Passion (1982)

Bij Godard’s films is het vaak verbaal geweld vol abstracties dat op een verkeerde wijze overheerst. Wat moet je tijdens het kijken met ongrijpbare kretologieën als: An image is not powerful because it’s brutal or fantastic, but because the solidarity between ideas is remote and well-judged.

Is de Hollywoodse kreet niet: Show them, don’t tell them? De handelingen in de films van Godard lijken op die van een rijkeluisjongetje dat uitgekeken is op zijn speelgoed. Uit een intelligente verveling kan hij de speeltjes ook weer niet links laten liggen en begint er op een tegendraadse manier wat naïef mee te rommelen.

In Passion is het een monomaan spel met het wel of niet noodzakelijk zijn van één of meer verhaaltjes in een film. Dit thema wordt wel erg simplistisch en saai uitgewerkt. Een belangrijk visueel object in de film vormt het uitbeelden van levende taferelen op bekende schilderijen uit de klassieke kunstgeschiedenis. Het zijn alleen maar oude figuratieve schilderijen die daarvoor gebruikt worden. Waarom zit er ook niet een modern abstract schilderij tussen?

In de schilderkunst is men allang bezig met de kwestie of een schilderij wel of niet een verhalend (figuratief) karakter moet hebben. Overigens net als in de muziek; is er wel of geen melodie nodig? Er zijn moderne componisten die het ordenen van noten op een melodieuze manier niet meer noodzakelijk vinden. Zij komen met andere luisterrijke spanningsvelden dan een melodie en weten het horen van een wirwar aan klanken toch boeiend te houden. Trouwens ook in het medium film, bijvoorbeeld in de stroming ‘structurele film’, wordt reeds lang geëxperimenteerd met abstraherende visualisaties zonder enige verhaallijn.

Van deze parallelle kwesties in andere kunstdisciplines zijn te weinig sporen terug te vinden in Passion. Het blijft bij een enkel zuinig moment, zoals bijvoorbeeld de opname van een stoeipartijtje tussen drie personen die een rode, witte en blauwe trui dragen. Een conflict tussen de kleuren van de Franse tricolor? Godard lijkt eigenlijk zelf steeds te veel een verhaaltje te willen hebben om zich aan vast te kunnen houden. Hij doet dat desnoods met ingewikkelde uitspraken die verbaal wel erg abstract lijken. Maar visueel totaal abstract gaan, zonder verhaal en vooral zonder moraal, doet hij niet. Het zou een stuk boeiender geweest zijn als hij met meer lef op zoek was gegaan naar abstract handelen. Dat zou spannender geweest zijn dan wat nu te zien is: het op klassieke wijze vertellen van simplistische, eigenlijk lamlendige, verhaaltjes in deze film.

Saaie bedoening.

Het uitgangspunt is misschien wel leuk maar Godard weet er niks van te maken. Saai op elk vlak zowel visueel als verhaal. De klassieke deuntjes gaan wel samen met de beelden maar na een tijdje wordt dat ook maar eentonig. De acteurs zijn op datzelfde niveau: eentonig. Van een Isabelle Huppert mag je meer verwachten.

Saai, saai, saai en nog eens saai dus. Al een geluk dat de speelduur nog meeviel.

1,5*

Eén van de meest omstreden 'main stream' films van Godard.

In zijn constante pogingen om te achterhalen wat de rol en betekenis van het fenomeen film is, gaat hij in Passion wel extreem ver. Niets is wat het lijkt, en niets lijkt wat het is.

In de film, die gaat over het maken van een film die Passion heet , lapt Godard zoals gewoonlijk weer alle conventionele filmregels aan zijn laars. Dat doet hij explicieter dan ooit. Dialoog loopt a-synchroon, scenes zijn niet lineair, en zijn speurtocht naar realisme leidt tot een aantal extreem absurde en onrealistische scenes. Het paradoxale is dat dit weer leidt naar een filmische waarheid volgens de intussen bekende regels van Godard.

Godard doet dit niet zomaar, maar oprecht en gepassioneerd waarbij hij de toeschouwer een integraal onderdeel maakt van de filmervaring. Zijn vraag aan de kijker is niet zozeer 'wat zie je?' maar 'wat doe je ermee?'.

Zoals gezegd, Godard gaat daarbij in deze film wel heel erg ver. Het gevolg is dat de film verzandt in een klinische academische oefening die vooral geschikt lijkt te zijn als les- en discussiemateriaal voor film adepten.

