Supernova (2014)

Mooie poëtische film die het voor mij vooral moet hebben van de prachtige beelden én natuurlijk Gaite Jansen die haar rol van Meis met verve vertolkte. De voice-over ervoer ik helemaal niet als storend. Maar goed, die werd dan ook gedaan door Meis en door haar geweldige uitstraling voelde ik mij zeer tot deze jonge vrouw aangetrokken. Dus Meis kon i.m.o. al niet veel kwaad meer doen. Haar natuurkundige verklaringen nam ik daarom maar voor lief. Het einde van de film toen Meis van de brug achterover het water in dook was om in te lijsten, zo mooi. Ook een mooie soundtrack trouwens.
Rest mij verder nog te zeggen dat ik de laatste tijd steeds meer mooie Nederlandse films zie. De Nederlanders kunnen het dus toch. Gewoon doorgaan zou ik zeggen.

4,0*

Deze gisteren in Eye gezien, aangezien de film in Apeldoorn of een tamelijk weide omtrek niet draait. Nu kon ik er direct een hele dag van maken om mijn museumkaart weer wat meer te gelde te maken, maar toch, je vraagt je af waarom films van een Johan Nijenhuis overal draaien - en uitverkocht zijn - en je voor Gaite Jansen toch heel wat moeite moet doen.

De dag ervoor heb ik Blind gezien, de andere film van Van den Dop, en in wezen kan ik een beetje hetzelfde commentaar geven, zij het dat Supernova op alle vlakken net wat beter is en vooral veel beter geacteerd is. De film ziet er ten eerste gewoon mooier en spannender uit. Alleen al het kleurenpatroon is beter maar de film oogt vooral niet zo goedkoop als Blind soms deed. De camera beweegt daarnaast soms erg mooi en vooral de combinatie van muziek en beeld is zeer gelukt. Alleen al dat eerste shot dat omhoog gaat langs de steiger en waar die gitaarmuziek bijkomt. Erg mooi. Die muziek is sowieso een pluspunt. Het maakt het uiterwaardenlandschap als een western, net zo leeg en met die windmolen die het dan afmaakt. Daarnaast is het muziek die de broeierige sfeer zeer versterkt, want broeierig is het zeker in de dagen dat de film speelt.

Gaite speelt een soort moderne vrouwelijke versie van Frits van Egters, met vooral haar eigen wereldje en een weerzin tegen haar ouders. Er komt dan wel geen vruchtensap in voor, maar wel irritaties aan eten, geluiden (geluid is sowieso een pluspunt in de film), gedrag, et cetera. Dat wordt soms mooi verwoord via de voice-over die dan ook echt grappig en o zo herkenbaar kan zijn. Het is dan jammer dat het daar niet bij blijft, want de natuurkundige uiteenzettingen deden me toch even de wenkbrauwen fronsen. Sowieso was dat in lelijk Nederlands (veel te plat en hard) maar daarnaast begreep ik het hele punt niet. Is Gaite zelf een supernova die ontploft? Lijkt me aan matige metafoor waar best wat beters mee gedaan had kunnen worden. Je denkt haast dat Van den Dop ooit dit idee kreeg en daar de film omheen bouwde maar dan wel vergat dat juist dat deel veruit het minste was. Storend zelfs soms. Jammer.

Neemt niet weg dat Gaite verder wel fantastisch is. Altijd hangt er een cynische blik achter haar lieve gezicht en haar hele mimiek en spreken zijn erg goed. Fijn te zien dat dat gedrocht van Jean van de Velde een uitglijder was wat dus echt lag aan het beroerde script. Dat ze daarnaast een hele film in halfdoorschijnende shirts en hotpants loopt is mooi meegenomen. De overige rollen zijn ook prima met vooral de droogkomische Schwarze als vader als uitschieter.

Neemt niet weg dat ook deze film net als Blind te lang duurt en sommige scènes te lang uitgerekt worden. Het is vooral een aantal scènes dat heel goed is gemaakt. 3,5* (en de aftrek voor de voice-over zit daar bij in).

