The Thin Blue Line (1988)

Tsja het is natuurlijk schokkend hoe ernstig een rechtssysteem kan falen, maar toch kon me dit niet totaal boeien. De docu wordt onnodig lang opgerekt met irrelevante zijverhalen en continu herhalingen van dezelfde slowmotion-beelden. Peter R. de Vries en de stem van Arend Langenberg hadden van deze moordzaak een interessantere uitzending weten te maken.

Zeker een goede documentaire, maar fascinerend was 't nooit. Ik denk dat 't onderwerp, alhoewel nooit minder erg, gewoon te vaak aan bod is gekomen, waardoor ik er toch minder voor ben gaan voelen. - Een Paradise Lost is één van de weinige docu's met dat onderwerp die mij nog wel écht wist te boeien.

Het echte cadeau kwam pas toen ik de extra's van de dvd bekeek: de eerste aflevering van First Person, "Mr. Personality". - Dat interview kon gewoon echt niet beter, en 't onderwerp (gradaties van ziekelijke moorden) was uitermate interessant, mede door de oprechte vertelling van Michael Stone.

Regisseur Errol Morris zei over deze film dat het de enige misdaadfilm is, waarin een echte moord daadwerkelijk opgelost wordt. En in zekere zin is dat waar. Randall Adams was niet de dader, maar tijdens het maken van deze docu zat hij nog steeds vast en was hij veroordeeld tot levenslang voor het plegen van een moord die hij niet pleegde.

Aan het einde van de docu weten we wie het wel gedaan heeft, en Randall Adams is nadien (12 jaar onnodig vastgezeten) ook vrijgelaten.

Wat de docu het beste doet, is laten zien wat voor mongolen er toch in Amerika wonen. Er komen een heleboel rednecks, KKK'ers en ander schorem aan het woord en zij zijn de belangrijkste reden dat Randall Adams zo lang achter de tralies verdwenen is.

Iemand in deze docu zegt zelfs: 'any prosecutor can convict a guilty person, but it takes a great prosecutor to convict an innocent man'. Van dat niveau. Ongelofelijk verhaal, maar met iets teveel drama geportretteerd.

Het is gemakkelijk om te vergeten hoe vernieuwend The Thin Blue Line in 1988 overkwam. Het gebruik van reconstructiebeelden werd in die tijd als not-done beschouwd en de film werd daardoor ook gediskwalificeerd voor de Oscars. Tegenwoordig zijn reconstructies een standaard geworden binnen documentaires over misdaden.

Toegegeven, echt overweldigen deed The Thin Blue Line me niet, al is het wel zeer boeiend. Zo'n psycholoog die roept dat Adams zo gestoord is als Hitler is toch wel beangstigend. De interviews, zo moet ik toegeven, zijn eigenlijk gewoon zeer goed en graven heel diep in hun onderwerpen. De gestoorde Harris is zeker een boeiend persoon te aanschouwen. Hij is charmant aan de ene kant, maar je merkt haast het psychotische onder hem. Een van de meer gedenkwaardige schurken van het witte doek, die nog eens extra eng is omdat hij niet voor het witte doek geboren is.

Ik denk dat er een bepaalde afstandelijkheid in Morris' filmstijl zit die ervoor zorgde dat ik nooit echt diep in zijn docu getrokken werd. Ja, de eindeloos herhalende reconstructies met slechts minimale variaties zijn goed gevonden. Ja, Philip Glass' muziek voegt veel toe aan de onderhuidse spanning. Maar nee, raken doet het niet. Het is gewoon een prima gemaakte docu over een onderwerp dat zeer boeiend is.

3,5*

”If there was ever a hell on earth, it's Dallas County.”

Op papier klinkt the Thin Blue Line als een erg interessante documentaire, die een beeld schetst van de fouten die gemaakt zijn bij de veroordeling van Randall Adams, die achteraf gezien ook daadwerkelijk onschuldig bleek te zijn.

