Los Bastardos (2008)

Kijk, films met een confronterend en gewelddadig einde kunnen prima werken, maar dan moet er wel een soort van interessante context zijn. Of een spannende aanloop desnoods. daarvan was hier veel te weinig sprake. Escalante gooit drie verhalen die wel al vaker gezien hebben (het lot van illegale arbeiders, de misere achter de deuren van de Amerikaanse suburbs en de onvermijdelijkheid van geweld in een blender en dan komt er eigenlijk niets uit dat we niet eerder beter hebben gezien. Het eerste deel werkt nog het beste. Vond het begin zeker niet slecht. Het Amerikaanse gezin was echter behoorlijk bedenkelijk. Zeker toen mama nog even naar de Crystal Meth begon te grijpen nadat ze haar zoon had beschuldigd van drugsgebruik, wel erg flauw. En ja die ene scene was wel een knappe schrikscene, Escalante zou een horrorfilm kunnen maken, maar dat is het dan ook wel.

2.0* voor het begin vooral.

Een relatief korte film over de illegale veelal Latijns-Amerikaanse dagwerkers die letterlijk staan te wachten op een job die uit de lucht komt vallen. Ze verzamelen met zijn allen op een specifieke plaats en wachten op passanten die een job of klusje aan te bieden hebben. Uitbuiting van de zuiverste soort. Het is een jungle en alleen de sterksten overleven. Rechten zijn er nauwelijks en dat allemaal voor wat dollars op het einde van de dag.

Een roofoverval, homejacking of zelfs moord op bestelling is dan een stuk lucratiever. Het sociale drama neemt na halfweg een wending naar misdaad. De sympathie of het medelijden vervaagt al snel. Geen idee hoe het ging aflopen. Ik zag, net als velen hier, al heel wat zinloos geweld, maar deze moord kwam toch binnen. Zo zinloos, zo onnodig, zo hard ...

Deed me wat denken aan Haneke's Funny games mede doordat het voorspel vrij traag verloopt, wachtend op die ene climax waarbij de klok nimmer teruggedraaid kan worden. Zo te zien wordt de film hier niet door iedereen gesmaakt. Ik vond hem echter wel behoorlijk.

Met 'Los Bastardos' heeft Amat Escalante een antwoord trachten te bieden op het eeuwenoude vraagstuk: "is geweld soms gewelddadig?" Destijds vond ik deze film een ware sof, maar koppig als ik ben, wilde ik 'm herontdekken in het kader van een Reygadas mini-retrospectieve. Veelzeggend dat je als copycap gewoon in andermans retrospectieve vertoond wordt. Nou ja, koppigheid is het misschien zelfs niet van mijn kant, het verstrijken van de tijd vergeeft immers alle zonden. Een goede vijftien jaar na zijn release heeft Los Bastardos intussen weer al iets van een aandoenlijk tijdsdocument. Herinneren jullie je nog deze hele 'New Violence' non-beweging, die furore maakte op alle grote festivals? Ik dacht naïefweg dat dit een blijvertje was, een beetje zoals nu-metal in mijn kindertijd, maar achteraf bekeken bleek het slechts een kortstondige hype, zo van die contemplatieve shitfilms waar onder het mom van vervreemding lekker genaaid en gemoord wordt. Alles natuurlijk geschoten onder het goedluikend oog van de Fransen, die grote budgetten pompen in derde wereld cinema om het soort films op Cannes geserveerd te krijgen die voldoen aan de modegril van het moment, en dan allemaal maar in de collectieve leugen verkeren alsof er zich één of ander wonderkind gemanifesteerd heeft vanuit een cinematografisch niemandsland. Ja, luitjes, het heeft wel degelijk iets pervers, dit aan de lopende band invoeren van produits cannois, zoals Cahiers du Cinéma ze betitelt. In de nomenclatuur is Los Bastardos het typevoorbeeld van 'les films des salauds'. Wat dacht je misschien, de film heet verdorie 'bastards'! Wat had ik graag aanwezig geweest op de première in Cannes in 2008. Escalante, piekfijn gekleed met een transparante Oliver Peoples zonnebril en Loro Piana loafers, veroert geen vin tijdens de orgie van zinloos geweld. Tijdens de persconferentie maakt hij een zichtbare verveelde indruk. Laten we hierna op een terrasje op la Croisette lekker blasé lopen te doen, een glasje Perrier van 20 euro drinken en mijmeren over 'kunst', 'geweld' en andere mondaine bekomernissen.

De poster van de film maakt ook zo'n lachwekkende nep-gesofisticeerde indruk, het ziet er een soort Z-grade Danny Trejo/Damian Chapo vato loco-porn uit, maar dan onverwachts versierd met het Cannes-lauriertje, als ultieme ironie, het Cannes-logo neemt hier werkelijk Pepe the Frog hoogtes van provocatie in. Duidelijk heeft Escalante een update willen bieden van het gekende aforisme van Godard, uiteindelijk heb je maar een Mexicaanse dagarbeider en een pump shotgun nodig om een film te maken. Ik heb geen flauw idee wat Escalante hier nu juist precies mee wilde zeggen. Dat de Amerikaanse suburbia cultuur verderfelijk is? Bovendien heeft hij dan nog de arrogantie om zijn suburbian huishouden te filmen zonder enige culturele sensibliteit. Die moeder en zoon die zowat het toonbeeld van door opoïd crisis ontwrichte middenklasse families moeten uitbeelden, worden duidelijk niet eens vertolkt door Amerikaanse acteurs! Ik ben ervan overtuigd dat ze gewoon Franse day layborers zijn, betaald met overvloedige CCN euro's. Ik beeld mij in dat Thierry Frémaux ze in een pick-up truck gaan ophalen is aan La Fémis. Zelfs het meubiliair ziet er eerder Europees uit. De personages lopen heel de tijd met een fles Dr Pepper te pronken, maar daar hou je mij niet mee voor de gek hoor, Amat. Wanneer de Mexicanen de moeder gijzelen, is het eerste wat ze vragen ook een glas Dr Pepper. Is dat een kritiek op integratie en de American Dream? Dat inwijkelingen uiteindelijk ook verderfelijke imperialistische varkens zullen worden? Of misschien is het een zoektocht van migranten naar een haast religieus moederfiguur, een Madonna, die tegelijkertijd ook een goedkope hoer is? Of wie weet moeten we het allemaal als een uit de hand gelopen grap zien, aangezien de twee Mexicanen bij wijlen toch wat als Beavis & Butthead overkomen. De film begint ook met luide hardrock muziek, net zoals het olijk duo kan smaken. MUCCHOOOOO METAL. Wanneer je beseft dat heavy metal en Beavis and Butthead ook de leidraad vormen in Funny Games van Michael Haneke, is alles eigenlijk gezegd.