Orlando (1992)

Een originele, eigenzinnige film waarvan ik alleen het einde ietwat vond tegenvallen. Een prachtige, ietwat vervreemdende (maar dat lijkt me de bedoeling) rol van Swinton en zelfs een piepklein rolletje van onze eigen Thom Hoffman als Willem van Oranje. Ben van Os en Jan Roelfs die de Art Direction/Set Decoration deden werden genomineerd voor een Oscar maar wonnen niet (dat deden de Art Designers van Schlindler's List wel). Het ziet er adembenemend uit.

Als dat mag heb ik even wat quotes gekopieerd van imdb:

Narrator: She's lived for 400 years and hardly aged a day; but, because this is England, everyone pretends not to notice.

---

Orlando: Same person. No difference at all... just a different sex.

---

The Khan: It has been said to me that the English make a habit of collecting... countries.

---

Archduke Harry: I'm offering you my hand.

Orlando: Archduke! That's very kind. Yes. I can't accept.

Archduke Harry: But I am England, and you are mine.

Orlando: I see. On what grounds?

Archduke Harry: Because ...I adore you.

---

Euphrosyne: The treachery of men!!

---

Orlando: The treachery of women!!

---

Orlando: I can come to only two conclusions about the female sex. Neither of which are worth expressing.

Prachtige verfilming die steeds de juiste snaar raakt. Kleine momentjes met humor (Orlando die met haar 18de-eeuwse hoepelrok zijwaarts moet lopen om tussen de meubels door te kunnen), grote momentjes met de perfect gecaste Tilda Swinton, en een geweldige combinatie van set design, kostumering, camerawerk en muziek maken hier een feest voor oog en oor van.

Super mooie beelden, super mooie vormgeving en een geniale rol van Swinton. En de soundtrack klopt ook helemaal voor mij.

En vanzelf is Swinton wel zo'n beetje de enige die deze rol zou hebben kunnen spelen - hoewel ze, hoe mannelijk ze ook kan overkomen, toch vooral altijd een vrouw blijft in mijn ogen. Daarmee werkt het hele concept van de verwisselingen ook maar matig, al is dat wellicht een heel persoonlijk iets. In een boek komt dat ongetwijfeld beter uit, daar heb je minder last met dit soort beperkingen.

Dat het origineel van Woolf is is wellicht ook de oorsprong van een hele serie erg mooie quotes in de film. Ook daarmee erg knap.

De film is een ietwat buitenissig, Fellini-achtig kostuumdrama dat daarmee visueel imponeert. Het idee is ook goed: met de hoofdpersoon reizen we door de tijd waarbij die halverwege van geslacht wisselt maar – zo wordt benadrukt – dezelfde persoon blijft zodat we zien hoe verschillend het leven is als man of als vrouw. Het beginpunt en eindpunt vormen een mooie cirkel: in de begintijd (17de eeuw) wilden jongemannen er vrouwelijk uit zien (en werd het kapitaal via de vrouwelijke lijn geërfd omdat het dan zeker binnen de familie bleef) en in de eindtijd (20ste eeuw) willen jonge vrouwen er mannelijk uitzien (en kunnen ze ook eindelijk onafhankelijk zijn) zodat de androgyniteit, belichaamd door de hoofdpersoon, een rode draad vormt door de geschiedenis terwijl de samenleving heel anders reageert op het toevallige etiket ‘man’ of ‘vrouw’. De voortgang in tijd c.q. hoofdstukken is thematisch ook sterk opgebouwd (met een leuke ogenschijnlijke omkering): dood  liefde  poëzie  politiek  samenleving  seks  geboorte.

Ik heb wel eens een boek van Virgina Woolff proberen te lezen maar ik kwam daar niet doorheen: wat de hoofdpersonen zeggen en denken in hun stream-of-consciousness kan me niet boeien. Ook de invulling van bovenstaand plot door wat er wordt gezegd of wat er gebeurt kon me nergens pakken: de vaak poëtische uitspraken hebben geen diepgang en de plot laat slechts heel summier iets van de vrouwengeschiedenis zien en laat je ook niet op het puntje van je stoel zitten.

Weet niet zo goed wat ik nu moet met deze historische fantasie...acteerwerk, muziek (hé dat was Jimmy Somerville van Bronski Beat), weelderige locaties en kostuums en verdere productiedesign zijn top! De scènes van de Thames-wintermarkt, het Ottomaanse Rijk en Victoriaanse tijd zijn om door een ringetje te halen. Echter meanderede het maar een beetje aan. Volgens dit verhaal krijg de mannelijke edelman Orlando, de vraag van de stervende Elizabeth I. om te blijven zoals hij is. Als hij later weigert oorlog te voeren veranderd hij in een vrouw. Ook dit was beetje veilige overgang want mannelijke Tilda Swinton is niets anders dan vrouwelijke Tilda Swinton. Of ze nu een pofbroek of een jurk draagt. Men had hier beter voor een veel grotere verandering kunnen gaan (maar ja wie ben ik?) Misschien dat het lastig is om een Virginia Woolf-verhaal te verfilmen en de film ziet er goed en geslaagd uit maar persoonlijk had ik gehoopt op iets meer pit.