Trauma (1993)

Tsjonge jonge wat zijn de reacties op deze film weer lauw zeg...dit is toch gewoon volbloed Argento?

En dan weet je kan verwachten: een compleet van de p*t ger*kt plot, een black glove killer die moordt met een elektrisch apparaat waarmee je iemands hoofd kan afsnijden en een stuk of wat onthoofdingen gedurende de film.

Wat minder visueel over-the-top als Inferno of Opera, verhaallijn die we niet al in talloze andere horrorfilms zagen, spanning.

Zeker één van de betere latere Argento's (al moeten we er nog wel wat zien) maar vooralsnog geloof ik nog niet in de dalende kwaliteit van deze regisseur (okay voor wat betreft tot 1993 dan).

Typische Argento, maar mist toch een beetje die eigenzinnigheid die zijn werk van de jaren 70 tot aan de late 80's wist te onderscheiden. Met name qua kleurgebruik mist deze Trauma de intensiteit (en diversiteit) die zijn werk doorgaans zo onwerkelijk goed maakt. Neemt niet weg dat zo'n beetje álle herkenbare elementen aanwezig zijn en hij, traditie getrouw, het plot compleet onderschikt vindt. Binnen die wat warrige opzet creëert hij in ieder geval genoeg ruimte om pratende hoofden langs te laten stuiteren en mij er niet gek van te laten opkijken. Ook een (vreemde) kunst, die deze meester van het genre als geen ander beheerst.

Ik was bang dat ik alle goede films van Dario Argento al gezien had. Mijn verwachting voor Trauma was erg laag gezien de negatieve reputatie. Ik moet zeggen dat de film echt vele male beter is dan ik had durven dromen. Snap helemaal niets van alle lage beoordelingen en negatieve reviews.

Aura is een meisje met anorexia dat uit een kliniek is ontsnapt. Als ze door de politie bij haar ouders thuis wordt gebracht, organiseert haar moeder - een medium - een seance. Een demonische stem zegt dat een moordenaar aanwezig is. In paniek rent iedereen naar buiten. Aura ziet nog net een man met de afgehakte hoofden van haar vader en moeder weglopen. Samen met David probeert ze de moordenaar van haar ouders te vinden...

Trauma heeft een sterke cast met een aantal bekende namen. Dario's dochter Asia Argento deed het prima in de hoofdrol (ook grappig met dat Italiaanse accent). Piper Laurie (Twin Peaks, Carrie) zette een goede rol neer, al schijnt ze de film helemaal niet serieus te hebben genomen, ze heeft hem naar eigen zeggen nog nooit gezien. Brad Dourif had helaas maar een kleine rol, hij is natuurlijk echt geknipt voor zo'n film en speelde de tijd die hij had prima (had stiekem gehoopt dat hij de moordenaar was). Verder waren ook Christopher Rydell, Frederic Forrest en James Russo goed in hun rol.

Na Two Evil Eyes samen met George A. Romero te hebben gemaakt is dit de eerste Amerikaanse productie van Dario Argento. Omdat het zo'n flop was is Argento hierna zijn films - op een enkele uitzondering na - allemaal volledig vanuit Italië blijven maken.

Was van te voren bang dat Argento's visuele stijl in een Amerikaanse productie niet tot uiting zou komen, maar niets in minder waar want Trauma is op en top Argento. Misschien niet zo impressionistisch als sommige van zijn eerdere films, maar wel zeer sterke cinematografie. De gore en special effects van Tom Savini waren ook van hoge kwaliteit. De pratende hoofden waren mischien een beetje bizar, maar iedere Argento-fan zal er niet raar van opkijken. Naast dat Argento's stijl prominent aanwezig is voelt de film ook helemaal Amerikaans aan. Een zelfde soort sfeer als in de films van Brian De Palma, maar dan wat absurdistischer. Trauma is 100% Giallo met de moordenaar met zwarte handschoenen en zijn gave onthoofdingswapen.

Oorspronkelijk zou de film een soundtrack van Goblin krijgen maar de Amerikaanse producenten wilde liever een componist die al bekend was in de VS. Pino Donaggio, Brian De Palma's vaste componist, maakte de soundtrack voor Trauma. Op een enkele track na paste alles uitstekend bij de film. Spannende muziek maar ook emotionele muziek waren erg goed. Het Enya-achtige Ruby Rain gezongen door Laura Evan was ook een schitterend nummer, briljante muziekkeus van Argento.

