Shenandoah (1965)

Erg mooi drama. Alleen de laatste minuut is mij ietwat teveel sentiment, alhoewel het wel past binnen de film.

Een mooi verhaal over een familie die zich afzijdig probeert te houden van het grotere geheel (de oorlog) om hen heen. Dat lukt uiteraard niet.

James Stewart in een perfecte rol als vader van de familie.

Het duurt even voordat de film op gang komt, maar als je de eerste 20 minuten gehad hebt, dan krijg je een heerlijk ontroerende film te zien.

4*

ps. Film staat aangemerkt als Drama/Oorlog. Mij lijkt dat dit toch in de eerste plaats een Western is.

Helemaal mee eens. De film is mooi gemaakt, maar er zitten inderdaad een aantal gebeurtenissen in de film die totaal nergens op slaan. De film is op sommige momenten ook erg sentimenteel. Niets mis mee opzich, maar bijvoorbeeld de eindscene was weer iets teveel van het gedoe. Maar daar tegenover stonden ook een hoop erg mooie plaatjes. De acteerprestaties zijn ook prima. Lange tijd gedacht dat die ''boy'' Patrick Wayne (de zoon van John Wayne) was, maar dat was helemaal niet zo zie ik nu. James Stewart speelde een erg overtuigende rol. Een van de betere acteerprestaties van de man. Voor de rest een prima film. Af en toe iets té sentimenteel, maar wel erg mooi gemaakt.

3 sterren

James Stewart heeft ooit eens gezegd dat Hollywood de plaats is waar patriotisme en familietrots met fierheid werden naar voor gedragen. Beter dan dit is deze film niet te verwoorden. Verdienstelijk is zekerlijk ook dat de film het onwezenlijke van een oorlog vooropstelt. Dat het af en toe wat sentimenteel wordt is beslist te vergeven en dat heel wat dialogen (of monologen) wat vaderlijk filosoferend uitvallen is eerder een pluspunt, zekerlijk wanneer ze uit de mond komen van een schitterende acteur als James Stewart.

De schietpartijen zijn soms wat comedy-capersachtig.

Een western kun je dit toch niet noemen vind ik. Meer een oorlogsdrama maar wel bij momenten een heerlijk oorlogsdrama. Charles Anderson, een vader van zes zoons wil zich niet in de Burgeroorlog mengen maar dat voorkomt niet dat zijn familie toch getroffen wordt door rampspoed wanneer zijn jongste zoon per abuis meegenomen wordt als een geconfedereerde gevangene.

Shenandoah is heel goed in het overbrengen van de humane boodschap maar vervalt in een wat naief beeld van de Burgeroorlog en de zuidelijke slavernij. Het dieptepunt hierin was dat negertje dat plots vrij is en de wijde wereld in mag trekken... om dan achteraf als blauwbloes terug ten tonele te verschijnen om de jongste zoon van Anderson te redden. . Of de vader die zomaar een noordelijke officier beveelt om zijn zoon terug te geven . Tja, was het maar waar dat het zo'n nette oorlog was... Toch vond ik dit ondanks die softe weergave een film die makkelijk wegkeek. Het treinkonvooi met zuiderse gevangenen deed me ook onvermijdelijk aan de recentere holocaust denken... De rollen van Stewart en McClure vond ik om van te smullen.

Mooie locaties en prima production value. Film ziet er goed uit. Inhoudelijk vond ik het niet best. De rol van Stewart was vervelend en cliché (norse vader met eigenlijk een klein hartje), de noordelingen waren blijkbaar de slechteriken en de zonen waren weinig boeiende personages. Sterke scènes worden afgewisseld met matige momenten. Hoe Stewart iedereen (alle mogelijke leger leiders, de pastoor en vooral zijn eigen familie) afblaft en daarmee weg komt omdat.... iedereen hem respecteert omdat.... in de tweede helft komt het tempo er in en dat redt de film. Een betere regisseur had hier veel meer uit kunnen halen. Anthony Mann bijvoorbeeld.

