Glissements Progressifs du Plaisir (1974)

Die Robbe-Grillet is toch wel een vreemde eend in cinemaland. Realisme moet je in zijn films niet zoeken, integendeel zelfs. Zijn films ogen meer als bewegende kunstwerken. De doorgaans bloedmooie vrouwen - zowel letterlijk als figuurlijk - lopen doorgaans naakt rond. Het verhaal slaat net zoals in zijn vorige film uit 1970 "Éden et Après, L'" helemaal nergens op, maar so what. Daar ik film steeds meer als kunst ga beschouwen waarbij het verhaal ondergeschikt is aan het audiovisuele, kan ik mij goed vinden in de surrealistische cinema van deze voor mij tot voor kort totaal onbekende regisseur. Zijn films beschouw ik als een radicale voortzetting van de films van Godard, met het positieve verschil dat Robbe-Grillet politieke boodschappen achterwege laat, iets waarin Godard volledig doorsloeg. Het zijn volgens mij ook niet meer dan R.G.'s eigen seksuele fantasieën die de regisseur op het doek projecteerde. Ik kan mij er wel in vinden, hoewel deze film mij toch een stuk minder boeide dan het door mij geciteerde "Éden et Après, L'". Dat ligt uiteraard niet aan de beeldschone Anicée Alvina, waarvan de scène waarin zij zich poedelnaakt met rode strepen beschilderde voor mij een van de mooiste erotische scènes is die ik ooit in een film gezien heb. Vandaar dat ik een hoge waardering voor deze film toch op zijn plaats vindt.

4,0*

Warempel een Robbe-Grillet-film waaruit je met enige moeite een duidelijke plot zou kunnen extrapoleren, maar bevolkt door personages die zo onrealistisch worden neergezet dat ze eerder overkomen als veralgemeniseerde types (De Advocaat, De Magistraat, De Politieman) die het moeten afleggen tegen Het Meisje die ze allemaal om de tuin leidt met haar seksualiteit, haar raadselachtigheid en haar (al dan niet gespeelde) onschuld. Het blijft toch kijken van op een afstand, en daar ben ik niet zo van.

        De erotiek zie ik hier niet zo. Weliswaar kronkelen er regelmatig naakte vrouwenlichamen over het scherm, maar die zijn steeds zó vervlochten in een abstracte, vervreemdende en kunstmatige beeldenstroom dat ze eerder tot leven gekomen tableaux vivants zijn dan ademende en levende mensen die ik zou kunnen aanraken en begeren.

        Ook vervreemdend: in de scènes met het meisje en de moeder-overste (zal ik maar zeggen) dacht ik regelmatig dat ik niet naar Anicée Alvina en Claude Marcault maar naar Liv Tyler en Jennifer Connelly zat te kijken.

        De laatste van de zes Robbe-Grillets uit de fraaie BFI-box met zes Blu-rays. Mooi om eens meegekregen te hebben, en het zijn stuk voor stuk aparte films, maar een tweede (of in het geval van Glissements zelfs derde) keer zal ik ze niet gaan bekijken, met uitzondering wellicht van L'homme qui ment.