omdat de mensheid zich er niet aan houdt? Een ander vreemd aspect is dat de stenen tafelen terug moeten. Zijn die stukken steen belangrijker dan de strekking van de woorden? Waarom doet God dat niet even zelf, waarom moet er met heel veel ingewikkeld gedoe een mens verwekt worden om dat klusje voor hem op te knappen? Het uitgangspunt raakt kant noch wal en de ontwikkelingen missen ook iedere logica. Toch kan een merkwaardig, gekunsteld idee voor een verhaal nog wel uitgewerkt worden tot een geslaagde film.

Helaas is de uitwerking ook niet denderend. Steven Fry speelt zijn rol als Onno uitstekend, maar de teksten die hij moet uitspreken zijn vaak net zo gekunsteld als het verhaal zelf. Dat geldt voor de andere rollen ook. Onno: “"I’'m going!"” Max: “"I’'m coming!"” Een puberale grap, amateurisme ten top. De volgende scènes met als hoogtepunt dat ze 'Cosmic Twins' zeggen te zijn wekken ook meteen de indruk niet de spontane interactie te zijn tussen twee mannen die elkaar nog maar een paar uur kennen, maar bedacht door een schrijver die een manier zocht om te benadrukken dat de twee hoofdpersonen een bijzondere emotionele band met elkaar hebben. De film is een aaneenschakeling van tenenkrommende dialogen die niet realistisch overkomen maar duidelijk bedoeld zijn om de toeschouwer te informeren. Goede dialogen schrijven, d.w.z. natuurlijk klinkende teksten die toch precies de nodige informatie verschaffen, is een vak op zich; in Hollywood zijn er talloze schrijvers die zich hebben gespecialiseerd in dialoog. Ik vind dat de makers van The Discovery of Heaven hebben laten zien waar hun limieten liggen en dat ze zich aan het project hebben vertild. Het was beter geweest als de essentie van het verhaal was verwerkt tot een script dat meer afstand neemt van het boek en daardoor meer op zichzelf staat en zijn eigen tempo en ritme krijgt.

Het zijn vaak wel mooie beelden die we krijgen voorgezet, de cinematografie is goed voor elkaar. Maar daar is The Discovery of Heaven niet mee gered. 5/10

Het boek was een bestseller. Het zal misschien heel goed geschreven zijn, ik heb het niet gelezen en was daardoor onbevooroordeeld naar de verfilming gaan kijken, Wat ik te zien kreeg was het soort film dat de Nederlandse speelfilm bij het grote publiek een slechte naam bezorgt. Na een half uur begon ik me af te vragen wanneer het verhaal nou eindelijk eens zou beginnen. Het kabbelt maar voort en eigenlijk is er geen verhaal, Dorsvloer vol confetti is een aaneenschakeling van observaties van een meisje dat net in de puberteit is gekomen. Een vertelling waar niet naar een bepaald punt wordt toegewerkt is geen verhaal, net zoals een mop zonder clou geen mop is.

Deze film zag ik vanmiddag in de sneak preview. Zoals de Franse titel al verraad duurt het verhaal een uur. Nou ja, iets langer dan dat: 79 minuten en ik was blij dat het niet langer duurde want als ik vlak bij de uitgang van de zaal had gezeten was ik na een kwartier vertrokken. Het ergste dat een comedy kan overkomen is dat het niet grappig is en hoewel er hier en daar om me heen wel eens een grinnikje te horen was bleef het in de goed bezette zaal vooral dodelijk stil.

De hoofdpersoon speelt een druktemaker die me bij vlagen deed denken aan Louis de Funès. Hij heeft zojuist in een tweedehands platenzaak een LP gekocht en wil een uurtje voor zichzelf om er naar te luisteren. Daar komt dus niets van terecht en dat is de rode draad van het verhaal,

Dat had best leuk kunnen worden, maar wat mij ergerde was dat de personages steeds op een onnatuurlijke manier reageerden. Geen enkel personage had ook maar een sprankeltje inlevingsvermogen naar anderen toe en subtekst die nu juist bij komedies tot geslaagde grappen kan leiden was nergens te bekennen. Met andere woorden: zoals de personages in de film geportretteerd worden gedraagt geen mens zich. Daarom kon het me van geen enkel personage ook maar een seconde schelen wat ze deden.. 3/10