James Stewart speelt een bijna onfeilbare vader. Hij is streng en voedt zijn kinderen op met duidelijke principes, maar geeft hun wel voldoende ruimte om een eigen mening te kunnen vormen, zich te kunnen ontwikkelen. Een fantastische vader die ononderbroken een sigarenstompje in zijn mond heeft bungelen, die niet is ontstoken, maar waar hij zomaar wat op kauwt. Een leuke gimmick. Hij deed mij denken aan Ben Cartwrigt, de vaderfiguur uit Bonanza, die voor zover ik mij herinner niet op een sigarenstompje kauwde, maar zijn kroost in een gelijksoortige entourage ook heel gedecideerd met raad en daad bijstond.
Geweldige rol van Stewart. Het bijzonder prettige aan Stewart is de heerlijk lijzige manier waarop hij zijn scherpzinnige zieleroerselen met zijn toehoorders deelt. In eerste instantie lijkt zijn personage een autoritaire en degelijke vader, maar Stewart weet met zijn genuanceerde spel flinke gaten in dat harnas te schieten. Zijn personage heeft meer lagen. Stewart draagt de film. De overige leden van de cast zijn best aangenaam gezelschap, maar worden genadeloos weggespeeld.
De film trapt af als een episch familiedrama ten tijde van de Amerikaanse burgeroorlog. Pa is pacifistisch. Hij houdt zich afzijdig van de oorlog hoewel die bijna op de deur klopt. Het kanonnengebulder is goed hoorbaar. Stewart geeft geen krimp: „Now let me tell you something, Johnson, before you get on my wrong side. My corn I take seriously, because it's mine. And my potatoes and tomatoes and my fence I take note of because they're mine. But this war is not mine and I don't take note of it“. Zijn zonen werken op de idylische boerderij en vechten niet mee aan de zijde van de Confederatie. De film beperkt zich in het eerste deel tot boeiend familiedrama maar de dreigende ondertoon van een naderende oorlog is in elke scène goed voelbaar..
In het verloop van de film worden de grenzen verlegd en belandt de kijker midden in het oorlogsgeweld als de jongste zoon van Stewart door de Noordelijken gevangen wordt genomen. Wat volgt is een dramatische zoektocht langs slagvelden en militaire kampementen. Een tocht die nogal sentimenteel is aangezet en niet vies is van moralistische boodschappen. Die komen trouwens in het eerste deel ook al prominent door. De film is daarin niet heel subtiel.
Shenandoah lijkt een aanklacht tegen oorlog. Gezien het jaartal van verschijning zal dat vooral de Vietnamoorlog zijn. Maar de film beperkt zich niet tot die oorlog alleen. Een trein met wagons vol gevangen soldaten doet denken aan een deportatietrein van de Nazis in WOII. Het treurige beeld ontlokt aan Stewart een bitter commentaar. „You run a sad kind of a train, mister. You take people away when they don't want to go and won't bring them back when they're ready“.
Hoewel nogal sentimenteel, is de film niet vies van geweld. Een paar fijne actiescènes met vuistgevechten en schietwerk zorgen ervoor dat de film niet teveel afzakt in sentiment alleen. Shenandoah is een prima film, die zelfs nog in staat is om hier en daar wat humor op te wekken. Voor het pathetische einde heb ik dan weer geen goed woord over.

Maandagmiddag nog even iets van het lijstje met oude oorlogsfilms en daarbij viel de keuze op deze Shenendoah die weliswaar een bruut ogende filmposter heeft maar qua inhoud amper in de buurt komt van oorlog. Desalniettemin kan het net zo goed een prima film zijn en dat bleek het ook ondanks enkele minpunten.

Het gaat in ieder geval fraai en hoopvol van start met enkele sfeerbeelden omtrent de veldslagen van

de Amerikaanse burgeroorlog, maar die wordt wat dat betreft snel ingeruild voor het gezin Anderson waar vanaf daar de focus op ligt. Want het is Charlie Anderson wat de klok slaat met veel gelul en weinig actie, maar dit heeft wel degelijk een reden namelijk de karakterschets van Charlie als de recht door zee, principiële en correcte vader des familias. Het holle geknauw, alsof de man slechts spieren in één mondhoek heeft, zoals we gewend zijn van Stewart nemen we maar voor lief. En zo timmert Shenendoah op zijn eigen manier aan de weg met een beeld van een familie ruw verstoord in hun idylle regelmatig kracht bijgezet met veel natuurschoon en zoetsappige klanken.

De film schiet tenslotte in de versnelling als de jongste van de familie in de klauwen valt van het leger en Charlie hemel en aarde beweegt en de strijd aangaat om de jonge knul terug te krijgen. En hoewel de familie in zijn geheel het slagveld niet betreed wordt er toch een zware tol geëist van de familie Anderson en blijkt maar weer dat onschuld en burgers het eerste en grote slachtoffer is in oorlog met taferelen van plunderende soldaten zoals we die ook zagen in Cold Mountain. Desondanks gaat het leven door zo getuige de laatste scènes van de film waar Shenendoah tenslotte tot een einde komt. Dit was niet bepaald wat ik er van verwacht had, maar een film hoeft niet perse goed te zijn vanwege of door wapengekletter, Shenendoah toont zich dan ook een prima film die zich vooral richt op drama. Opzich hoef ik dit niet snel weer te zien, misschien wel nooit, mijn smaak is het ook niet helemaal maar een goed voldoende verdient de film zeker wel.