Op de eerste plaats neem ik even aan dat deze film zich "nergens" af speelt, dat het niet echt gaat om Nederland, maar meer een surrealistische plek of zo. Geen idee of dit zo bedoelt was, maar de hele film dacht ik bij mezelf: in Nederland staat alles zo dicht op elkaar dat je vrijwel altijd met de fiets zo in een of ander dorp of stadje aanbelandt. Waarom gaat Meis niet gewoon weg? In feite gaat ze ook op een bepaald moment haar vriendin bezoeken, dus het kan wel. Is er geen ander huis buiten die bereikbaar? Is er een reden dat ze niemand anders treft? Is het werkelijk onmogelijk om jongens van haar leeftijd te vinden? Dat wordt niet zo direct gesteld, maar ik weet verder ook niet waarom Meis er niet op uit gaat om anderen te ontmoeten terwijl ze daar een enorme behoefte aan heeft. Hoeft ze ook niet meteen voor te verhuizen.

Het komt allemaal wat onwerkelijk op me over, alsof Van den Dop eigenlijk een locatie in gedachte had die uren van de rest van de bewoonde wereld verlaten lag, zoals een verloren huis in de Texaanse woestijn. Rijm zoiets maar eens met Nederland. Maar goed, we accepteren het onwerkelijke maar even voor de goede orde. Dat moet ook wel, want de vraag waarom ze niet verhuizen wordt alleen maar beantwoord met: "dit huis heeft zeven levens gered". Hoe dat zo wordt niet toegelicht en ook niet waarom ze daarom niet kunnen vertrekken. Het is kennelijk zoiets dat je zelf moet invullen, maar door het totaal gebrek aan hints of enige context is er niets om in te vullen. Het is een rariteit om die personages op een locatie te houden waar niemand wil wonen en je jezelf eigenlijk alleen maar kunt vervelen.

En verveling lijkt het onderwerp van deze film. In het interview dat Kappeuter hier aanhaalt noemt Van den Dop het niet, maar in feite zit je hier toch vooral de kijken naar een tienermeisje die gewoon niet meer weet wat ze moet en verlangt naar een plaats waar wel wat te doen is. Hoe ze de verveling dood en hoe dat spanningen met familie of rond seksualiteit oproept is waar de film om draait.

Helaas zijn films over verveling gedoemd om zelf een beetje vervelend te zijn, maar gek genoeg is dat nog het enige wat hier de moeite waard is. Het inspireerde de mooiste beelden, waarin Gaite Jansen vaak in de vreemdste posities zit, staat of ligt, op verrassende plaatsen, terwijl ze zinloze dingen doet die vermoed ik alleen mensen doen die echt niet weten hoe de tijd in te vullen. Het camerawerk is met gemak het hoogtepunt hier. Stilistisch is het erg fraai. Ook de countrymuziek voegt erg veel toe en versterkt het vermoeden dat Van den Dop door Texas geïnspireerd was.

Maar echt verhullen dat dit allemaal zo spannend is als het gegeven klinkt kan het niet. Het stelt allemaal niet veel voor. Erger nog, er wordt nog het een en ander aan vastgeplakt dat gewoon echt niet kan. Vooral in de tweede helft begint het gedoe rond seksuele spanningen wat belachelijk te worden. De rivaliteit tussen moeder en dochter om de aandacht van die jongen zijn vooral flauw. Vreemd ook dat Van den Dop dit uiteindelijk gebruikt voor wat zij ziet als een happy end. Na de voorspelbaar tegenvallende seks met de jongen die plotseling toch Nederlands spreekt (waarom hij dat verborgen hield mag God weten; nog zo'n gekkigheid van de film die nergens mee rijmt) komt moeder langs om haar dochter te woord te staan. Veel meer komt er niet uit dan dat beide vrouwen dezelfde capaciteiten tot verleiding hebben, maar kennelijk is die wetenschap iets wat alles goed maakt, want ineens krijgen we een euforisch slot, wat totaal niet past bij wat eraan vooraf ging.

Het meest misplaatst is echter de scène waarin Meis haar borsten ontbloot voor haar vader. Geen gezin in Nederland waarin dit geen groot issue zou zijn, maar moeder hier ziet het en negeert het met milde ergernis en voor vader is het licht ongemakkelijk. De hele film lang kijk je naar personages die vol woede en walging tegenover elkaar staan en juist dit maakt niets los? Waar Van den Dop enorm in faalt (en wat ook al in Blind gebeurde) is het creëren van menselijke personages. Ze mogen (en in zekere zin moeten) wat vaag zijn soms, maar je moet er voeling mee kunnen krijgen. Bij Supernova voelen de karakters echter de geconstrueerd aan, alsof hun gedrag afhankelijk is van de scène. Alleen Meis komt over als een mens en ik vermoed dat dit meer aan het acteertalent ligt van Gaite Jansen dan aan iets anders. Misschien is het veelzeggend dat Van den Dop de slechtste acteerprestatie aflevert?

