Woyzeck (1979)

Vreemde, maar zeer evenwichtige film van Herzog.

De thematiek heeft wel wat van Frankenstein weg.

Kinski begin ik steeds meer te waarderen. Hij is veelzijdiger dan ik dacht.

Ook deze Herzog is weer doordrenkt van melancholie, maar deze film heeft tegelijkertijd ook een erg luchtige en humoristische kant.

Het einde is erg indrukwekkend.

Ruime 3,5 sterren.

Heel erg mooi vormgegeven. Prima acteren weer van Kinski; hij is duidelijk de main attraction van deze film!

Tja, ik kan nooit veel met dit soort karakters die Shakespeariaans zwakzinnig lopen te wauwelen..... Zoals die docter en officier en ook de personage van Kinski af en toe!

Is er een andere acteur i op de gehele wereld die zo sterk een compleet krankzinnig karakter kan spelen als Klaus Kinski? Ik kan het mij haast niet voorstellen. Dat de man van zich zelf al niet in orde is, werkt natuurlijk wel in zijn voordeel. Zijn rol in Woyzeck is van wereldformaat. Die blikken, dat zenuwslopend krankzinnig gedrag van hem... Dat vergeet je nooit meer. Prachtig hoe sfeervol al die Duitse films van Herzog toch zijn. Een paar maanden terug heeft Aguirre, der Zorn Gottes mij erg geboeid. Woyzeck is helaas nogal traag en saai te noemen. Dat het gebaseerd is op een toneelstuk is overduidelijk merkbaar. De dialogen worden theatraal voorgedragen en zijn van een filosofisch niveau die in de film onnatuurlijk en houterig overkomen. het is een bijzondere film met een compleet boeiende en minder boeiende kant.

Dit is niet de beste Werner Herzog/Klaus Kinski film maar desalniettemin zeker geslaagd. Ik was bijzonder gecharmeerd van de sfeer en de setting waarin Herzog een prettig verhaal weet te vertellen. Kinski is zoals gewoonlijk geweldig. Zijn hoofd tesamen met zijn totale controle over zijn acteerwerk zijn iconisch. Woyzeck is een zeer degelijke film.

Wat mij betreft toch duidelijk wel een mindere samenwerking tussen Kinski en Herzog. Ik moet toegeven dat ik niet echt in de film kon komen. De beperkte aankleding, het totale gebrek aan aandacht voor camerawerk, de gekunstelde dialogen, de overdreven acteerprestaties: alles voelde onnatuurlijk aan en dat het om een verfilmd toneelstuk ging kon bijna niet duidelijk zijn al zou het opgenomen zijn op een podium. Of het in het theater wel zou werken voor mij durf ik niet te zeggen, maar hier kreeg ik nooit het gevoel te kijken naar mensen of naar iets wat überhaupt serieus zou moeten nemen. Herzog had wel bijzonder weinig aandacht besteed aan hoe hij het verhaal zou verfilmen, zo leek het. Daar kunnen de excentrieke personages, enkele mooi gevleugelde dialogen en zelfs een schitterende monoloog (die van Eva Mattes over een meisje dat naar de maan en de zon reist) niets aan veranderen. Te nep naar mijn smaak en eerlijk gezegd kwam het over als een minder gedetailleerde Shakespeare in een andere tijd, maar ik weet te weinig over het echte toneelstuk om te weten wat er zo briljant aan is. De film maakt het niet duidelijk.

2*

Nou zeg, wat een prul. Zoals JayLunar en The One Ring al zeggen is het allemaal ontzettend theatraal en gekunsteld, zowel inhoudelijk als qua stilering (met name de belichting is werkelijk droevig, je ziet gewoon de lampen schijnen). Het verhaal van Woyzeck is van een onthutsende eenvoud en de personages overtuigen geen moment. Datzelfde kan gezegd worden van het acteerwerk van Kinski, hoewel ik denk dat hij de rol zoals die geschreven is wel goed invult (ergo: het ligt aan de rol). Eigenlijk zit er gewoon niks in de film wat ik goed vond. Onbegrijpelijk dat dit van de hand van een toch gevierd regisseur komt.

Statischer en minder levendig dan de vorige twee Herzog-Kinski-films die ik zag, Maar meer dan ooit wordt deze film juist door Kinski enorm omhoog getrokken. De laatste 20 minuten zijn intens en fenomenaal dankzij hem. Hoewel Kinski op papier wat oud was voor de rol van Woyzeck, kan niemand verzinnen die dat stuk intenser had kunnen spelen. Het schijnt dat Kinski zo diep ging en zo dicht bij zijn eigen gekte kwam dat hij lang moest herstellen van deze film, terwijl Herzog vond dat dit zijn makkelijkste film was om te maken. Je kunt het beide aan deze film zien.

Voorwaar, ik zeg u: “Jeder Mensch ist ein Abgrund…”

Klaus Kinski als gedoodverfde Woyzeck/Wozzeck? Geen speld tussen te krijgen! In een ingedommeld universum waar kapiteins dobberen op pseudo-existentieel gemijmer, dokters dromen van een wetenschappelijke doorbraak op basis van een erwtendieet en de onschuldige moederkloek Marie verlangt naar een beetje doodgewone mannelijke nabijheid, voelt Woyzeck het naderende onheil van een wereld die sluipenderwijs uit zijn voegen barst, onhoorbaar kapseist, zonder zichtbare sporen na te laten aan gruzelementen valt. Auw, wat doet dat pijn: die eenzaamheid, die uitzichtloosheid, die leegheid…

Symbolisch is dat Woyzeck aan dezelfde retoriek van zijn dorpsgenoten ten prooi valt, door te verwoesten wat hem het meest nabij is: zijn geliefde. Vervolgens wacht hem het – letterlijk – opgeslokt worden door die ondefinieerbare natuurkracht die van de elementen uitgaat. De verdrinkingsdood als enige mogelijke verlossing. Niemand laat een traan…en ondertussen is het dorp een roddel rijker. Een lijk, dus voer voor speculeren, kortom leven in de brouwerij…hoe cynisch!

Werner Herzog brengt het allemaal met een genadeloos metrum in beeld. Echt beklijven doet deze ‘Woyzeck’ evenwel nauwelijks, want wat staat tegenover de grauwe, hopeloze, alomtegenwoordige lelijkheid? Niets. Nietsigheid. Büchner had zich allicht in de handen gewreven bij een dergelijke evocatie, maar anno 2025 hebben wereld en mensheid een ander geluid nodig, medunkt.

2,5*