Daar is op zich helemaal niets mis mee, en ik vind het zeer vermakelijk om deze film en de gedachten erachter tot op het bot te analyseren. De paradox hier is dat de film zélf te beperkt is om al die ideeën en theorieën op een interessante en samenhangende manier weer te geven.

Eigenlijk niet te harden

Sorry, ditmaal gewoon een slechte film van Godard!

Erg veel negatieve berichten hier, ondanks dat het bekend staat als een van de betere films uit Godards latere periode. Maar toegegeven, ik kon er ook heel weinig mee. Sommige beelden zijn schitterend, zoals wanneer een levend schilderij gefilmd wordt of het vliegtuig hoog in de lucht aan het begin, maar voor het grootste deel is het gewoon niet bijster interessant. Ik zal denk ik nooit begrijpen waarom Godard denkt dat moeilijke, filosofische teksten uitgesproken op een zo zakelijk en wetenschappelijk mogelijke manier boeiende dialogen opleverd. Ze zitten in al zijn werk, maar vanaf de jaren '80 vormen ze het overgrote deel van de tekst en dan wordt het al snel irritant. Ook het marxisme wordt er weer zonder reden bijgetrokken. In feite komt Godard in dit soort films over als een slechte regisseur. Als hij zich zo druk maakt om de natuur van film, waarom drukt hij dat dan niet op een filmische wijze uit, in plaats van het toch te moeten toelichten met behulp van zijn personages? Zijn eerdere films zijn op dat gebied gewoon overtuigender.

2*

Ook audiovisueel gezien zijn diens postmoderne films veel beter dan zijn oude klassiekers. Vooral de montage in zijn cinema is erg geëvolueerd.

Opvallend negatieve berichten en een laag gemiddelde hier. Hoewel de latere Godard me nog altijd niet echt ligt vond ik dit tot nu toe de sterkste van de post-1968 Godards die ik zag. Gevoelsmatig denk ik ook dat dit de persoonlijkste film is. Een statement bijna. Godard lijkt het politiek activisme achter zich te laten (en er misschien teleurgesteld in te zijn). De film laat ook en regisseur zien die oude middeleeuwse meesters tevergeefs probeert te recreeëren tot film en de film is bijna tot de rand gevuld met statements over film (telkens de vraag naar een verhaal bijvoorbeeld). Daarmee lijkt dit hèt statement te zijn van Godards terugkeer naar de cinema (die in 1979 al had plaatsgevonden) na zijn politiek-experimentele werk in de jaren daarvoor.

Aardige film, sterker dan de vorige vier latere Godards die ik zag.

3.0*

Dit is zo'n film waarvan ik niet weet wat ik ermee aanmoet. In de introductie op de DVD vertelt een expert dat dit een erg ontoegankelijke film is en daar geef ik hem gelijk in. Een echte lijn is moeilijk aan te duiden en er wordt afgewisseld met beelden van de set, voice-overs en daarbuiten. Een rommeltje zullen de haters zeggen. Liefhebbers zullen dit pure kunst noemen. Persoonlijk ben ik er niet van overdonderd, maar vind het zeker een interessante kijkervaring.

Sommige ontoegankelijke film kunnen desondanks veel boeiends in zich hebben. Je hebt dan het gevoel dat je iets bijzonders gezien hebt.

Hier heb ik echt weinig gedenkwaardigs aan over gehouden. Ook Schygulla had een niets betekende rol. Terwijl een rol echt heel duf moet zijn wil zij niet vlammen.

Jonathan Romney over Passion (1982) :

Jonathan Romney introduces Jean-Luc Godard's 1982 masterpiece Passion - YouTube.com

Ik stop met Jean-Luc Godard na vijf films, waarvan deze de laatste was. A Bout de Souffle was al moeilijk vol te houden maar dit was echt onmogelijk.

Voor mij is deze film een waardige opvolger van Otto e mezzo van Fellini, weliswaar heel anders van stijl, maar wel vergelijkbaar kwa thematiek en kaliber. Misschien minder expressief, maar mooier van beelden...

Jean-Luc Godard heeft enkele fantastische films uit de jaren '60 op zijn naam staan. Denk aan À Bout de Souffle (1960), Une Femme Est Une Femme (1961) of Le Mépris (1963). Zijn latere werken zijn echter een stuk minder interessant. Zo ook Passion (1982), een film over een filmmaker die levende schilderijen van oude meesters filmt.