Kennelijk is dit dus een 'viering van het leven', in Van den Dops eigen woorden. Ik ben vooral blij dat het mijn leven niet is. Al wou ik dat mijn leven wel zo'n mooie sfeer had. Dat maakt toch iets goed.
2,5*

Uiteindelijk toch maar VOD geraadpleegt omdat ik mijn nieuwschierigheid niet meer kon bedwingen. Het is vrijwel onmogelijk je ergens voor 5 euro een bult op te vallen maar ben toch wel een beetje teleurgesteld. Ze zijn spaarzaam maar Nederland heeft met onder andere Moonlight en 170 HZ wel bewezen dat we in staat zijn films met een kunstzinnig en surreal randje te realiseren, zonder hiermee gelijk van allerlei andere buitenlandse films te plukken en lenen. Mijn hoop was dan ook dat deze zich met niet al teveel moeite bij dat rijtje zou kunnen voegen maar daar was het me toch ietsjes te arty farty voor.
Coming of age op haar loomst is dit. Visueel is het dan wel wonderschoon en het lastige met het beoordelen van dit soort films, zo ook hier, is dan ook altijd dat die mooie plaatjes vaak al snel verhullen dat een film inhoudelijk niet veel te bieden heeft. Gaite Jansen doet dan wel goed haar best en kan in mijn ogen eigenlijk weinig fout doen maar haar personage ontbreekt het aan alle inhoud, om van de klagende bij figuren maar niet te spreken. En zo liet het lot van dit gezelschap me eigenlijk voornamelijk koud en zat ik op een gegeven ogenblik met ze mee te wensen dat die auto inderdaad de boel plat zou rijden, wat me niet de bedoeling leek. Van den Dop slaat de plank zowiezo aardig mis want het kan niet vaak genoeg gezegd worden: een film over leegte en verveling hoeft echt niet saai te zijn, en met dit format had dan ook zoveel meer gedaan kunnen worden. Nu werd er alleen naar haar ontmaagding toe geleeft, alsof dat alles was waar het om ging? Een beetje banaal voor een film die, vooral met zijn (zweverige) voice over, zoveel meer pretendeerd te zijn. Het zou denk ik al een pak geholpen hebben als ze die weg had gelaten of in ieder geval wat beperkt hadden. De losse dialogen voelde zodoende een beetje loos en miste aan zeggingskracht. Soms had het wel iets hypnotisch wat me deed wegdromen, een ander moment zorgde het slechts voor irritatie. Wanneer het dan wat zwijgzamer is en de camera, in Cate Shortland stijl, voornamelijk in de donkere uren wat dichter op de huid komt levert dat toch wel voor wat bijzondere scenes op. Het is niet genoeg om de hele boel te redden maar het maakt het gelukkig ook niet tot een enorme rotfilm...
Iemand trouwens nog die verwijzingen naar scenes uit Blue Velvet (dat strandfeest) en Bin-Jip opgemerkt? Niet al te subtiel maar wel leuk gedaan (2,25* + het verplichtje 0,5*je voor Gaite, hier op haar knapst)

Eh, NEE! Je zal maar zo'n kutkind als dochter hebben.

Afwisselend tussen kleuterfeitjes, waarbij Het Klokhuis nog slim lijkt en goedkope boeket-romantiek. Bah. Dat dr ouders dat kind niet eens wat fatsoenlijke kleren geven, verbaasd me ook; geen geld zeker? Tsjah.

De film doet dan ook wel wat dingen goed:

De samenwerking tussen swampy bluesrock en het ruwe, yitgestrekte landschap doet denken aan de setting van die moderne Amerikaanse indie filmpjes/series met een Southern setting. Het werkt best wel eigenlijk. Een enkele psychedelische scene, met al die felle kleuren etc., werkt ook wel. Het had in de verte wel wat weg van Crazy Clown Time van David Lynch, of zo.

De familie zelf werkt eigenlijk ook nog wel, met pa die niets doet, ma die verbitterd is en zieke oma. Daar zat ook nog wel de nodige zwarte humor. Des te jammer dus dat Meis zo'n rotkind is met geen enkele (of weinig) sympathie voor dr gehele omgeving, wijsneuzig gedrag en te wanhopige (seksuele) gedachtes, die continu aan de kijker worden opgedrongen.

