Leviathan (2012)

Zintuiglijke zeereis.

Leviathan houdt het midden tussen observationele docu en experimentele film. Wat dat eerste betreft doet het wat denken aan Unser Täglich Brot met het grote verschil dat Leviathan veel experimenteler is. Door geniale camerastandpunten, ook vaak shaky en op de huid, worden de taferelen op en rond de boot geregistreerd. De geluidsband bestaat louter uit klanken van natuur en techniek maar is bijzonder effectief in het creëren van een nare en haast onaardse sfeer. Dialogen zijn afwezig, net als een overkoepelende verhaallijn.

Deze perfecte symbiose tussen beeld en geluid, gefaciliteerd door feilloze editing, zorgt ervoor dat Leviathan haar thematiek echt bijna letterlijk op de kijker overdraagt. Vaak zorgen het geniale lichtspel, het gedesatureerde kleurenpalet en het weergaloze camerawerk ervoor dat de film haast abstract wordt en het gissen is naar wat er nu net getoond wordt. Wat dat laatste betreft doet het wat denken aan de cinema van Grandrieux, vooral Un Lac. dat ook vaak uitmondt in een abstracte maar fascinerende ervaring. De film is verder ook vaak traag en herhalend waardoor er voldoende ruimte is voor contemplatie.

Het laatste luik, als de camera zich overgeeft aan de woeste zee, mondt uit in een prachtige climax en is absoluut uitmuntend. Verplicht bioscoopvoer dus, al zal die mogelijkheid zich niet meer gemakkelijk aandienen. Gevoelscinema op z'n best.

Observationele Documentaire, maar dan wel in de overtreffende trap. Hier wordt de camera niet meer registrerend op een bepaald tafereel of motief gericht. De camera's worden gewoon draaiend achter de boot aan gesleurd, zwalken mee op de schouders van de bemanning of liggen te klotsen in een bak met vis en registreren wat 'toevallig' voor de lens komt. Het resultaat is een, voor mij althans, volslagen unieke film. Ondanks de filmwijze is het eindresultaat na de montage allesbehalve een objectieve registratie. Er wordt heel nadrukkelijk een duister beeld geschetst, met veel extreem bloederige en vrijwel uitsluitend nachtelijke scènes. Niet als aanklacht tegen de visserij, maar als impressie. De vissersboot als allesverslindend zeemonster, zoiets. Er was hier overigens ook een versie van zes uur te zien, maar dat leek me een beetje te veel van het goede.

Gefilmd in de wateren waar Moby Dick zich afspeelt.

We zijn op reis met een fish trawler alleen hier krijgen we niet de standaard-documentaire: geen voice-over, geen interviews en van veel scenes zien we alleen de details en geen totaal-plaatjes.

Levert spectaculaire beelden op zeker in combinatie met de geluidsband waarbij de microfoon met de camera ook onderwater gaat.

En dit alles grotendeels 's nachts (donker!!!) gefilmd!!

Achtervolgd door een grote groep meeuwen en met de zeesterren opgewoeld door de visnetten en het vissenbloed en gekneusde schaaldieren die door de scheepsgaten weer in zee worden gedumpt.

Briljante arty documentaire!

Zo, dit is weer eens wat anders dan de standaard documentaire, zeg.

Zintuiglijk, experimenteel, onaards, abstract; hierboven is de ervaring die Leviathan biedt al in fraaie, toepasselijke woorden uiteengezet. Deze documentaire-die-voelt-als-een-film is inderdaad een nogal sensorische, fysieke, aanslag op de kijker, die als het ware gehypnotiseerd wordt en een bezwerende reis maakt doorheen de gekrochten van de commerciële visserij, om het maar even zo te verwoorden.

Dichter bij de oorsprong van onze maaltijd dan dit komen we niet. Ook letterlijk, gezien het feit dat we zo dicht op de huid zitten van visser, vis en zeemeeuw, dat we ze zowat kunnen zien, horen en voelen ademen en ruiken.

Het schokkende, deinzende, golvende camerawerk versterkt dit nog verder tot het niveau dat je je afvraagt of het gevoel dat jij tijdens het kijken in je maag krijgt nou van die visser is, of toch van jouzelf. Zoals je ziet, er bestaat hiermee de kans op enig verlies van oriëntatievermogen maar dat maakt de ervaring niet minder boeiend.

Het camerawerk, met al zijn dicht-op-de-huidse standpunten, deed me soms denken aan enkele vroege films van Jeunet (close-ups van vissenkoppen waarbij je de spiertjes in de ogen zowat kunt zien zitten, dat soort dingen); iets wat nog versterkt werd door het ontzettend mooie kleurgebruik, dat -inderdaad- erg verbleekte, gedesatureerde groen-, blauw- en roodtinten laat zien. Ik hou er van, maar ik besef dat het niet iedereens voorkeur geniet.