De Italiaanse versie (waar Engels gesproken wordt op een paar deleted scenes na) begint met 'Silvio Berlusconi Communications presents', wat dus opmerkelijk genoeg betekend dat de film is gemaakt met het geld van de corrupte ex-premier van Italië.

Aan het einde van de film zien we een reggaeband optreden en een zeer slank meisje dansen op de muziek terwijl de aftiteling begint. Dit is Anna Ceroli, half-zus van Asia Argento en stiefdochter van Dario (kind uit een eerder huwelijk van Daria Nicolodi). Anna was de inspiratie voor het personage Aura, ze had namelijk anorexia en is kort na de film overleden. Dit vergroot mijn waardering voor deze film alleen maar, wat als een misplaatst eindshot voelt is eigenlijk een briljant statement.

Trauma is een erg spannende film die van begin tot einde blijft boeien. Het verhaal bleef interessant en vond ik zelfs best goed. Misschien hadden enkele punten meer belicht kunnen worden, maar eigenlijk zat het gewoon ijzersterk in elkaar en dat zie je weinig bij Giallo waar het plot vaak ondergeschikt is aan de visuele stijl. Echt een zwaar ondergewaardeerde film die lang niet alle aandacht krijgt die hij verdient. Destijds is het waarschijnlijk een flop geweest omdat het Amerikaanse publiek het absurdisme niet kon waarderen, maar iedereen die de films van Argento kent moet toegeven dat Trauma perfect in zijn straatje past. Een echte aanrader.

Kijk eens wat een kwaliteit : een hoofdrolspeler die elke vorm van charisma ontbeert, Asia Argento die al een hoofdrol moet spreken terwijl ze nog maar op de drempel van haar acteercarrière staat (maar als zeventienjarige van haar vader al wel haar blote borsten moet laten zien), een ondanks toneelregen, takken die tegen ruiten slaan en massieve close-ups zeer on-spannende séance, een subjectieve camera met het gezichtspunt van een psychotische moordenaar die met een mes door een donker huis rent, psychologie van de koude grond over "deeply unstable mothers", een genadeloos overacterende Frederic Forrest, een veel te kort rolletje voor held Brad Dourif – ik word onontkoombaar herinnerd aan de eveneens zo on-spannende films van Brian de Palma uit de jaren 70 en 80. De clou is dan wel weer onverwacht (hoewel niet een "o ja natuurlijk!"-voldoening gevend), en dat speeltje van de moordenaar is héél aardig, dus ik zal lankmoedig zijn in mijn waardering (**), maar de verering die deze regisseur ten deel valt kan ik na zes films nog altijd niet helemaal billijken.

Hij voelt wat lauw, deze Argento. Niet intrigerend over de hele linie maar wel met spannende oprispingen. Visueel is de film mooi aangekleed. Met name de closeups zijn mooi om te zien. Het zijn ook de closeups die de meeste spanning genereren. De wide shots doen dat niet echt. Hierin veel achtervolgingen, geren en gegil. Niet bijzonder. Niet heel spannend.

Het verhaal is niet ingewikkeld. Iets waar ik me (Argento's reputatie enigszins kennende) niet op had voorbereid. Van mij had het verhaal minder rechtlijnig, veel weelderiger en veel absurder gemogen. Alles is verklaarbaar. Alles wordt uitgelegd. En zo zonder veel vreemde escapades, grillige zijpaden en onverklaarbare gebeurtenissen lijkt de film op een doorsnee whodunnit. Geen losse eindjes en alles keurig rechtgebreid. De enige significante verschillen met het detectivegenre lijken de scènes met gore, de alternatieve score, een extravagantere verhaallijn en de afwijkende manier van filmen te zijn

Met de spanning valt het tegen. Hoewel de onthoofdingen er goed uit zien is er amper sprake van een intrigerende opbouw. De aanloop naar een moord bestaat amper of wordt aangelopen door de camera het gezichtspunt van de moordenaar te geven. Niet sterk. De suspense waarop gemikt wordt, komt te weinig over.

Zodra de camera echter inzoomt gebeurt er wel iets op het spannende vlak. Dat zijn fijne momenten. We zien op die fijne momenten een deel van het geheel. We zien net te weinig om zekerheid te hebben over hetgeen we zien. En dat feit is mysterieus. En dat is spannend. En zo wordt mooi afgewisseld met minder mooi en is de ene onthoofding de andere niet.

