Pociag (1959)

Een Poolse prent waarin de kineast Jerzy Kawalerowicz onder het mom van een misdaadverhaal zorgt voor een gevatte psychologische ontleding en een boeiende sfeerschepping. Hij laat in een naamloos station diverse personages in de trein stappen om ze bij het ochtendgloren te doen arriveren aan de kust van de Baltische Zee. De aanwezigheid van een moordenaar in de nachttrein zorgt voor het thriller-element. Maar eigenlijk domineert de sociale schets van de treinreizigers en de karaktertypering van bepaalde personen onder hen: een geheimzinnige en gekwelde chirurg, een blondine die haar relatie verbroken heeft, een uitdagende echtgenote van een advocaat, een priester die filosofeert over berouw bij een doodzonde en het Laatste Oordeel, enz...

De vertolkingen zijn beheerst. De enge decors van gangen en compartimenten worden knap verwerkt in gevarieerde en markante beeldcomposities. De jazzy soundtrack is bevreemdend. Bijzondere aandacht gaat naar de psychologie van een man en een vrouw die achtervolgd worden door pijnlijke problemen en daarnaast ook naar de houding van de maatschappij in wie een gruwelijk instinct naar boven komt dat de hele groep drijft tot wraakpleging op een ontsnapte misdadiger.

Een niet onaardige forumfilm uit de oude doos. Nederlandse titel in 1959: "Nachttrein"

Uitgebracht door Second Run DVD in Groot-Brittannië. Poolse versie met Engelse ondertiteling. Print is gerestaureerd maar fullscreen. Maakt deel uit van een 4-delige boxset Polish Cinema Classics.

Polish Cinema Classics [DVD] [1958]: Amazon.co.uk

Zo stiekem blijken de Polen toch wel de beste filmmakers van heel Europa te zijn en deze film behoort tot de top van de Poolse film.

De hele film speelt in en rond een slaaptrein op weg naar de Poolse kust met vakantiegangers, bedevaarders en Jerzy die denkt een compartiment voor zichzelf te hebben, maar daar ook een jongedame treft met onduidelijke reismotieven en dan staat de krant vol met verhalen over een ontsnapte moordenaar.

Prachtige soundtrack die gaat van het schone Morricone-achtige gezang naar jazz en weer terug, onderwijl horen we het geluid van de doordenderende trein en zien we het landschap voorbijtrekken en leren de hoofdpersonen en hun mede-reizigers kennen en dat in de tijd dat je de conducteur nog netjes een hand gaf aan het eind van de reis.

Meesterwerk!

Prachtige film. Een sfeerfilm met als excuus een soort thrillerplot heeft maar vooral om andere dingen goed is. Het zijn vooral flardjes va het leven van diverse mensen die op dezelfde nachttrein belanden, maar zonder dat het soapy wordt. Met wat nadruk voor de twee hoofdkarakters maar de film zit vol met die fijne schetsjes. Daarbij is de film fabelachtig mooi geschoten met heel zorgvuldige kaders. En een prachtige timing. En daarbij ook nog een superstijlvolle soundtrack die Italiaans aandoet. Van de regisseur zag ik eerder Mother Joan of Angels van twee jaar later. Totaal andere film maar ook veel sfeer en stijl. Ik wil graag meer zien.

Sfeer- en karakterschets, met enkele merkwaardige scènes, zoals deze bij de paniek en achtervolgingswaanzin in de smalle gang van een lange-afstandstrein en ook het vervolg ervan op het platte land met het gevecht, onder het ritmisch hondgeblaf, als parafrase van de uitzichtloze dwaasheid van de massa.

Geen groot optimisme in deze film. De meeste personages hebben weinig hoopvolle perspectieven wat ondersteund wordt door de melancholisch muziek.

Een Poolse film uit 1959 en geen gewone en het was wel even wennen. Niet zo vertrouwd met de Poolse film, noch met de maker ervan. Misschien een tweede visie, bij gelegenheid.