Lilith (1964)

If I died tonight, would it have been enough?

Af en toe kom ik een film tegen die me de vraag aandoet of de wereld van de cinema de afgelopen jaar of vijftig, zestig nog wel iets vooruit gegaan is, of dat het allemaal alleen maar een herhaling van zetten is, en alles al gedaan is en nooit meer verbeterd, nooit meer overtroffen kan worden. Zo'n film is dit dus.

De cinematografie is overweldigend, om maar eens mee te beginnen. Niet alleen technisch perfect in zwart-wit, maar zwart-wit tot in de perfectie - heerlijk harde contrasten, maar ook super mooi belicht met altijd een vonkje in het oog, en overal een overvloed aan detail om je aan te vergapen. En ook constant inventieve camerastandpunten, vaak van laag gefilmd - in een tijd dat dat trucje nog niet zo bekend was dacht ik zo. Erg fraai.

En dan de cast. Meest opvallend en indrukwekkend Jean Seberg, die weer eens weemoedig maakt met een onwaarschijnlijk mooie rol, niet zomaar a very pretty blonde girl maar wellicht de meest tragische-verleidelijke hoofdrol ooit - ergens tussen angstaanjagend, verontrustend en vertederend, en met al die aspecten schijnbaar precies bedoeld en bewust zo gedoseerd. Een masterclass in acteren, eigenlijk, en als er een andere actrice is of is geweest ooit die haar dat zou kunnen hebben nagedaan? Niet dat dat in een van die dimensies begrijpelijk maakt hoe Beatty's personage dan maar alle professionaliteit overboord zet, maar je zou dat zelf ook zomaar gedaan kunnen hebben. En Beatty zet dat ook wel erg fraai en geloofwaardig neer, met bijna evenveel expressie en wat onopvallende maar wel tragisch-Mahlerachtige filmmuziek er bij.

Vermeldenswaard wellicht ook de eerste échte filmrol van Gene Hackman - hij speelde eerder al in een film, maar dat was wel een heel klein rolletje dat te klein was voor een plekje op de aftiteling. Ook deze rol is wat bescheiden, maar wel interessant. En ook een interessante bescheiden rol van Peter Fonda, de mooie dames Jessica Walter en Kim Hunter - of is het gewoon dat met deze cinematografie iedereen er op zijn mooist uit ziet.

Mooi in contrast met het toch nogal verontrustende en wrange verhaal - en vol met nuances die er wellicht pas in de tiende keer kijken echt uitkomen - alleen de filosofische lines van Lilith zelf al. Echt een film die vaker gezien moet worden, en het ook verdient om uit de vergetelheid getrokken te worden.