Accident (1967)

Mijn eerste Losey en ook meteen mijn eerste grote teleurstelling sinds tijden. Het ging ook te lang, te goed.

Nostalgische filmkijkers gebruiken graag de uitdrukking: 'zo als deze worden ze niet meer gemaakt'. Kennelijk kun je die uitspraak ook op een andere manier gebruiken, want zoals Accident worden ze niet meer gemaakt en ik ben er maar wat blij om. Het is een enorm gedateerde film en dat zeg ik bijna nooit. Het is een manier van artistieke cinema die echt van de jaren '60 is, zo vlak na de nouvelle vague en met name Hiroshima, Mon Amour. Montage en camera worden ingezet voor een zo intellectueel mogelijk filmervaring. Helaas dat dit compleet ten koste gaat van emotie en schoonheid, waarvoor we in de plaats gigantisch onsympathieke personages en bovenal een dodelijk saaiheid krijgen.

Dit soort cinema is me gewoon te gekunsteld. Niet dat ik dat altijd vervelend vind, maar als het vervelend is, dan is het ook meteen écht vervelend. Montage wordt ingezet zodat we af en toe merken dat er een nieuwe cut is, waarna we even moeten nadenken waarom dat gebeurt. Hetzelfde geldt voor het camerawerk. Nadenken tijdens films is natuurlijk alleen maar positief, maar niet als de film even tot stilstand lijkt te komen, omdat de regisseur naar je lijkt te schreeuwen: en nu nadenken over waarom de cut zo opvalt en dit shot zo geplaatst is. Er wordt ook de hele tijd een vreemd gevoel van onderhuidse spanning op je geforceerd. Je weet dat je spanning moet voelen, maar meer omdat het zo overdreven naar je gesignaleerd wordt, dan omdat je het echt voelt.

Het gevolg is dat ik nooit geloof dat ik naar daadwerkelijke levens van daadwerkelijke mensen aan het kijken ben, hoe raak sommige observaties in theorie dan ook zijn of hoe goed Dirk Bogarde en Stanley Baker dan ook spelen. Hoe iemand trouwens in Sassard een goede actrice kan herkennen is mij een raadsel. Zij is duidelijk alleen op haar uiterlijk gecast, maar kan nauwelijks fatsoenlijk een zin uitspreken. Zij behoort ook tot die curieuze groep actrices die haar knapheid lijkt te willen benadrukken door haar lippen een klein stukje van elkaar af te houden. Megan Fox doet dat ook. Kennelijk is het sensueel, maar vreemd genoeg heb ik het nog nooit iemand in het echt zo constant zien doen. Michael York is ook van het zeldzame geslacht acteurs die gewoon zo'n rotkop heeft dat ik hem gewoon niet in een film wil zien. Flauw, maar zo is het. In Cabaret was hij ook al het enige minpunt.

Lichtpuntjes, naast Bogarde en Kramer, zijn er in de vorm van de scène met Delphine Seyrig, die even artistiek is als de rest van de film, maar wél werkt, zelfs al gaat het wat te lang door. Het is eigenlijk een korte film opzichzelf. Ook het laatste kwartier of zo werd het nog wel boeiend en kreeg ik een beeld van hoe goed het had kunnen zijn. Maar het nooit werd.

1,5*

Bogarde en Baker waren Losey's lievelingsacteurs neem ik aan, omdat ze in zoveel van diens films opduiken. Beiden zijn sterk op dreef in dit relatiedrama, waar de verschijning van een bevallige studente meerdere mannenharten niet onberoerd laat. Ongelijk kan ik ze niet geven, maar erg interessant was het personage van Sassard verder niet. Ik denk dat de vrouw van Charley het bij het rechte end had, zodra de verliefdheid weg is leek die Anna me iemand om je bij te vervelen.

Het spel van verleiding was goed gedaan, de triomf van Stephen op William als Anna wel met hém een wandeling wil maken, de hand van Stephen die rust op de reling en die elk moment de hare lijkt vast te willen pakken, wat zij ook aanvoelt en daarom de betovering tijdig verbreekt- het eerste uur zit vol met zulke kleine scenes, waarbij de onderkoeldheid van de personages op de proef wordt gesteld. Een rustpunt in de film vormen de scenes in Londen, als de Oxfordse benauwdheid even wordt ontvlucht. Vond het wel curieus- de enige reden dat Stephen Francesca belt is omdat de producent haar naam noemt. Het geeft de stuurloosheid van Stephen weer, die elke reden aan lijkt te grijpen om onder zijn thuissituatie (vrouw, twee jonge kinderen, derde op komst) uit te komen. De mannen zijn slap, de vrouwen berustend, zo zijn de verhoudingen wel samen te vatten.