La Chambre des Officiers (2001)

Mooie, rustige film met veel gevoel. Als ik er ooit nog eens zo aan toe ben, wil ik ook graag zuster Anaïs.

Toch vielen een aantal dingen mij tegen. O.a. wordt er naar mijn mening een beetje teveel gebruik gemaakt van kleurenfilters, waarschijnlijk onder het motto: we maken een film die speelt in begin 1900, toen was alles geel.

Trouwens ook lekker van Clémence, die net haar vriend of verloofde op de trein heeft gezet en een paar uur later al met een ander ligt te rollebollen.

Wel mooi hoe men vaak vanuit het oogpunt van Adrien filmt, soms zelfs met scheve beelden zoals hij vanuit zijn bed kan rondkijken, waardoor je je erg goed kunt verplaatsen in zijn situatie.

Had tijdens een groot gedeelte van de film een onbehaaglijk gevoel. Niet omwille van de kwaliteit van de film, want die is heel goed, wel omwille van het verschrikkelijke van het thema.

De film is een regelrechte aanklacht tegen het zinloze van de oorlog, rauw en intrigerend in beeld bracht en met een stel acteurs die heel knap werk leveren.

Fotografie en dialogen zijn uitstekend en het einde van de film bevat enkele schitterende scènes.

Onbegrijpelijk dat deze merkwaardige film buiten Frankrijk niet de appreciatie kreeg die hij verdiende.

Zeker een van de meest nare en indringende anti-oorlogsfilms die ik in de afgelopen twintig- dertig jaar gezien heb. Hoe zinloos om eigenlijk voor de eerste oorlogshandeling al op zo'n onpersoonlijke manier - met een kanonschot op afstand - op een allesbehalve heldhaftige manier buiten gevecht gesteld te worden. En om daarna nog even vier, vijf jaar in het ziekenhuis door te brengen, als willoos slachtoffer van een experimenteerzuchtige chirurg ondergebracht in een eenzaam zaaltje met een heel klein groepje makkers die er nog slechter aan toe zijn dan jezelf al bent. En echt ook heel fijn dat je daarvoor dan een Legion d'Honneur opgespeld krijgt - je moet toch echt heel sterk in je schoenen staan als je jezelf niet alleen daarom al van kant maken zou.

Prachtig gefilmd, heel beklemmend zoals in het eerste deel het beeld vanuit het gezichtspunt van Adrien gemaakt is - en daarmee overbrengt hoe hij opgesloten is, opgesloten in zijn lichaam, zonder dat hij kan communiceren, zonder uitweg, opgesloten in de situatie. En dat is pas het begin, de film wordt daarna nog sterker. Tijdens de film leer je om de medici te haten, voor hen ben je een object om mee te experimenteren - maar ook om van de verpleegsters te houden, zoals je van je moeder houdt, want zo houden zij ook van jou - onvoorwaardelijk.

Prachtig geacteerd, ook - de reacties van Adrien, en van zijn tegenspelers, zijn zo natuurlijk dat je echt in het verhaal gezogen wordt. Geen enkele scene die uit de toon valt daarbij, en ook de ontwikkeling naarmate Adrien ietsje opknapt is echt perfect uitgewerkt.

Waarmee het toch echt wel zware onderwerp net een beetje luchtig blijft is de prachtige scene halverwege, waarin de patienten een echte rotstreek met de verpleegsters uithalen. Heerlijk gedaan, en daardoor wordt het verhaal zoveel herkenbaarder - want ja, dat soort dingen gebeurt natuurlijk echt, ook in zo'n situatie.

En dan het einde, het enige dat je daar op inbrengen kan is dat het na alle scenes die daar al aan vooraf gegaan zijn de zoveelste is die de tranen los mag maken. Ik ben wel bang dat een groot deel van de echte slachtoffers het zonder zo'n engel als Anais en ook zonder dit einde hebben moeten stellen. Daar wekt de film ook geen illusies over, de ellende wordt op geen enkel moment onder de mat geveegd - je krijgt misschien de zachtere, geromantiseerde kant te zien, maar je weet toch echt wel dat de werkelijkheid harder geweest is - je voelt echt dat de soort van happy end niet iets vanzelfsprekends is, maar iets heel uitzonderlijks.

