La Prima Angélica (1974)

De film won twee Prijzen:

1) op het Cannes Film Festival 1974: Prijs van de Jury

(ook nominatie Gouden Palm)

2) een Sant Jordi Award voor de Beste Film in 1975

Hoofdpersoon Luis is in La prima Angélica op zoek naar de verloren tijd. Hij reist als volwassen man naar het huis waar hij als kind tijdens de Spaanse burgeroorlog verbleef, omringt door een Franco-gezinde familie terwijl zijn eigen ouders aan de kant van de Republikeinen streden. Dat dit verleden onverwerkt is (anders dan bij Proust hier geen nostalgie, integendeel) blijkt uit verschillende dingen, maar het duidelijkst uit de manier waarop Saura zijn acteurs inzet. Zo laat hij dezelfde acteurs verschillende rollen in heden en verleden uitbeelden of juist het tegenovergestelde, bijvoorbeeld protagonist Luis die doorheen de gehele film, of het nu jeugdherinneringen betreft of het heden, door dezelfde volwassen acteur wordt gespeeld. Het lijkt wel alsof Carlos Saura hiermee wil aangeven dat het verleden nog steeds aanwezig is, dat er niets is verandert. In contrast hiermee staat de houding van de diverse familieleden, die de geschiedenis volledig proberen te negeren (of er niet eens van op de hoogte zijn, zoals de jonge Angélica) en er geen woord aan wijden. Het is deze filmische verbeelding van de schaduw die de Spaanse burgeroorlog decennia later nog werpt op een gewone familie, en op grotere schaal aan het gehele land, die aan La prima Angélica relevantie en lading geven.

Mooie en bijzondere film, het is de laatste uit Saura's trilogie over de macht van de burgerij gedurende de dictatuur. De twee voorgaande films uit die trilogie, El Jardín de las Delicias (1970) en Ana y los Lobos (1973), heb ik nog niet gezien (Ana y los Lobos staat in de planning), wel weet ik dat ze alledrie surrealistische elementen hebben. In La Prima Angélica zien we het surrealisme o.a. door de hoofdpersoon die terugkijkend naar zijn jeugd zichzelf in zijn kindertijd speelt, daardoor krijg je dus scenes waar een wat oudere man een kind speelt.

Ook spelen dezelfde acteurs meerdere personages. Dat deed me aan het nog surrealistischere Vacas (1992) denken, al zijn de personages in deze film wel makkelijker van elkaar te onderscheiden. Verder lijkt het een soortgelijke boodschap te hebben, dat er door de tijd heen niets lijkt te veranderen. Dat zien we al wanneer hij zijn oude kamer betreedt, dat in dezelfde staat bewaard is gebleven. De onmogelijke kinderliefde tussen hem en Angélica doet me weer aan Valentina (1982) denken, dat zich bijna 30 jaar eerder afspeelt. In de film zien we o.a. hoe de vader van Luis, een falangist (gespeeld door Fernando Delgado), zijn ontsnapping met Angélica torpedeert, en daarmee ook zijn toekomst met haar. Vervolgens als ze eenmaal volwassen zijn ligt opnieuw Fernando Delgado dwars, ditmaal als echtgenoot van Angélica. De geschiedenis herhaalt zich. 3,5*

De film is geregisseerd door Saura, met Geraldine Chaplin als assistente, en opgedragen aan haar ouders. In die tijd was men niet gewend om falangisten in boze rollen te zien spelen, dat was voor de censuur taboe. De film moest met allerlei scriptwijzigingen opgenomen worden, maar Saura deed dat niet. Vervolgens werd het in Cannes vertoond en de censuurcommissie durfde niet om daarna alsnog erin te knippen. Toen het in Spanje vertoond ging worden werden bioscopen beklad en werd op een ervan zelfs een bomaanslag gepleegd. Dit leidde tot veel publiciteit waardoor de vertoningen juist massaal werden bezocht.

Waardevolle informatie, bedankt!