Otesánek (2000)

Ik ben het helemaal met Pjotr eens: het eerste halfuur van de film is fantastisch: vlot, visueel briljant en erg komisch. Maar daarna was het uit met de pret: het verhaal werd voorspelbaar en de vorm een herhalingsoefening. Ruim 2 uur vond ik veel te lang, maar met dank aan het geweldige eerste halfuur toch een opmerkelijke film!

Heerlijke [m.u.v. de Tsjechische cuisine close-ups] film.

Prachtig verhaal met animaties om van te smullen en surrealistische trekjes. Dit alles gepaard met ouderwets-ogend camera-werk. Een vreemd sprookje.

Na Sílení mijn tweede Svankmajer. Het is verdomde jammer dat zijn werk slecht te verkrijgen is...legaal. Ik wil de rest ook graag bewonderen (om het optimistisch uit te drukken).

Little Otik is gelukkig wel normaal te verkrijgen voor een zeer zachte prijs, 5 pond bij Play.

Ik ben in een gulle bui, 4,5 sterren.

Aardig filmpje.

Švankmajer komt het best tot z'n recht wanneer hij z'n fantasie de vrije loop laat gaan. Jammer genoeg is dat niet gedurende de hele film. Zorgt dat er ook wat saaiere stukken inzitten en dat de film uiteindelijk ook wat te lang duurt.

Visueel is het echt pover. Lelijk filmpje dat baadt in armoedige kleuren en uitzicht. Het uitgangspunt maakt een hoop goed, Otik zelf ook. Hoewel deze jammer genoeg niet echt vol in beeld wordt gebracht en ook de animatie een beetje karig oogt. Geldgebrek voor wat beters ?

Acteerwerk was daarbij redelijk matig, gelukkig entertaint het allemaal wel en is het boeiend genoeg om uit te zitten. Blijf Švankmajer iemand vinden met veel potentieel maar erg onverzorgde films.

3*

Tegenvallend. Minder grappig dan ik verwacht had, op een paar scenes na vond ik het allemaal niet bijster interessant. Behalve de vader van het blonde meisje (ben de namen alweer kwijt) vond ik alle personages behoorlijk irritant met de 'moeder' van Little Otik als dieptepunt. Daarnaast ook behoorlijk geërgerd aan het camera werk (close-ups van gezichten) en werd zelfs een beetje onpasselijk van de stukjes met de pedofiele ouwe man.

2*

Het surrealisme van Lynch ('Eraserhead') gecumuleerd met het groteske van Jeunet ('Delicatessen') en afgerond met de soberheid en droogheid van de Oostblokcinéma. Zie hier 'Otesánek', een bescheiden curiosum waarin een allesverslindende boomstronk centraal staat. Svankmajer is weliswaar iets te zelfzeker aangaande de speelduur, waardoor 'Otesánek' geen consequente impact kan bekomen, maar daartegenover staat de heerlijk suggestieve inbreng en ironische opzet (de onvruchtbaarheid van het koppel tegenover de de baby's die verkocht worden als vis) van de vele situaties. Doorheen deze situaties is Svankmajer evenzeer begaan met enige thematische relevantie. 'Otesánek' handelt immers over het moederlijke instinct en het zoeken naar seksuele identiteit.

3.5*

Plaats een sprookje in een hedendaagse, realistische omgeving en je krijgt dit absurde kunstwerkje. Kleine Otik is een 19de-eeuws sprookje van Karel Jaromír Erben, de Tsjechische Hans Christian Andersen. De tot leven gekomen boomwortel vertoont gelijkenissen met Pinocchio, het monster van Frankenstein en de wolf van Roodkapje. Door de verplaatsing naar het heden onstaat ook een gelijkenis met Die Verwandlung van die andere Tsjech Franz Kafka.

Aangezien het sprookje hier niet erg bekend is, komt het goed uit dat het meisje Alzbetka het voorleest, met een stukje animatie daarbij. In tegenstelling tot de volwassenen heeft zij nog een magisch wereldbeeld en heeft ze gauw door wat er aan de hand is. Ze ziet als enige dat Zlabek een pedofiel is en dat het telefoongesprek van Horák nep is. Ze is een nieuwsgierig kind, een vroegwijze boekenwurm die al een boek leest over seksuele voorlichting. Door haar bal onder haar truitje te steken toont ze dat ze al weet waar de kindjes vandaan komen.

Horák en zijn vrouw hebben een kinderwens. Ze beginnen kinderen te zien in een watermeloen en in een boomwortel. Mevrouw Horák blijft kleine Otik verdedigen zelfs na zijn eerste moord - mijn kind, goed kind.

Otikje zelf ontwikkelt een geweten wanneer hij beslist om Alzbetka niet op te eten. Aan de kolen kan hij echter niet weerstaan, zoals een kind in de buurt van een pot verboden snoepjes.

