Hearat Shulayim (2011)

Vanaf 12 april 2012 in de bioscoop (Wild Bunch)

Het is even wennen voordat je aan de stijl van de film gewend bent. Het verhaal is een beetje rommelig, is inconsequent en overlapt hier en daar, maar het is ook vindingrijk, subtiel en heeft zwarte humor. Aan de ene kant lijkt het een drama over de gespannen rivaliteit tussen vader en zoon en aan de andere kant een tragikomedie met absurde elementen. De story wordt door de cast (bijna) perfect neergezet en de regisseur slaagt er in om de onbuigzame personages draaglijk te laten zijn; langzaam ook verschuift je sympathie van vader naar zoon.

Tragikomische films uit Israël over de strijd tussen Talmoedwetenschappers zijn duidelijk niet hot momenteel, zo bleek toen ik gisteren als enige in de bioscoopzaal zat. Evenmin is dit populair op MovieMeter getuige het lage stemmenaantal, ondanks erg goede recensies en een Oscarnominatie voor Beste Niet-Engelstalige Film. In die categorie was het ook al niet de meest besproken film, dankzij sterke competitie van A Separation, Monsieur Lazhar, In Darkness en het in de Benelux populaire Rundskop. Toch raad ik iedereen aan Footnote een kans te geven.

Vooraf, kennis van de Talmoed is geen vereiste om dit te waarderen. Een ironie die mij opviel in dit verhaal is dat alle personages de Talmoed kennelijk van buiten kennen, maar dit niemand die ooit citeert of aanhaalt in de vele verhitte discussies waarin iedereen zijn gelijk probeert te halen. De uitgelezen kans om je acties te verantwoorden met behulp van de woorden uit een heilig geschrift, maar nee. Het lijkt erop dat het de mensen niet echt over het onderwerp gaat, maar om de prestige. Zelfs de geobsedeerde Elezier lijkt de Talmud niet te bestuderen uit een persoonlijke passie, maar meer uit gewoonte. Hetzelfde als hij al 30 (of was het 40?) jaar dezelfde route van huis naar werk loopt.

In werkelijkheid draait de film om een moeilijke kwestie rond een prijsuitreiking die bijna ethisch wordt. Vader en zoon zijn beiden twee zeer menselijke personages en daardoor beiden goed te begrijpen, ondanks hun onhebbelijkheden (vooral vader heeft die nogal, zoon vond ik eigenlijk vrij sympathiek). Het dilemma dat centraal staat is erg boeiend, omdat iedereen daar gelijk en ongelijk heeft en het geeft een mooi beeld van de hypocrisie die je soms nog wel eens tegenkomt in de academische werelden, zelfs al beperkt de prestige zich tot onderwerpen waarover bijna niemand iets afweet, zoals hier. De film zit dan ook vol mooie observaties, zoals de moeite die Uriel heeft om een lofbrief te schrijven over zijn vader. Uriel waardeert het werk van Elezier, maar wordt er tegelijkertijd mee geconfronteerd dat het nooit voor iemand van enige waarde is geweest, hoe goed ook. De filmstijl is flitsender dan je zou verwachten, met veel dik aangezette camerastandpunten, veel objectieve momenten en nadrukkelijke muziek.

Het einde is geweldig. Voor zo'n beetje iedereen voor wie het er toe doet (Elezier, zijn vrouw, Uriel en Grossman) is het nu bekend dat Elezier niet echt de prijs gewonnen heeft. De ceremonie is dan ook voor iedereen maar een holle voorstelling, die we dan ook niet te zien krijgen, maar die al perfect geïllustreerd wordt in de repetitie, waarin Elezier afwezig de hand schudt van denkbeeldige professoren en ministers. Dat zegt alles over deze film, waarin de (onbedoelde) strijd tussen vader en zoon uitkomt op een plaats waar niemand wint en er tevens de spot gedreven wordt met dit soort prijzen. Misschien staat het lege einde ook wel voor hoe veel Israëliërs zich waarschijnlijk voelen na de lange strijd die dat land nu al doormaakt, maar misschien zoek ik er dan te veel achter. De film werkt al goed genoeg als een persoonlijk verhaal over een familie en als een satire op de academische wereld.

Alleen de scène waarin Uriel zijn spullen kwijtraakt en in schermkleding moet rondlopen kan ik niet plaatsen en viel ook wat uit de toon voor mij. Verder een liefdevol gemaakte film met boeiende personages, sterke acteurs, goede regie en een knap script. Onmisbaar wat mij betreft.
4*

Tikkeltje verbazingwekkend is het wel, een onderhoudende film over de strijd tussen Talmoed wetenschappers. In het bijzonder een vader en zoon die van elkaar verschillen in vrijwel alle opzichten, behalve hun beroep maar weer wel qua beroepsuitoefening. Interessant door het sterke acteerwerk en het verhaal.

Een sterke dramafilm...

Geen komedie...

Prima verhaal, in 't begin beetje saai, later

begrijp je het verhaal...

Prima acteerwerk...

Perfect achtergrond geluid/muziek

(Dolby Digital)...

HD aanwezig...

Interessante en ook merkwaardige film. In 'Footnote' gaat vrijwel alles goed waar het bij de meeste films aan tekortschiet: de hoofdrollen zijn sterk, het verhaal is origineel en fris (met als hoogtepunt voor mij het moment waarop alle wetenschappers in een minieme ruimte tegen de zoon vertellen dat hij degene is die de prijs won, het tempo aangenaam. Alleen had ik helemaal niets met de enigszins jolige omlijsting die het verhaal kreeg die scene in dat judopak? en kon ik de muziek, die afkomstig leek uit een Disney-film en permanent voortjakkerde, geen moment verdragen. Jammer, want daardoor maakte 'Footnote' geen al te diepe indruk op me, ondanks de wel degelijke goeie momenten en sterke scenes in de film.

Leek me oersaai, maar bleek - zo als zo vaak- dat niet te zijn. De film geeft een goed beeld van de grootste zwakte van de wetenschap: het ego van de wetenschappers zelf! Waar de wetenschappers vaak over religieuzen klagen dat ze de vooruitgang tegenhouden doen ze dit zelf ook vaak uit egoïstische redenen. Hoe je jezelf of iets presenteert lijkt soms ook belangrijker dan het resultaat zelf.

Helemaal mee eens! Dat tweede had ik bij mezelf niet verwacht. Mijn eerste indruk van de zoon was slecht, maar ik bleek hem inderdaad steeds sympathieker te gaan vinden.

Verder vond ik de film soms best droog grappig. De scène met het gestolen worden van de kleren van Uriel stoorde mij niet zo, maar het voegde inderdaad niets toe.