Joanna Lumley heeft lange tijd in stilte gestreden tegen prosopagnosie, een aandoening waarbij ze moeite heeft om gezichten te herkennen, wat een diepgaande impact heeft op haar leven. Als gevolg hiervan is de 77-jarige Britse actrice afhankelijk geworden van hulp bij het verschijnen in het openbaar. ''Ik moet vooraf weten wie ergens aanwezig is.''

Ondanks dat Lumley zelf een herkenbaar gezicht heeft, heeft ze zelf grote moeite met het herkennen van andere mensen. Tijdens een interview op BBC Radio 2 heeft de actrice van onder andere Absolutely Fabulous, The Wolf of Wall Street en EuroTrip voor het eerst openlijk toegegeven dat ze lijdt aan gezichtsblindheid, een aandoening die zo ernstig is dat ze haar naasten en directe familieleden nauwelijks kan herkennen. In eerste instantie wist Lumley niet dat haar moeite met gezichtsherkenning te maken had met deze aandoening, die bij één op de vijftig mensen voorkomt. Ze dacht lange tijd dat het te wijten was aan haar leeftijd of aan het feit dat ze als bekend persoon vaak nieuwe mensen ontmoet. Pas toen ze een test deed, kon ze niet meer om de confronterende waarheid heen. ''Ik dwong mezelf iemand aan te kijken, vervolgens mijn ogen te sluiten en dan hun gezicht in gedachten voor te stellen, en dat lukte gewoonweg niet. Toen wist ik dat ik een probleem had.''

Hersenletsel

Prosopagnosie, ook bekend als gezichtsblindheid, is een neurologische aandoening die kan ontstaan als gevolg van hersenletsel of aangeboren kan zijn. Joanna Lumley houdt de oorsprong van haar aandoening voor zichzelf. Haar vorm van gezichtsblindheid is echter zo ernstig dat ze niet spontaan met mensen kan afspreken. Ze moet van tevoren weten wie aanwezig zullen zijn, zodat ze namen aan gezichten kan koppelen om iemand te kunnen herkennen. Zelfs met deze voorbereidingen kan het nog steeds voorkomen dat Lumley zich vergist, zoals ze aan BBC-presentator Vernon Kay vertelde, die verbaasd was over haar openhartigheid. Toen ze elkaar in de studio ontmoetten, begroette ze hem met een kus. Dit blijkt echter een voorzorgsmaatregel te zijn. "Voor de zekerheid geef ik iedereen een kus, inclusief jou. Niet alleen omdat ik dat wilde, maar ook omdat ik eerlijk gezegd geen idee heb of we elkaar al kennen."

Het hebben van gezichtsblindheid brengt niet alleen ongemak met zich mee, maar het maakt Joanna Lumley ook onzeker. Ze beschrijft situaties waarin ze op een feestje met iemand praat, even weggaat om iets te drinken, en bij terugkomst geen idee meer heeft met wie ze zojuist heeft gesproken. Het gezicht van die persoon is compleet uit haar geheugen verdwenen, wat ze erg bizar vindt. Soms twijfelt ze zelfs of ze iemand eerder op dezelfde dag heeft gezien, of dat ze diegene überhaupt zou moeten herkennen. Haar strategie om met deze situaties om te gaan heeft echter ook een keerzijde. Lumley vertelt dat ze per ongeluk veel vreemden zoent, waarna ze reacties krijgt als "blijf van me af!" Om er dan maar een grapje van te maken, zegt ze: "Ken ik jou niet ergens van? Waren we niet ooit getrouwd? Wie ben je?" Ze heeft echt geen idee wie de persoon is.