Aurora (2010)

Beginscene: Een man lijkt net wakker. Hij is in een appartement met een vrouw en een kind. In het gesprek worden een paar dingen duidelijk over de man en zijn relatie tot de vrouw en het kind, maar eigenlijk weten we niks. Ik had de synopsis gelezen dus ik wist dat de man met een geweer op pad zou gaan, maar ook zonder dat is het druppelt langzaam de film binnen dat de man ergens mee bezig is. Dit is niet zomaar een dag voor deze man.

Puiu plaatst zijn camera in deuropeningen, op de achterbank van een auto, aan de overkant van de straat of half om een hoek, vooral als er interactie is met andere mensen. Dat alles in inwisselbare flatgebouwen op grauwe parkeerplaatsen, in identiteitsloze stadse straten. Want het is ook een stadsfilm. Het leven gaat alle uren die de film bestrijkt door om de hoofdpersoon heen. De kijker observeert zijn handelingen, zijn gezichtsuitdrukkingen en zijn communicatie en Interpreteert informatie die tot hem komt. Maar echte uitleg krijg je niet. Viorel lijkt een alledaagse man. Zijn appartement gaat hij renoveren, het lekt door zijn op de badkamer spelende bovenbuurjongen, hij heeft een hekel aan de bemoeizuchtige vriend van zijn moeder. Er is in het begin iemand bij wie hij een kogel koopt die meer lijkt te weten van zijn doel. Al die alledaagse en minder alledaagse scenes ging ik proberen te plaatsen in het beeld van de man dat probeerde te vormen.


Veel van die observerende scenes zijn erg lang, maar door de zucht naar het kennen van de man en de briljante opbouw krijgen ze een flinke spanning. Soms wordt alledaagsheid een beetje ongrijpbaar absurd, deels omdat ze over kleine strubbelingen gaan terwijl er iets veel groters in de film hangt. Als dan de eerste moorden komen is er ondanks dat hij heel goed lijkt te weten wat hij gaat doen toch onzekerheid te zijn (of lijkt dat maar zo?). Viorel loopt een ogenschijnlijk duur hotel in en uit lijkt te twijfelen, maar haalt toch de trekker over. En zit die twijfel ook niet in de plannen die hij met zijn appartement heeft? Bijvoorbeeld in dat hij zijn elpee's niet meegeeft aan de man die een flink deel van zijn spullen meeneemt?

Beter dan Christi Puiu's ook al niet misselijke voorganger, vooral omdat deze film consequenter van toon is.En eindeloos fascinerend in een vruchteloze zoektocht naar de waarheid. Want die komt ook op anti-dramatische einde niet. Voor de agenten lijkt het bijna another day at the office, Viorel verwachtte duidelijk wat anders en denkt dat ze hem denken te begrijpen, terwijl ze hem niet begrijpen, terwijl de agenten het volgens mij totaal zinloos vinden om een poging te wagen. Hij is toch niet te doorgronden.

Aurora gaat minder dan de meeste andere geweldige Roemeense films van de laatste jaren over de Roemeense maatschappij in heden en verleden, er wordt wel naar gehint, maar dit verhaal lijkt universeler en tegelijk kleiner. Ondanks dat het einde het beeld van Porombuiu's Police Adj. lijkt te bevestigen.

Een nieuw Roemeens hoogtepunt. Een film waarbij de zoektocht naar het innerlijk van de hoofdpersoon zo fascinerend is dat het goed voelt dat er uiteindelijk niet zoveel gevonden wordt.

4.5* , minstens. Geweldige film.

Meer dan 3 uur rauw realisme, vrijwel plotloos, zonder meeslepende visuals en naar wie of wat we nou eigenlijk zitten te kijken daar komen we maar heel langzaam achter.

Film die langzaam steeds meer onder de huid kruipt en bepaald geen verlossing biedt.

Flink aantal scenes in de film zijn meesterlijke geacteerde stukken die haast op zichzelf zouden kunnen staan.

Flinke afmattende zit, geen gemakkelijke kost, maar gaat behoorlijk richting briljant en spookt nog wel even door.

Ik had op de film van het jaar gehoopt, maar hiermee kon ik helaas erg weinig. Heb ik iets gemist? Ik heb niks tegen een lange speelduur, maar dan moet daarmee wel wat gedaan worden. En zijn heel veel elementen niet al veel beter gedaan door Mungiu en Porombuiu? Af en toe heb je blijkbaar zo'n film waar je het echt niet ziet.

Een personage op zoek naar een ontknoping, een ontlading, van een drama, over de inhoud waarvan Puiu de toeschouwer een groot deel van de film volledig in het duister laat tasten, en waarover die toeschouwer uiteindelijk, behoudens een summiere, ongetwijfeld subjectieve, schets in grove lijnen, ook erg weinig te weten komt.

Het perspectief is er eentje van heel dicht bij de buitenkant, maar heel ver van de binnenkant; wat deze man in zijn kennelijk oneindig opgekropte, ingehouden woede werkelijk beweegt, blijft raadselachtig; hoe hij ‘beweegt’ is een merkwaardige mengeling van doelgerichtheid en aarzeling, en dat geeft hem iets onvoorspelbaars, een half slapende, maar zachtjes rommelende vulkaan, die elk moment kan uitbarsten.

Ik zag vorig jaar Sieranevada, wat mij betreft een van de mooiste films van 2017, en ook in Aurora krijgen we die opmerkelijk dynamische binnenscènes te zien, vanuit een vast camerastandpunt, waar in allerlei figuren het beeld in en uitlopen, allemaal bezig met hun eigen zaken.

Hun eigen zaken. Ook Viorel is met zijn eigen zaak bezig, en net zoals ‘de anderen’, of de buitenwereld, hem niet ziet, niet kan ‘zien’, zal ook de toeschouwer dat niet lukken. De buitenkant, maar niet de binnenkant.

Het lijkt erop dat Puiu daar op inzet; hij weigert voor die toeschouwer ook maar één richtinggevend spoor uit te zetten. Het uiteindelijke onvermogen tot begrijpen (of zichzelf begrijpelijk te maken), de onverschilligheid van de één ten opzichte van de ander. Hoe zeer men die ander ook denkt te kennen. Dat is het reële; alle verklaring, hoe miniem ook, is constructie.

Het geeft deze film iets contra-intuïtiefs, omdat je (ik wel) misschien toch geneigd bent om film als constructie te zien. Ja, dat is Aurora natuurlijk ook, maar op een andere manier dan je verwacht.

De toeschouwer moet het doen met het perspectief van – of zal het te moede zijn als - de winkelbedienden in die modezaak, of de rechercheurs op het politiebureau: 'Wat zullen we nou krijgen? Nou ja, het zal wel'. Want bij de summiere gegevens kun je wel van alles verzinnen, maar een echte bodem heeft het uiteindelijk niet.

Viorel [Cristi Puiu] hobbelt door Boekarest waar hij allerlei klusjes doet, buurt met de buren, ruzie maakt met winkelmeisjes en tussen neus en lippen een paar gasten afschiet. Puiu’s vermoedelijke antwoord op het minstens zo slaapverwekkende Jeanne Dielman van Chantal Akerman is een goed excuus voor drie uur slapen. Wie weet pak je dan nog net de verklaring voor alle ongein mee, maar ik zou er de wekker niet voor zetten. Lekker blijven slapen!