Cosmos (1980)

Plot Cosmos

Dokter Carl Sagan probeert in deze serie meer licht te schijnen op de geschiedenis en ontwikkeling van de (westerse) beschaving en wetenschap. Van het ontstaan van de mens tot het ontdekken van de ruimte; dokter Sagan toont verscheidene elementen en kosmologische theorieën over het universum.

Afleveringen

1. 1. The Shores of the Cosmic Ocean

   28 september 1980 (1 uur)

   Aan boord van het "Spaceship of the Imagination" start de reis langs quasars, exploderende sterrenstelsels, sterrenclusters, supernova's en pulsars. Na terugkeer in ons eigen zonnestelsel wordt de bibliotheek van Alexandrië bezocht, de zetel van alle kennis op Aarde 2000 jaar geleden.

2. 2. One Voice in the Cosmic Fugue

   5 oktober 1980 (1 uur)

   Kennis van 15 miljoen jaar evolutie, van microbe tot mensen, kan ons helpen te speculeren over andere levensvormen elders in de kosmos. Hoe is het leven ontstaan en hoe kan hierdoor nieuw leven ontwikkelen?

3. 3. The Harmony of the Worlds

   12 oktober 1980 (1 uur)

   Historische re-creatie van Johannes Kepler, de 'laatste' wetenschappelijk astroloog en de 'eerste' moderne astronoom. Kepler verschaft inzicht in hoe de maan en de planeten draaien en hoe er naartoe te reizen.

4. 4. Heaven and Hell

   19 oktober 1980 (1 uur)

   Na een afdaling door de helse atmosfeer van Venus volgt een onderzoek van het oppervlak van de planeet, kan het broeikaseffect op Aarde mogelijk tot een gelijke situatie leiden?

5. 5. Blues for a Red Planet

   26 oktober 1980 (1 uur)

   Is er leven op Mars? Twee, in 1975 gelanceerde, Viking-ruimtevaartuigen zoeken naar antwoorden op de rode planeet. Hoewel Sagan zich baseert op ondertussen verouderde missies; de theorieën zijn nog steeds valide.

6. 6. Travellers' Tales

   2 november 1980 (1 uur)

   De zoektocht naar rijkdom en kennis van de zeventiende-eeuwse Nederlandse (handels)reizigers wordt vergeleken met de Voyager-expedities naar Jupiter en Saturnus.

7. 7. The Backbone of Night

   9 november 1980 (1 uur)

   Ooit dacht men dat de sterren kampvuren aan de hemel waren en de Melkweg "de ruggengraat van de nacht". Wat zijn sterren? Een vraag die we ons nog steeds stellen.

8. 8. Journeys in Space and Time

   16 november 1980 (1 uur)

   Er wordt stilgestaan bij hoe sterrenstelsels veranderen in miljoenen jaren tijd. Daarnaast wordt er gekeken naar de mogelijkheden om te kunnen tijdreizen.

9. 9. The Lives of the Stars

   23 november 1980 (1 uur)

   Middels computeranimaties wordt de geboorte, het leven en het sterven van sterren (hetgeen kan leiden tot neutronensterren of zwarte gaten) uitgebeeld.

10. 10. The Edge of Forever

    30 november 1980 (1 uur)

    Van de Big Bang tot de ontdekking van een uitdijend universum; dokter Sagan toont de tijd waarin de Melkweg zich begon te vormen en hoe de mensheid de ruimte probeert te ontdekken.

11. 11. The Persistence of Memory

    7 december 1980 (1 uur)

    Er wordt stilgestaan bij hoe genen, hersenen en boeken de informatie, ten behoeve van het menselijk overleven, opslaan. Dit middels onderzoek naar een ander intelligent wezen op Aarde, de walvis.

12. 12. Encyclopedia Galactica

    14 december 1980 (1 uur)

    Bestaan buitenaardse intelligenties? Hoe kunnen we dan met hen communiceren? Met behulp van de grootste radiotelescopen op Aarde en het ontcijferen van Egyptische hiërogliefen wordt gezocht naar antwoorden.

13. 13. Who Speaks for Earth?

    21 december 1980 (1 uur)

    Dokter Sagan houdt een pleidooi om het leven te koesteren en 'onze' reis naar de kosmos te vervolgen. Sagan claimt dat het de verantwoordelijkheid van de mensheid is om erachter te komen waar we vandaan komen.

Reviews & comments

• 1 bericht
• 1 mening

• 1 BERICHT
• 1 MENING

zoeken in: gebruikersnaamgebruikers bericht beide

Vorige 1Volgende

De filosoof

• 2612 berichten
• 1790 stemmen

5 februari 2022, 17:43 uur

Deze populair-wetenschappelijke serie over de kosmos is vaak geroemd als een van de beste populair-wetenschappelijke TV-programma’s ooit gemaakt en het is zeker een van de beroemdste: meer dan 500 miljoen mensen hebben ‘m gekeken. Ik was al een sterrenkunde-fanaat als kind toen de serie op de Nederlandse TV werd uitgezonden en deze serie versterkte mijn liefde voor de wetenschap en heeft mij mede diepgaand intellectueel gevormd.