De sympathiekste personages blijven leven. Niemand zit erop te wachten dat ouwe viezerik Zlabek levend uit de buik van het houten monster komt gestapt, zoals de slachtoffers op het einde van het originele sprookje. Daarom is het einde open gehouden.

We zien veel close-ups van eten en van de mond van de vertellende Alzbetka. De levende biefstukken komen uit Svankmajers eigen kortfilmpje Flora (1989) - een zelfcitaatje.

Besluit: een zeer origineel stukje magisch realisme dat het kinderlijke met moderne ideeën combineert.

Een kirrende, houten baby die honger heeft en groeit als kool. Gekke boel, dit Tsjechische sprookje dat veel live action, een beetje stop motion en ook wat animatie in de blender gooit. Inderdaad jammer dat het maar liefst twee uur duurt. Op zich geen probleem, maar er zijn van die momentjes dat het even op een lager pitje suddert. Neemt niet weg dat je heel wat maffe streken te verstouwen krijgt, waar eerst moeders en haar arme man de film op de schouders nemen. Vervolgens is het het kleine meisje dat het overneemt. De oude bovenbuurman is ook goud waard. Het is even wennen aan de ietwat onbehouwen stijl van Švankmajer en zijn cast, maar het is de moeite waard. Memorabel filmpje, hoe dan ook. Iemand nog zin in een hapje?

Ik weet niet wat het is met die Tsjechen. Maar ze lijken wel een patent te hebben op zwarte, surrealistische humor waar ik heel erg blij van wordt. Kafka, Hasek, en ook films als Horí, Má Panenko (1967) of het naargeestige Spalovac Mrtvol (1968) . Svankmajer kende ik wel al langer, maar voornamelijk van zijn stop-motion shorts. Maar het blijkt, hij maakt ook pareltjes als dit. Het is een vrij absurde film, naar een soortgelijk absurd Tsjechisch volksverhaal: een ongewenst kinderloos stel adopteert een boomstronk als baby, en die blijkt een nogal hongerige aard te hebben en menig buurtkat en postbode op te eten. Ook hier komen wel wat stop-motion segmenten en geanimeerde stukken film bij kijken, maar dat zijn toch voornamelijk kortere stukken. Hoe dan ook, ik heb de film lang met een dikke grijns gekeken naar dit maffe verhaal, naar de compleet misplaatste moederliefde, naar het bijna kluchtige surrealisme, en de originaliteit. Verwacht geen spectaculair geanimeerde boomstronkmonsters of bloederige scenes (ondanks de aardige body count), daar is dit zeker niet de film voor. Maar voor een fijne pot droog absurdisme ben je hier wel aan het juiste adres.

Gedreven door wanhoop speelt een kinderloos koppel met het noodlot en creëert zelf een wezentje uit een boomwortel, in de verfilming van dit Tsjechische 19de-eeuws sprookje van Karel Jaromír Erben. Ze drijven het bedrog zo ver dat ze de hele buurt weten te misleiden. Het kind, Otesánek genaamd, wordt steeds groter en eist steeds meer voedsel. Gevangen in hun eigen leugen, gaat het koppel steeds verder in het toegeven aan de toenemende vraatzucht van hun voortbrengsel. Otesánek wordt enorm groot en zijn onverzadigbaarheid maakt hem steeds gevaarlijker...

De in Praag geboren Jan Svankmajer gaat al even mee. Zijn film Byt die ik enkele jaren geleden zag is uit 1968, en een ruime 5 jaar geleden bracht de inmiddels 90-jarige regisseur nog de film Hmyz (2018) uit. De meeste filmliefhebbers zullen Svankmajer echter kennen van zijn films Neco z Alenky (1988) en deze Little Otik.

Little Otik kan worden gezien als een satire op het ouderschap, en ik denk dat mening verse pappa zal moeten toegeven dat er in zijn baby soms ook wel een Otikje zat (Meer! Méér!!!).... Svankmajer's film voelt niet als een titel uit het jaar 2000 voor mij; eind jaren '80 of begin '90 had ik ook geloofd. Dat is geen sneer, maar eerder een gevalletje 'zo-maakt-men-ze-niet-meer', want dit oogt duidelijk als een passie-project. Wel is de speelduur met 132 minuten mij wat gortig, daar had wel iets in getrimd mogen worden.

Dit absurde Tsjechische werkje dat live action, animatie en stop-motion combineert, prijkt naast zijn notering in de lijst met beeste horrorfilms, op plekje 125 van 366 Weird Movies, en dat is uiteraard niet voor niets. Naast weird is het ook nog lekker vies, trouwens.

4,5* maar liefst van Woland, 2,5* van Tommeh. De Milton zit er een beetje tussenin. Trailer

3,6*