Komt er nog een filmstijl bij die zeer wisselvallig is. Soms heel mooi, met lang uitgestrekte, trage shots. Anderzijds ook erg lelijk, met van die superzooms die bijvoorbeeld ook in Diep te zien waren. Ik hoef geen shots te zien van een vlieg die op een arm loopt, ALSJEBLIEFT!

Zo zijn er wel wat positieve dingen te vinden in deze film, daar haalt het nog zijn betrekkelijk hoge score vandaan. De rest is vooral erg jammer.

Erg mooie beelden, en de voice-over met de absurde teksten heeft wel wat grappigs. Doet me wel ergens een belletje rinkelen over een andere film waarin dat ook zo gedaan wordt, maar het komt niet door welke. Het verhaal zit best goed in elkaar, coming of age en uiterste verveling met elkaar gemengd - maar helaas voorkomt het niet dat de film zelf ook best saai en langdradig wordt - vervelend, kortweg. Qua acteren vond ik het geen hoogtepunt, niet omdat de acteurs het niet goed doen, maar omdat ze eigenlijk maar weinig te doen hebben - tenminste, zo lijkt het. De fysiek uitdagende rol van Helga Boettiger maakt nog het meeste indruk.

De soundtrack is best goed trouwens, en maakt samen met de beelden de film nog wel verdraaglijk.

Fraai camerawerk en een aardige soundtrack, maar afgezien daarvan een tamelijk lege film over tamelijk lege mensen. Langzaam en saai. De toegevoegde waarde van de voice-over ontgaat mij, gelet op de boodschappen die de voice-over verspreid. Dat zal wel komen omdat ik me nooit geroepen heb gevoeld om me te verdiepen in de Wetten van Newton.

Ondergewaardeerdheid alarm!!

Samen met de film Nena op dezelfde avond gezien waarbij je al erg snel enkele overeenkomsten tussen de twee films ziet. Wat ik wel kan zeggen is dat ik gisteravond naar twee prima Nederlandse films heb zitten kijken en waarbij ik kan zeggen: Eindelijk komt Nederland eens met een lome, broeierige, experimentele coming of age film... iets wat de Amerikanen hebben met Korine en Clark, iets wat de Serviërs hebben met Tilva Ros en iets wat Argentinië heeft met Glue... de enige overeenkomsten van de bovengenoemde werkjes zijn de kleurenfilters.

Supernova wist me vanaf moment een helemaal mee te zuigen in het dromerige wereldje waarbij het surreële op den duur ook zo nu en dan om de hoek komt kijken... Waar moet ik beginnen... Gaite Janssen, dat meisje die ik ook al kon uit 170 HZ speelt hierin prachtig als een filosoferende eigenwijze tiener (of twintiger), woonachtig in een huis aan de bocht van een weg waar de auto's elke keer prompt op de rem moeten trappen om die plotselinge bocht om te kunnen slaan. Op een dag zal er wel eens een auto de gevel rammen... aldus de familie... Bestaand uit een cynische vader, een zeikerige moeder en een oma in shock van de zelfmoord van haar man... die van de brug is gesprongen. Een plek waar Meis, tegen de wil van de moeder in, regelmatig naartoe loopt om daar te gaan dag dromen en iedere keer weer een poging onderneemt om een sprong te maken... maar tevergeefs... Dit is een van de vele routines waarin de film gepaard gaat.

En je zou zeggen dat het op den duur saai gaat worden... Absoluut niet. De film wist mijn aandacht er altijd bij te houden en me in te laten leven met het uitzichtloze bestaan en de eindeloze verveling van een eenzaam gezinnetje ergens in de middle of nowhere... De stem in het hoofd van Meis wist ook zo hele aparte eigenzinnige dialogen te creëren, al was ondertiteling wel welkom geweest. En dan de locatie zelf... Ondanks ik er ergens best wel van baal dat deze in Duitsland is opgenomen wisten de locaties me ook helemaal mee te slepen. Je zou haast kunnen denken aan een paar elementen, plaatsen en momenten uit het leven die je in een droom opnieuw, aan elkaar geplakt, terugvindt. Een huis, een burg... een kaal landschap, enkele voorbijvarende vrachtschepen... havenkranen aan de horizon... Maar verdomme... waarom is deze dan niet gewoon onder de rook van Rotterdam opgenomen?

Het einde was ook erg mooi.

Ja... sorry hoor jongens, maar in tegenstelling van de vele matige cijfers die ik hier tegenkom, kan ik bijna niks anders doen dan deze film een volle mep te geven.

4,5*