Nu heb ik de serie 40 jaar later gekocht en opnieuw bekeken en het hoge niveau ervan imponeert onverminderd. De 13-uur durende serie bevat louter fascinerende verhalen, mede door een heerlijke mix van wetenschap, geschiedenis, dichterlijke taal en verrassende anecdotes. Daarbij slaagt Carl Sagan erin de belangrijkste inzichten van de sterrenkunde – van Einsteins relativiteitstheorie tot de evolutie van de kosmos – op een toegankelijke wijze uit te leggen zonder veel concessies te moeten doen ten koste van de wetenschap. Een daarbij bijzondere (wellicht typisch Amerikaanse) fascinatie van Carl Sagan is de kans op een ontmoeting met buitenaards intelligent leven om zo reuzensprongen te kunnen maken in onze kennis van de kosmos en om een waarlijk kosmisch bewustzijn te scheppen (bovenop het mondiale bewustzijn op Aarde die Carl Sagan van de computer verwacht) en op welk terrein Sagan overigens als wetenschapper en pionier belangrijke bijdragen heeft gedaan.

Wat ook opvalt is dat Carl Sagan de gehele beschaving van waarde acht en zich graag uitdrukt in poëtische (beeld)taal – bv. het gevaar van kernwapens beschrijft hij als de wonderlamp van Aladdin die wacht om gewreven te worden – waarbij hij bewust ook de kunsten integreert in z’n verhaal dat aldus een ode is aan het menselijk bewustzijn in brede of volle zin. De poëzie maakt het verhaal soms wat moeilijk te volgen voor een beta-kijker maar voegt vooral schoonheid en rijkdom toe waarmee ook niet-beta’s aangesproken kunnen worden, want Sagan acht het cruciaal voor de wetenschap en de mensheid dat iedereen kan participeren in het verhaal van de wetenschap. Zijn democratische gezindheid komt ook naar voren in zijn verhalen over de geschiedenis van de wetenschap – behalve kunst integreert hij ook de geschiedenis in z’n verhaal – waarin hij meermalen laat blijken hoezeer hij de dominante scholen in het oude Griekenland, zoals van Pythagoras, Plato en Aristoteles, verfoeit omdat die de slavernij rechtvaardigden: de moderne wetenschap heeft weliswaar z’n begin in het oude Griekenland maar die antieke wetenschap kon zich er niet verder ontwikkelen omdat kennis er een elitair bezit bleef (dat in combinatie met een geloof in rationalisme ‘mysticism’ voortbracht) in plaats van een publiek bezit dat een empirisch-experimenteel karakter heeft en praktisch wordt ingezet ten behoeve van de mensheid en haar lotsbestemming. Veelzeggend in dit verband is dat hij bv. niet Galilei maar Kepler vereert als grondlegger van de moderne wetenschap vanwege z'n transformatie van astrologie tot astronomie door een fusie van theorie en observatie alsmede van wetenschap en verbeelding.

Wat die lotsbestemming betreft, is de serie het meest bijzonder: Carl Sagan koppelt bewust en gericht de wetenschappelijke inzichten aan de grote vragen van religie en tot een conclusie, enigszins à la Hegel of Schelling: we zijn sterrenstof – de elementen waaruit alles en ook het leven bestaat zijn gevormd in sterren en ook het leven zelf is het gevolg van de activiteit van sterren waarbij al het leven afhankelijk blijft van de energie van sterren als de kosmische stoommachines die ook onze beschaving mogelijk maken – waarbij wij de ogen en het bewustzijn van de kosmos zijn geworden en op zoek zijn naar onze oorsprong die aldus in de sterren ligt. Ik denk dat Sagan gelijk heeft in z’n suggestie dat alle religies z’n basis hebben in dat bewustzijn dat we afhankelijk zijn van de Zon, gekoppeld aan een diep ontzag voor het onbevattelijk grootse van de kosmos dat ons alles heeft gegeven en tegelijk huiveringwekkend groot boven ons uit tornt en alles kan vernietigen, en dat feitelijk c.q. wetenschappelijk gezien de sterren aldus de (fysiek) echte goden zijn. Zoals veel vroeg-moderne wetenschappers diep gelovig waren en het natuuronderzoek opvatten als een eredienst voor God, waarbij Spinoza deze verering tot filosofie maakte, maakt ook Sagan de wetenschap tot de echte religie. Later in 1994 zou Sagan in dit verband schrijven:

“How is it that hardly any mayor religion has looked at science and concluded, "This is better than we thought! The Universe is much bigger than our prophets said, grander, more subtle, more elegant. God must be even greater than we dreamed"? Instead they say, "No, no, no! My god is a little god, and I want him to stay that way." A religion, old or new, that stressed the magnificence of the Universe as revealed by modern science might be able to draw forth reserves of reverence and awe hardly tapped by the conventionals faiths.”