De slotscène die zich halverwege verplaatst naar iets dat volkomen los staat van de film (maar ook weer niet) verdient bijzondere aandacht. De scène loopt tot ver in de eindcredits door en is mooi, is verrassend, is absurdistisch en is ontroerend.

Maar goed, die scène staat dan ook los van de film.

Niks mis met deze Argento. Geen Suspiria of Phenomena uiteraard - dat zijn voor mij nog altijd Argento's meesterwerken - maar niettemin heb ik mij prima geamuseerd met deze horrorthriller die ik meer dan 10 jaar geleden niet wilde bekijken vanwege de zeer negatieve berichten hierover. Onterecht vind ik. De killings in de stortregens en vooral in die lift - ik moest onmiddellijk denken aan een scène in de Nederlandse film "De Lift" - vond ik zeer geslaagd. Voorspelbaar was het allemaal wel, maar als je bekend bent met de films van Argento, dan weet je dat diegene die het meest verdacht is meestal nooit de dader is. Het einde vond ik niettemin zeer geslaagd. En ja, dan nog Asia, de dochter van de grote regisseur, dat was best nog een aantrekkelijke jongedame, hoewel haar acteren wel beter had gekund, maar misschien lag dat allemaal aan haar Italiaanse accent.

3,5*

En toen viel de beurt aan mijn 2000ste film/comment en daar zat ik toch wel even over te piekeren dat ik een film wilde zien waar ik zin in had en niet een film die misschien wel tegen zou kunnen vallen. Maar wat oh wat oh moest ik gaan zien? Een echte uitgesproken kandidaat had ik in die zin niet tot ik tot mijn grote schik een Argento vanmiddag tegenkwam bij de kringloop. Nou, daar hoefde ik niet lang over na te denken ook al kon het wel eens tegenvallen en waren de prognoses niet goed, maar ja het blijft natuurlijk een Argento.

En er wordt geen tijd verspild want meteen vliegen de beelden je al om de oren die willekeurig lijken maar juist vol hints zitten met ontknoping in gedachten, en de Gore laat ook niet lang op zich wachten met een wel hele bijzonder manier om de nekslag uittedelen, en uiteraard is Asia aanwezig. Kan Dario wel een film maken zonder zijn dochter? Minstens zo bijzonder aan de samenwerking tussen vader en dochter is dat ze topless in beeld komt. En om meteen de matige punten er maar even bij te pakken, het acteren van Rydell die Asia van ergere dingen weerhoudt op de brug is houterig zo niet slecht te noemen. Bizar op het bespottelijke af zijn de afgehakte hoofden van drie verschillende mensen die nog in staat zijn te gillen, kreunen of iets te zeggen en dat is jammer want het doet de gebruikelijke sinistere sfeer die Argento handhaaft best wel wat afbreuk omdat het echt een beetje onnozel is.

Maar daar zijn toch wel de meeste pijnpunten mee benoemd, want buiten de houterige opening dankzij Rydell die de zwakste schakel van de film is, laat Asia Argento wel degelijk zien hier op 18 jarige leeftijd prima te kunnen acteren. De muziek is voor eens een keer niet van Goblin maar door violist en componist Pino Donaggio gemaakt en is prima net als het begeleidend zingen van Ruby Rain. Dan wordt er toch wel een aantal keren een prachtige sfeer en spanning opgebouwd zoals de scene in het ziekenhuis en de scene van de seance, net als de ontknoping wanneer David het huis doorzoekt en de clou valt van het hoe en waarom. Sterk ook daar weer de muziek. En ja, natuurlijk zijn er waar een aantal fijne Gore, gruwel, smerige en bizarre momenten zoals het een echte Argento betaamd

En zo blijkt Trauma weer een typische Argento film die zijn wankele evenwicht tussen cult en best wel aceptabele spanning en horror maar net bewaard mede omdat de eerder genoemde flauwe momenten met de nog levende afgehakte hoofden eigenlijk to much is. Maar ja, het is een Argento en wie met deze regisseur iets normaals verwacht wordt sowieso al verrast. Mij vermaakte het prima, een absolute topfilm werd het niet voor mijn 2000ste comment maar een acceptabele Argento is het zeker wel en en 2,72 vind ik toch echt te laag. Ik zou eigenlijk iets van 3,2 of 3,3 willen geven, een 3 vind ik te laag dus vooruit, ik ben in een goed humeur met de vakantie vlak voor de deur, een 3,5.