Hoewel de film voor zijn tijd best vernieuwend was en het onderwerp interessant, werd ik nooit echt helemaal meegezogen in het verhaal. Errol Morris probeert zoveel mogelijk feiten te laten zien, om de kijker een zo duidelijk mogelijk beeld te laten zien van de gebeurtenis. De diverse interviews zijn zeker niet slecht, maar daarnaast zit er ook erg veel herhaling in, waardoor het op de een of andere manier toch erg afstandelijk blijft. Het ene moment is het allemaal wat boeiender dan het andere moment, maar dat de documentaire uiteindelijk leidt tot het echte bewijs van de onschuld van Adams, is natuurlijk wel helemaal geweldig en dat geeft deze documentaire ook net dat beetje extra.

Jammer dat het zo afstandelijk blijft, maar verder is het natuurlijk een erg interessant onderwerp en een degelijk gemaakte documentaire, die uiteindelijk zeer belangrijk is gebleken voor de toekomst van de man die hierin geportretteerd wordt. Voor mij ook een reden om deze docu net een halfje meer te geven, dan ik normaal gezien hier zou hebben gedaan.

3,5*

Crime scene reenactments. Iemand moest ermee beginnen. Blijkbaar was het Morris. Inmiddels niet meer zo in het oog springend en dat merk je wel gedurende deze docu. Gelukkig heeft het een andere, vrij simpele troef. Die van een bizarre dwaling rondom een moord. Wat dat betreft laat Morris zich snel in z'n kaarten kijken, maar de geschiedenis is interessant en in zekere zin schokkend genoeg om te blijven hangen. Doctor Death bijvoorbeeld. Griezelig. Adams en Harris hebben ook wel wat. De ene laverend tussen berusting en verbazing, de andere heeft iets waar je moeilijk de vinger op kunt leggen. Hij lijkt best aardig, maar ondertussen. De tape op het eind is een prima afsluiter. Goed om eens gezien te hebben.

Intrigerend portret van een finaal misgelopen rechtszaak. De hypnotiserende montage, pratende hoofden die in de camera priemen, het steeds weer terugkeren naar nét een andere versie van het verhaal (de nadruk op tegenstrijdigheden is soms machtig: de titel in beeld, met "blue" in felrood geschreven; een aardbijenmilkshake wordt uit het raam gegooid terwijl de crime scene door een plas chocolademilkshake zou moeten zijn bevuilt; een rechter herinnert zich een "triviaal" verhaal rondom een dame in de rode jurk, wiens jurk eigenlijk oranje was), de prachtig kaal vormgegeven reenactments (ik heb een zwak voor dat retro-jaren-tachtig-kleurenpalet), onder begeleiding van de schitterende muziek van Philip Glass maken dit tot een waar kunstwerk. Als ik dan toch een minpunt zou moeten noemen zou het het gebrek aan werkelijk interessante personages zijn: met uitzondering van Emily Miller en in mindere mate David Harris en Randall Adams zelf zijn de mensen nogal matter-of-fact en zijn hun verhalen boeiender dan hun persoon. Maar ach, dan maar een half puntje minder...

Knappe documentaire, met recht een klassieker- over het toch wel ongelooflijke verhaal achter een zinloze moord op een agent in 1976. Naast een aanklacht tegen corruptie en vooringenomenheid zou je het ook als waarschuwing kunnen zien tegen de doodstraf: want kennelijk werken er in de hoogste regionen uiterst incapabele figuren: niet alleen de agenten, ook de psychiater, de aanklager, getuigen en de rechter zijn leugenachtig, immoreel en zouden eigenlijk opgesloten moeten worden, of op zn minst uit hun functie moeten worden ontheven. Je moet er niet aan denken dat je lot in handen van dat soort figuren ligt. En die getuige Mrs Miller is knettergek en zou niet misstaan in een horrorfilm. Gelukkig heeft Adams de doodstraf kunnen ontlopen en heeft hij nog 20 jaar in vrijheid kunnen leven voor hij overleed in 2010.

