‘Pièce Unique’ – Regisseurs die maar één film maakten

In 2008 had het het IFFR een themaprogramma rond regisseurs die maar één film maakten: Pièce Unique. Ik heb die programma titel gelijk maar geleend voor de topictitel. En dan gaat het niet om regisseurs die pas één film maakten, omdat ze simpelweg net debuteerden of een aantal jaar doen over hun tweede project.

De eenmalige regisseurs zijn in veel van de gevallen al bij “film” betrokken als acteur, scenarist of DoP. Maar er zijn ook zeer interessante films van ‘andere’ kunstenaars als architecten, theaterregisseurs, schrijvers en er is een groep – ook interessant – die gewoon nooit zijn toegekomen aan een tweede film. Een enkele keer omdat ze vroegtijdig stierven, werden gedwarsboomd en soms is er geen echte reden.

Ik vond het toen op IFFR een leuk thema, omdat iets paradoxaals heeft. Enerzijds kunnen de films gevoelsmatig niet het stempel van auteurscinema dragen, omdat er geen filmoeuvre omheen zit. Maar anderzijds hebben ze in veel gevallen toch iets unieks en daardoor zijn ze toch autenthiek / met een eigen signatuur.

Hieronder de (langere) films die toen op IFFR te zien waren en nog enkele mooie voorbeelden op een rijtje – staan opvallend veel Russen tussen. Aanvullingen en correcties (sommige maken kortfilms, TV-werk en zo de status hier op zijn minst discutabel) zijn uiteraard welkom.

Ik begin met de bekendste tiel en ook de titel met (denk ik) de meeste stemmen hier op Moviemeter:

Charles Laughton: The Night of the Hunter (1955)

Enkele van de meest interessante (denk ik):

Saul Bass: Phase IV (1973)

David Byrne: True Stories (1986)

Jean Genet: Un Chant d’Amour niet op MoMe <45minuten

Leonard Kastle: The Honeymoon Killers (1970)

Ferdinand Khittl: Die Parallelstraße (1962)

Barbara Loden: Wanda (1970) =film van de vrouw van Elia Kazan

Mário Peixoto: Limite (1931)

Alan Schneider/Samuel Becket: Film (1965) met Buster Keaton, niet op MoMe <45minuten

Peter Sellars: The Cabinet of Dr. Ramirez (1991)

Slava Tsukerman van Liquid Sky heeft blijkbaar in 2008 nog een film gemaakt. Zo te zien een matige. Toch eens opzoeken.

De lijst van acteurs is volgens mij eindeloos en niet altijd de meest interessante, maar enkelen die één film maakten:

Willeke van Ammelrooy: De Vlinder Tilt de Kat Op (1994)

Marlon Brando: One-Eyed Jacks (1961)

Kees Brusse: Kermis in de Regen (1962)

Johnny Depp: The Brave (1997)

Tamar van den Dop: Blind (2007) is met iets nieuws bezig schijnt

Dustin Hoffman: Quartet (2012)

Peter Lorre: Der Verlorene (1951)

Gary Oldman: Nil by Mouth (1997)

Tim Roth: The War Zone (1999)

A Boy and His Dog (1975) van LQ Jones stond ook op mijn lijstje, maar daar zag ik nu toch ook nog een andere film van in het overzicht.

Vroegtijdig overleden - en daarom nooit meer een tweede film gemaakt:

Sergej Bodrov jr.: Syostry (2001)

Forough Forrakhzad: Khaneh Siah Ast =The House Is Black (1962) niet op MoMe <45minuten

Cristian Nemescu: California Dreamin' (Nesfarsit) (2007)

Gennadiy Shpalikov: Dolgaya Schastlivaya Zhizn =Long Happy Life (1966) (zelfmoord)

Jean Vigo: L'Atalante (1934) maakte wel meer films, maar maar één lange

Ook een Rus (gedwarsboomd – beetje mysterieus):

Aleksandr Askoldov: Komissar (1967)

Ook gedwarsboomd (denk ik):

RD Robb: Don's Plum (2001)

Bij deze regisseur wordt het mij niet helemaal duidelijk óf er echt een tweede film is en zo ja waar die “gebleven” is. De eerste vergaarde in elk geval nogal wat bekendheid:

Nguyen Hong Sen: Canh Dong Hoang =The Abandoned Field: Free Fire Zone (1979) (niet op MoMe)

En dan hebben we nog deze gevallen: na een succesvolle lang speelfilmdebuut (Oscar, awards, etc.) is het al lang, in sommige gevallen héél, héél lang stil. Zou er bijvoorbeeld ooit nog iets komen van:

Aleksandr Bashirov: Zheleznaya Pyata Oligarkhij =The Iron Heel of Oligarchy (1998)

Pascale Breton: Illumination (2004)

Mohamed Camara: Dakan (1997)

Anne Campion: Loaded (1994)

Luiz Fernando Carvalho: LavourArcaica (2001), verder alleen TV werk gedaan volgens mij

Mike van Diem: Karakter (1997)

Ilya Khrzhanovskiy: 4 (2005)

Hidenori Sugimori: Mizu no Onna =Woman of water (2002)

Op het IFFR waren er toen ook nog korte films van kunstenaars als Edward Ruscha, Marcel Duchamp, Helen Levitt, Yukio Mishima, Marcel Mariën.