Het verhaal wordt nergens spannend en wat mij betreft had Godard hier veel meer van kunnen maken. Saaie film dus, eigenlijk nauwelijks uit te zitten. Het is dat de film slechts 88 minuten duurt, anders had ik hem voortijdig uitgezet. Daar kon de knappe verschijning van Isabelle Huppert helaas ook niets aan veranderen. 1,5*

Een half uur ver in de film had ik geen idee waarover dit ging. Heb me dan eerst even over de inhoud ingelezen waardoor het al iets beter ging. Al bleef het wel een erg warrige boel. Alsof je middenin het leven van enkele personages wordt gegooid, en hier en daar wat flarden opvangt zonder de clou mee te krijgen.

Voor Godard hoort dit werk bij zijn terugkeer naar cinema na een decennium van audiovisuele experimenten. En naar zijn normen levert hij hier filmisch toch een vrij conventioneel werk af, zij het dat de kijker niet bang moet zijn om te zwemmen. De film in de film is indrukwekkend in beeld gebracht, wat nog een keer het talent van Godard bewijst. Verder een cast die in die tijd tot de top van de Europese film behoorde en het zeker niet slecht doet. Maar door de warrig overkomende verhaallijn krijgen ze wat mij betreft niet de kans om grote indruk te maken.

Naderhand heb ik bij de dvd nog de commentaar van Godard kenner Colin Maccabe bekeken, wat wel verhelderend werkte. Onderliggend zou het, in dit verhaal over een prestigieus maar doelloos artfilmproject, gaan om een kritiek op de dwang van de esthetica in de kunsten. En wil Godard ons meegeven dat de esthetica in het alledaagse te vinden is. Zo heb ik toch begrepen. Hierdoor lijkt de film al wat meer hout te snijden, maar het is nu niet dat ik laaiend enthousiast ben als kijkstuk. Ironisch genoeg heb ik nog het meest genoten van de ‘film in de film’ scènes waarin de schilderwerken van de grote meesters uit het verleden (Rembrandt, Delacroix, …) tot leven worden gebracht voor de camera. Het is best wel mogelijk dat dit een film is die beter door wordt door hem meerdere malen te bekijken. En ik sluit zeker niet uit dat ik hem nog eens zal herbekijken.

De film gaat over de eenheid van liefde en werk alsmede het contrast tussen schoonheid en leven, resulterend in een film over het maken (de arbeid) van een film (en omgekeerd over liefde voor arbeiders) dat geen plot heeft omdat het leven ook geen plot heeft. De film die wordt gemaakt bestaat uit tableaux vivants die als zodanig geen leven hebben en niets zeggen maar tegelijk als kunst een coherent verhaal vertellen terwijl de ‘echte’ mensen aldoor praten maar in wezen niet communiceren.

Het is aldus een werk dat doet denken aan Godards Mépris maar ook aan Fellini’s 8 ½ en ofschoon Godard garant staat voor een intelligente film met interessante thematiek, voelde deze film toch als een schaduw van die twee genoemde klassiekers: het is immers al eens eerder en sprankelender gezegd waardoor deze film met moeite de plotloze warboel ontstijgt.

Jaren 80 Godard. Eigenlijk is dat al genoeg om te weten dat dit mij niet zou liggen, maar het is goed om soms uit je comfort zone te treden. Schijnt. Met gezonde tegenzin opgezet dus, maar ik vond het in het begin nog wel gaan. De tot leven gewekte schilderijen hadden wel wat, een aantal fijne acteurs die overigens bij hun echte voornaam werden genoemd, om de dunne scheidslijn tussen fictie en werkelijkheid maar weer eens te accentueren, en mooie plaatjes schieten kan Godard natuurlijk best. Maar verder ontregelt Godard vooral, en dan niet op de speelse, filmische manier zoals in zijn beginjaren, maar op een irritante, dwarse manier. Dialogen lopen niet in sync, over de montage is vast diep nagedacht maar het levert een verkrampte film op, en de verhalende warboel maken het er allemaal niet kijkbaarder op- wat kennelijk het statement is dat Godard wilde maken. Bovendien, als dit een passieproject was van Godard dan heeft hij dat goed weten te verbergen. Ik zal het nog wel eens proberen, een post-60s Godard, al moet ik de eerste voldoende uit die periode nog bijschrijven.