Moeilijk voor mij om hier nu een definitief oordeel over te vellen verder. Informatief stelt het weinig voor; als documentaire schiet het zijn doel wellicht voorbij. Als zintuiglijke, hypnotiserende kijkervaring biedt Leviathan de iets experimenteler ingestelde kijker echter een potentieel zeer bijzondere pleasure for the senses. Voor mij gaat dit laatste meer op, dus toch op zeker een stevige voldoende.

Documentaire met haast hallucinante beelden en geluiden vanaf de oceaan. De film bevat net voldoende afwisseling om boeiend te blijven. De volgende keer als ik coquilles eet zal ik aan de heren denken.

Machtige film.

Eerlijk is eerlijk, het stempeltje ''documentaire'' staat uiteindelijk nogal raar bij deze film. Dit is pure gevoelscinema, en nou niet echt wat je noemt informatief. Iets waar ik overigens absoluut niet treurig over ben, want Leviathan is een behoorlijk indrukwekkend staaltje film.

Ten eerste is het visueel puur geniaal. Heel duister, grauw en smerig in beeld gebracht allemaal, bij vlagen zelfs gewoon downright disturbing. Je wordt er als het ware zelf een beetje zeeziek van. Het camerawerk draagt hier ook op een geweldige manier aan bij. Bepaalde shots zijn echt ongelooflijk knap gedaan, in zulke mate dat ik me meerdere malen af heb gevraagd hoe ze dat ooit voor elkaar gekregen hebben.

Ook belangrijk bij de sfeerschepping van de film, zijn de constante geluiden en klanken, die bepaalde scenes nog een extra verontrustend effect meegeven.

Snap dat veel mensen hier niks mee kunnen, maar van mij krijgt de film voorlopig een dikke 4,5*. Kan nog weleens hoger uitvallen vermoed ik. Hele tijd geleden dat ik nog zoiets intens heb mogen meemaken.

Hilarische rommel.

Na een minuutje of 5 was ik de vissersboot wel al beu en vroeg ik me af wanneer de film van van setting zou wisselen. Na 15 minuten begon ik er al voor te vrezen en na een half uur was het pijnlijk duidelijk dat dit het wel een beetje was.

Maar het is artsy natuurlijk! Met behulp van twee hele filtertjes (eentje voor het beeld, eentje voor het geluid) moet een nachtje vissen plots als zeer duister en onheilspellend ervaren worden. Maar hoe hard ze het beeld ook proberen verklooien, het blijft de registratie van een vissersbootje en het werk van de crew aanwezig. Compleet gefaalde poging tot abstractie.

Aan lelijkheid daarentegen geen gebrek. Overal met de camera dichtbij, wat leuke beelden geeft als de camera zich in de afvalruimtes begeeft. Kan je 5 minuten naar voorbijdrijvende vissenkoppen kijken. Of 5 minuten naar de oeverloos vervallen kop van één van de vissers kijken. Of de visser die schelpjes raapt. Lelijke tattoo komt ook voorbij. Zeer onheilspellend allemaal.

Dit contemplatief noemen vind ik best cynisch. Niet dat het niet klopt, maar het is vooral contemplatief omdat de film zo vreselijk leeg is dat er weinig anders opzet dan maar wat aan andere dingen te denken - geweldige gedachten als "morgen brood meenemen" en "pfffrt, kutdag op het werk" zijn de revue gepasseerd, maar of je daar als maker nu trots op moet zijn dat je mensen zover gekregen hebt.

Het is niet eens dat ik niet zie wat de film probeert te doen, Leviathan is er alleen zo enorm fucking slecht in dat het met de minuut triester wordt om te aanschouwen. Waar eens mens eigenlijk naar ligt te kijken na een werkweek ...

0.5*

Onderhond, 0.5*? Das een verrassing. What happened? Misschien op een slecht moment opgezet?

Ben het eens met leatherhead, Je voelt het of je voelt het niet.

Heb de docu blind gekeken. Hij werd ergens in een forum als "experimenteel" bestempelt. Na het zien van de poster + een deel hoge scores van enkele mensen wiens mening ik regelmatig wel waardeer (ditmaal niet de jouwe ) was ik wel heel benieuwd. En oh wat een verrassing. Voor mij was het meer dan gewoon cinema, eerder een ervaring.

Het feit dat ik zelf ooit 2 maand op zo'n vissersboot (st. jacobsschelpen) gewerkt heb draagt misschien ook wel iets bij aan mijn ervaring.

Contemplatieve Cinema? Tja, deze valt bij mij eerder in de "Zen cinema" categorie want bij zulke films heb ik (bijna) geen gedachten of zweven ze voorbij zonder me te raken. A Spell to Ward Off the Dar... was ook zo'n meditatieve ervaring.