De lijst is waarschijnlijk eindeloos (als ik alleen al kijk naar hoeveel titels er hier op de site staan in verhouding tot de hoeveelheid regisseurs. Tegenover Jess Franco etc met 100+ titels hebben de meeste namen maar 1 titel denk ik), zeker van (film)scenarioschrijvers en acteurs.

Wat zijn volgens jullie de meest interessante ‘pièces uniques’?

The Exiles | 1961 | Kent MacKenzie

Blast of Silence | 1961 | Allen Baron

Carnival of Souls | 1962 | Herk Harvey

O ja, Harvey natuurlijk. Die andere kende ik niet. Klinkt interessant!

Dit vond ik: One and Done: 30 Actors Who Only Directed One Movie - Film.com

IMDb: Only directed one movie ...but very interesting - a list by mundocbrm

Jij noemde hier ook al titels van.

Bless Their Little Hearts | 1984 | Billy Woodberry

Maakt deel uit van de L.A. Rebellion; geschreven door Charles Burnett die o.a. bekend is van Killer of Sheep. Staat overigens nog niet op MM.

Als zanger heeft talloze albums op zijn naam staan maar Bob Dylan heeft in 1978 ook eens een poging gedaan tot een film. Renaldo & Clara werd echter neergesabeld door de pers en Dylan weigert pertinent om de film uit te brengen op DVD/Blu-Ray in de hoop dat de film in de vergetelheid terecht komt. Iets wat hem misschien was gelukt ware het niet dat er ooit een televisie-uitzending is geweest die jaren later op het internet is gezwierd.

Renaldo and Clara (1978)

Staat bij mij trouwens op 4.5* en heeft momenteel een gemiddelde van 4.37 op 8 stemmen.

edit: ik zie juist dat hij ook nog een documentaire heeft geregisseerd:

Eat the Document (1972) - imdb.com

Herostratus (1967) van Don Levy (Donald J. Levy)! Telt niet helemaal echter, want naast daaromheen enkele shorts gemaakt te hebben is er schijnbaar nog een verdwenen film door hem geregisseerd (en heeft hij daarin als acteur een hoofdrol vertolkt). Daarna geen films meer gedaan en voornamelijk les gegeven. Behoorlijk zonde als je ziet wat voor een mooie en bijzondere film Herostratus is.

Le Brasier Ardent (1923)

Mike van Diem en Ilya Khrzhanovskiy zijn met nieuw werk bezig

De Khrzhanovskiy is inmiddels in post-productie, misschien dat een making off voor dit project nog wel interessanter kan zijn dan de film zelf.

Steppenwolf (1974). Een inmiddels vergeten cult-classic van scenario schrijver Fred Haines.

Ik ga er nú aan beginnen...

Borderline (1930)

Nu ik weer wat meer in de experimentele en avant-garde hoek zit kom je wel weer kunstenaars tegen die ook (wel eens) een film maakten.

Tohiro Mifune maakte ook één film: Gojuman-nin no Isan (1963)

Sunil Dutt - Yaadein (1964) beter bekend als acteur

Eugen Schüfftan - Ins Blaue hinein (1929) beter bekend als cameraman

Les Jeux de la Comtesse Dolingen de Gratz (1981)

Ook niet helemaal eerlijk, maar toch de moeite om even te noemen: Michael Wadleigh.

Want hij staat als regisseur gemeld de docu Woodstock (nadat hij cameraman was geweest bij vroege (korte) films van Martin Scorsese), maar ik weet niet in hoeverre hij daar echt in charge was en dat niet met een heel team werd gedaan. Er was immers ook een heel resem aan editors bij betrokken (waaronder Wadleigh), een leger aan cameramensen (waaronder Wadleigh) en Scorsese was dan weer assistent director...

Vervolgens maakte hij ruim tien jaar later zijn enige speelfilm Wolfen (1981). Een typisch genrewerk uit die tijd, maar zeker wel met een eigen visie en (toen?) tamelijk innovatief (?) gebruik van thermografische effecten. Een eigen signatuur wil ik maar zeggen - al gaat dan daar weer het verhaal over dat Wadleigh is weggelopen en ook geen instemming heeft gegeven met de uiteindelijke cut van die film, maar na een juridische strijd uiteindelijk wél de regisseurs credit kreeg voor de film.

En daarna is het heel, heel stil geworden rond Wadleigh, waarvan ik hier op de site lees dat hij buschauffeur is geworden (waar heb ik dat pas meer gehoord...??) Al zie ik dat er op imdb een project is, waar we misschien meer te weten krijgen over 'het mysterie' Wadleigh en de grote vraag "waarom?" Uncovering Wolfen (2018)

Wolfen is wel een bijzondere film inderdaad. Lang geleden gezien, maar de kille sfeer staat me nog wel voor de geest.

Zag gisteren Another Sky van Gavin Lambert, die (daarvoor) vooral filmcriticus is geweest. Vervolgens heeft hij ook nog verschillende scenario’s geschreven, maar nooit meer geregisseerd. De film is ook een grote aanrader, te zoeken in de hoek van (vroege) Antonioni en Rossellini en Mani Kaul.

Charles Vanel

Acteur Show Aikawa blijkbaar. Leuke toevoeging van kinjutsu!

Dat verdient een mooiere poster!