Al met al een echt meesterwerk, zowel om het verhaal als om de cinematografie, maar daarmee nog geen film om lichtzinnig te gaan zien.

Dat commentaar; lang en saai. Hoe goed karakteriseert het de film; geschoten en vervolgens, pijn, pijn, pijn, gemis en nog eens gemis. Ja saai en waarschijnlijk eindeloos; geen heroiek of lichtpuntjes. oorlogsfilms en het gros van de populaire oorlogsromans toont inderdaad lijden; maar dan gaat men over tot de orde van de dag en komen vrachten heroiek en glorie aan bod. En als een held sneuvelt gebeurt het zindelijk. Laten we het bij gemis en pijn houden, dan zullen we misschien eindelijk achter het masker zien.

Verrassend sterke film die ik op de gok meenam bij de kringloop niet wetende hoe goed de film was. Het boek kende ik wel van Marc Dugain als zijnde onderdeel van de Oorlogsdomein reeks en dat zijn vaak niet de minste boeken, dus de basis moest wel goed zijn.

Fraai gaat de film van start met de droeve en zware klanken van Wagner en zit ik wetende wat er komen gaat toch regelmatig met mijn hoofd bij het indringende Stiltewoorden van Dalton Trumbo en het ronduit verontrustende Mannen Zonder Gezicht van Konsalik. Boeken die in die zin ook over de zwaarst getroffen gaan en voorbij de ergste fantasieën gaan. Le Chambre Des Officiers heeft shockeren in eerste instantie niet op de agenda staan en gaat uitermate subtiel van start met de gewondraking, het vervoer en de eerste dagen op de officierskamer. Opvallend de mooie visuele stijl en kleurenfilters zoals in Un Long Dimanche, net zo mooi de traagheid waar in het subtiele drama zich afspeelt en waar de kijker net zo onwetend wordt gehouden als Adrien zelf met zijn claustrofobische en paniekerende gedachten. Tragisch, treffend, troosteloos...

Waanzinnig sterk is zo op het uur het moment waarop niet alleen Adrien de tegenwoordigheid van geest heeft om zichzelf in de weerspiegeling van een ruit te bekijken, daarom zijn in de kliniek van Konsalik's Mannen Zonder Gezicht de ramen van een soort motglas, tevens stommelt hij op de lagere afdelingen rond en dringt het gruwelijk besef van de realiteit tot hem door. In één woord: wow! Wat een scène, wat een gevoel, wat een emotie, wat een kwetsbaarheid, wat een gruwel. Samen met de andere kwetsuren en gruwelijke aangezichtsverwondingen lijkt de film een andere weg in te slaan met de gemangelde gezichten en het broze gemoed van de mannen, maar niets lijkt minder waar. Humor, vriendschap en de durf om te willen en mogen leven worden de nieuwe elementen in dit drama.

Is Le Chambre Des Officiers traag? Oh, zeker weten. Gebeurt er weinig? Het is maar hoe je er naar kijkt, want de film sleept zich in dezelfde trage gang voor als de mannen genoeg tijd hebben om na te denken over het lange leven, hun verminkte gezicht, de schaamte en de eeuwige reacties die hen rest. Le Chambre Des Officiers weet wat mij betreft dan ook goed het gevoel van kwetsbaarheid, angst en twijfel te vangen, en dit samen met het drama dat gebeurt is, op subtiele wijze te brengen. Meerdere keren zit ik met de tranen in de ogen dus wat mij betreft is deze film uitermate geslaagd en vooral fraai qua stijl, muziek, goede acteerprestaties, om de minister die de gewonden komt bezoeken nog even uit te maken voor boerenlul. Wat een idioot.

Een behoorlijke fraai antioorlogsdrama en het boek van Dugain is met stip gestegen naar de categorie 'must have'. Deze film is zonder enige twijfel een geweldige toevoeging aan mijn collectie.