Otesánek (2000)

Een soort tv-film over een stel met een hardnekkige kinderwens versneden met een flinke dosis bijzondere animaties, geworteld in een oud volksverhaal. Rare combi, maar werkt uit de kunst. Ook de lange speelduur zat me niet in de weg. Het verhaal wordt lekker uitgebouwd en alle spelers (lees: bewoners van het pand) mogen hun steentje bijdragen aan het prille geluk van het kleine wonder...

Het einde is van de ene kant een geweldige keuze, van de andere kant had ik die confrontatie eigenlijk ook niet willen missen.

Voor nu een dikke 4,5*.

P.s. Vergelijkingen met 'Delicatessen' en 'Eraserhead' heb ik tijdens de film niet gemaakt, maar zijn vanwege een bepaalde eigenzinnigheid wel aannemelijk. Ik denk eerder aan een 'Låt den rätte komma in', vanwege het contrast tussen een realistisch beeld en de absurditeiten/animaties.

Prachtige bizarre film. Het kleine meisje speelde de sterren van de hemel, die hele familie overigens.

Plaats een sprookje in een hedendaagse, realistische omgeving en je krijgt dit absurde kunstwerkje. Kleine Otik is een 19de-eeuws sprookje van Karel Jaromír Erben, de Tsjechische Hans Christian Andersen. De tot leven gekomen boomwortel vertoont gelijkenissen met Pinocchio, het monster van Frankenstein en de wolf van Roodkapje. Door de verplaatsing naar het heden onstaat ook een gelijkenis met Die Verwandlung van die andere Tsjech Franz Kafka.

Aangezien het sprookje hier niet erg bekend is, komt het goed uit dat het meisje Alzbetka het voorleest, met een stukje animatie daarbij. In tegenstelling tot de volwassenen heeft zij nog een magisch wereldbeeld en heeft ze gauw door wat er aan de hand is. Ze ziet als enige dat Zlabek een pedofiel is en dat het telefoongesprek van Horák nep is. Ze is een nieuwsgierig kind, een vroegwijze boekenwurm die al een boek leest over seksuele voorlichting. Door haar bal onder haar truitje te steken toont ze dat ze al weet waar de kindjes vandaan komen.

Horák en zijn vrouw hebben een kinderwens. Ze beginnen kinderen te zien in een watermeloen en in een boomwortel. Mevrouw Horák blijft kleine Otik verdedigen zelfs na zijn eerste moord - mijn kind, goed kind.

Otikje zelf ontwikkelt een geweten wanneer hij beslist om Alzbetka niet op te eten. Aan de kolen kan hij echter niet weerstaan, zoals een kind in de buurt van een pot verboden snoepjes.

De sympathiekste personages blijven leven. Niemand zit erop te wachten dat ouwe viezerik Zlabek levend uit de buik van het houten monster komt gestapt, zoals de slachtoffers op het einde van het originele sprookje. Daarom is het einde open gehouden.

We zien veel close-ups van eten en van de mond van de vertellende Alzbetka. De levende biefstukken komen uit Svankmajers eigen kortfilmpje Flora (1989) - een zelfcitaatje.

Besluit: een zeer origineel stukje magisch realisme dat het kinderlijke met moderne ideeën combineert.

Toch geef je het geen 5.

Klopt, ik heb later m'n idee van stemmen toekennen aangepast

Een kirrende, houten baby die honger heeft en groeit als kool. Gekke boel, dit Tsjechische sprookje dat veel live action, een beetje stop motion en ook wat animatie in de blender gooit. Inderdaad jammer dat het maar liefst twee uur duurt. Op zich geen probleem, maar er zijn van die momentjes dat het even op een lager pitje suddert. Neemt niet weg dat je heel wat maffe streken te verstouwen krijgt, waar eerst moeders en haar arme man de film op de schouders nemen. Vervolgens is het het kleine meisje dat het overneemt. De oude bovenbuurman is ook goud waard. Het is even wennen aan de ietwat onbehouwen stijl van Švankmajer en zijn cast, maar het is de moeite waard. Memorabel filmpje, hoe dan ook. Iemand nog zin in een hapje?

Ik weet niet wat het is met die Tsjechen. Maar ze lijken wel een patent te hebben op zwarte, surrealistische humor waar ik heel erg blij van wordt. Kafka, Hasek, en ook films als Horí, Má Panenko (1967) of het naargeestige Spalovac Mrtvol (1968) . Svankmajer kende ik wel al langer, maar voornamelijk van zijn stop-motion shorts. Maar het blijkt, hij maakt ook pareltjes als dit. Het is een vrij absurde film, naar een soortgelijk absurd Tsjechisch volksverhaal: een ongewenst kinderloos stel adopteert een boomstronk als baby, en die blijkt een nogal hongerige aard te hebben en menig buurtkat en postbode op te eten. Ook hier komen wel wat stop-motion segmenten en geanimeerde stukken film bij kijken, maar dat zijn toch voornamelijk kortere stukken. Hoe dan ook, ik heb de film lang met een dikke grijns gekeken naar dit maffe verhaal, naar de compleet misplaatste moederliefde, naar het bijna kluchtige surrealisme, en de originaliteit. Verwacht geen spectaculair geanimeerde boomstronkmonsters of bloederige scenes (ondanks de aardige body count), daar is dit zeker niet de film voor. Maar voor een fijne pot droog absurdisme ben je hier wel aan het juiste adres.

Gedreven door wanhoop speelt een kinderloos koppel met het noodlot en creëert zelf een wezentje uit een boomwortel, in de verfilming van dit Tsjechische 19de-eeuws sprookje van Karel Jaromír Erben. Ze drijven het bedrog zo ver dat ze de hele buurt weten te misleiden. Het kind, Otesánek genaamd, wordt steeds groter en eist steeds meer voedsel. Gevangen in hun eigen leugen, gaat het koppel steeds verder in het toegeven aan de toenemende vraatzucht van hun voortbrengsel. Otesánek wordt enorm groot en zijn onverzadigbaarheid maakt hem steeds gevaarlijker...

De in Praag geboren Jan Svankmajer gaat al even mee. Zijn film Byt die ik enkele jaren geleden zag is uit 1968, en een ruime 5 jaar geleden bracht de inmiddels 90-jarige regisseur nog de film Hmyz (2018) uit. De meeste filmliefhebbers zullen Svankmajer echter kennen van zijn films Neco z Alenky (1988) en deze Little Otik.

Little Otik kan worden gezien als een satire op het ouderschap, en ik denk dat mening verse pappa zal moeten toegeven dat er in zijn baby soms ook wel een Otikje zat (Meer! Méér!!!).... Svankmajer's film voelt niet als een titel uit het jaar 2000 voor mij; eind jaren '80 of begin '90 had ik ook geloofd. Dat is geen sneer, maar eerder een gevalletje 'zo-maakt-men-ze-niet-meer', want dit oogt duidelijk als een passie-project. Wel is de speelduur met 132 minuten mij wat gortig, daar had wel iets in getrimd mogen worden.

Dit absurde Tsjechische werkje dat live action, animatie en stop-motion combineert, prijkt naast zijn notering in de lijst met beeste horrorfilms, op plekje 125 van 366 Weird Movies, en dat is uiteraard niet voor niets. Naast weird is het ook nog lekker vies, trouwens.

4,5* maar liefst van Woland, 2,5* van Tommeh. De Milton zit er een beetje tussenin. Trailer

3,6*