De dader, Harris, kreeg uiteindelijk de doodstraf voor een andere moord. Hoewel er weinig twijfel is over zijn betrokkenheid en hij zonder twijfel een gevaar voor de samenleving was, wordt hij niet als een monster geportretteerd, en er wordt zelfs enige context gegeven over zn vroegste jeugd, waarmee de regisseur toch begrip lijkt te willen tonen.

Zowel Harris als Adams zijn wel intrigerend, en dat geldt ook voor de meeste andere talking heads: de rechter en de liegende getuigen, de schaamteloze agenten. Graag had ik de partner van de vermoorde agent nog in beeld gezien maar begrijpelijkerwijze wilde zij niet geinterviewd worden. Af en toe vond ik het wel verwarrend dat er geen naam of functie bij de personen stond- het was soms een beetje gokken wie er nu aan het woord was.

Aanrader.

Wie gelooft dat documentaires in staat zijn om levens te veranderen, kan deze film als ijzersterk argument aandragen. Errol Morris kijkt terug op het onderzoek naar de dood van een politie-agent die in in 1976 in koelen bloede werd doodgeschoten nadat hij een auto had aangehouden wegens een niet werkend achterlicht. Toen de zestienjarige David Harris tegen zijn vrienden opschepte over de moord, kwam de politie hem op het spoor. Maar eenmaal gearresteerd beweerde hij dat hij maar wat had opgeschept en dat hij ooggetuige was van de moord, die volgens hem gepleegd was door de toen 28-jarige zwerver Randall Adams, die door deze getuigenis ter door werd veroordeeld en al 12 jaar wachtte op de uitvoering van het vonnis.

Morris spreekt met Adams en met Harris, maar onderzoekt ook het onderzoeksdossier en komt erachter dat de officiële getuigenverklaringen van de belangrijkste getuigen radicaal afwijken van de verklaring die ze direct na de moord gaven. Zo verklaarde de partner van het slachtoffer aanvankelijk dat ze in de auto was blijven zitten met een chocolade-milkshake en dat ze de beker weggooide toen ze de schoten hoorde en zo snel mogelijk uit de auto is gestapt. Daardoor heeft ze de dader niet kunnen zien, laat staan kunnen herkennen. De beker met de milkshake was ook gevonden op het plaats delict. Tijdens de rechtszaak beweerde ze dat ze de shake had neergezet en dat ze achter haar partner was aangelopen. Daardoor kon ze toen Randall, die een flinke bos haar had, gemakkelijk aanwijzen als de dader!

Morris gebruikt gedetailleerde reconstructies om de vele discrepanties in de verschillende getuigenverklaringen te visualiseren en je vraagt je hoofdschuddend af hoe het in godsnaam mogelijk is dat Randall op basis van tegenstrijdige verklaringen en de getuigenis van een tienerjongen met een behoorlijk strafblad is veroordeeld! Morris laat het daar echter niet bij en weet ook nog de drie ‘verrassingsgetuigen’ die Randall uiteindelijk de nauwelijks nog spreekwoordelijke das omdeden. Hij komt er al snel achter dat deze getuigenissen volstrekt onbetrouwbaar waren en dat het niet zo moeilijk was geweest om dat vast te stellen. De conclusie is duidelijk: hier is sprake van een corrupt systeem waarin gerechtigheid het onderspit moet delven tegen persoonlijke prestige en politiek gewin. Het is een pijnlijke waarheid, maar ééntje die Morris hier op sublieme wijze bloot legt in een veelvuldig bekroonde documentaire. De belangrijkste prijs is echter dat Errol Morris dankzij deze film onomstotelijk de onschuld van Randall Adams bewees en ervoor zorgde dat de dader na 12 jaar alsnog achter de tralies belandde.