Zijn spirituele benadering past wel in de new age-beweging die toen was opgekomen – iets eerder hadden onder meer Fritjof Capra in The Tao of Physics (1975) en Gary Zukav in The Dancing Wu Li Masters (1979) verbanden gelegd tussen de nieuwste natuurkundige inzichten en oude religieuze Oosterse inzichten – maar de context van Cosmos wordt ook zeker gevormd door de Koude Oorlog, de milieuverontreiniging en de klimaatverandering die het leven op Aarde bedreigen. In het deel dat over rampen gaat, stelt Sagan vast dat inmiddels de mens ook zelf een ramp kan veroorzaken en vraagt hij zich af of we de Aarde tot een Mars (ijstijd door ontbossing) of tot een Venus (helse temperaturen door CO2-uitstoot) aan het maken zijn (de DVD-box geeft bij elk deel een update door Sagan 10 jaar later waarin hij bij dit deel concludeert dat het Venus wordt...). Sagan vraagt zich af of we ons ‘reptielenbrein’ dat gericht is op hiërarchie, autoriteit en territorium laten zegevieren of ons hoger deel van de brein dat kritisch reflecteert en de wetenschappelijke methode voortbrengt. Niet alleen hoopt hij dat we intelligent genoeg zijn om het tweede pad te kiezen maar hij ziet dat ook als onze morele plicht. Een bewuste en technologische beschaving heeft de macht zich te vernietigen maar ook om de kosmos te onderzoeken: het is onze plicht als zelfbewustzijn om het religieuze raadsel op te lossen en het tweede te kiezen.

De kritiek op de serie is vaak dat Carl Sagan met z’n speculaties en zijpaden naar de geschiedenis, religies, kunsten, zingeving en politiek (ver) z’n boekje als wetenschapper met sterrenkunde als zijn vakgebied te buiten ging, maar ik vind die betekenisgevende dimensie moedig en een waardevolle aanvulling: niet alleen is het authentiek – het is wat Carl Sagan in het diepst van z’n ziel gelooft (in die zin is het ook een “personal” voyage) – maar ook anticipeert het op de eeuwige vraag/kritiek waarom je je bezig zou houden met kosmologie als er nog genoeg problemen op Aarde zijn om op te lossen. Immers, volgens Sagan beantwoordt de kosmologie de diepste vragen van de mens als zelfbewust wezen dat van sterrenstof is gemaakt – wie zijn we, waar komen we vandaan en waar gaan we naar toe – en verbindt de wetenschap de mensheid en zelfs al het intelligente leven in de kosmos (zodat ook communicatie met eventuele aliens het best zal lukken door middel van wiskundige en natuurkundige kennis: de wiskunde en de natuurwetten zijn in de hele kosmos dezelfde dus de universele taal van intelligente wezens) door middel van een universele taal en een gemeenschappelijke missie in plaats van de bekrompenheid, de verdeeldheid, de strijd en de vernietiging die ontstaan als men de wetenschap opzij schuift. Het is een optimistische en modernistische boodschap maar – zeker in onze postmoderne tijden waarin we het geloof in de wetenschap aan het verliezen zijn en de kans op een rampzalige toekomst zeker niet lijkt af te nemen – een boodschap die nog altijd urgent is en de geest in ieder geval verheft tot groter zelfbewustzijn en ontzag voor de kosmos.

PS. De Belgische CANVAS is sinds vorige week gestart met Brian Cox' serie Universe die in ieder geval in de eerste aflevering ook wetenschap en zingeving combineert en geïnspireerd lijkt op Carl Sagans Cosmos.

1

---

Gast

• berichten
• stemmen

• Opmerking
• Mening/Recensie

Dit bericht bevat spoilers, tot en met

(dit bericht bevat geen spoilers) aflevering 1 aflevering 2 aflevering 3 aflevering 4 aflevering 5 aflevering 6 aflevering 7 aflevering 8 aflevering 9 aflevering 10 aflevering 11 aflevering 12 aflevering 13 (meest recente aflevering)

Let op: In verband met copyright is het op TvMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

Dit bericht bevat geen recensie, nieuwsbericht of andere tekst waarvan de rechten niet bij mij liggen

* denotes required fields.

E-mailadres

Gebruikersnaam

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

Anderen mogen mijn e-mailadres zien

*

Ik ga akkoord met de algemene voorwaarden en privacybeleid

* denotes required fields.