Zardoz (1974)

Wat een onzin, deze film kun je welbeschouwd onmogelijk waanzinnig slecht noemen. Desondanks begrijp ik best dat kijkers van deze film er dit soort meningen op na houden. De film is nu eenmaal niet erg toegankelijk (Erg veel metaforen en gebeurtenissen die op meerdere manieren te interpreteren zijn) en inderdaad vrij bizar. En het kostuum van Sean Connery helpt ook niet erg mee.

Maar deze film is zo rijk aan fantastische ideeën (Boorman bedacht een volledig nieuwe, fascinerende wereld/dimensie) en zoals ik eerder al zei, zie ik het als één grote viering van onze sterfelijkheid/menselijkheid vol van betekenisvolle aspecten. Dit is nog eens een film waar je werkelijk uren over na kunt denken en die je ook nog eens op heel interessante gedachten brengt.

Het grote probleem in de waardering van deze film zit hem erin dat vrijwel alles eraan lijnrecht op de standaard Hollywoodfilm staat. En daardoor wordt-ie dan (bewust dan wel onbewust) voor iedereen (mijzelf incluis) een stuk moeilijker te behapstukken...

Ik heb hier net ongeloofelijk hard om moeten lachen!

Dank voor het grappige verhaal!

Wat de film zelf betreft: die vond ik echt bagger! Het is misschien cult, het is misschien vol diepere lagen, maar ik vond er echt totaal niks aan, saai, langdradig en volledig absurd!

Dit was in de tijd dat Connery als kaskraker sterk van zijn sokkel was gevallen en hij de ene na de andere flop afleverde. Geen wonder dat het idee om terug te keren als Bond toch steeds aantrekkelijker voor hem leek te worden. NSNA in 1983 was feitelijk de eerste echte hit die hij sinds lange tijd weer zou krijgen.

Sean Connery in een rode onderbroek, mannen in tepelonthullende tuinpakken en vrouwen in harempakjes bevolken deze uiterst kitscherige wereld van John Boorman... Een wereld waarin niemand meer seks heeft bovendien. Zardoz (de titel alleen al!) heeft de tand des tijds niet doorstaan. Wat een jaren 70-kitsch druipt hier vanaf.

Zardoz deed me bij tijd en wijlen aan A Clockwork Orange denken, vooral omdat zowel die als deze film de toekomst uiterst gedateerd visualiseren. Echter, waar ACO excellereert in sfeer en duistere karakterontwikkeling, blijft Zardoz steken in de lachwekkende gedragingen van de zogenaamde übermenschen. In de kostuums, gepaard met de dialogen en rituelen blijf ik een gedateerde kijk op de toekomst zien, ongeacht de boodschap die de film wil overbrengen. In dat opzicht lijkt dit veel meer op Dune dan op A Clockwork Orange... En dat moge voor zich spreken.

Tegen het einde ontspoort Zardoz al helemaal, met als hilarische climax de massale sterfscène. Maar eigenlijk is al vanaf het prille begin, waar Zardoz zijn intrede doet, duidelijk waar dit heen gaat. Als we vervolgens een zin voorgeschoteld krijgen die ons duidelijk moet maken dat de penis kwaadaardig is, in tegenstelling tot het geweer, dan is de hilariteit compleet. Vanwege de intense kitsch dus een zeer grappige film.

Het gebruik van Beethoven kan ik overigens altijd waarderen!

Zardoz is een zeer vreemde en best moeilijk te volgen film. Dat hij daardoor door een boel mensen laag gewaardeerd wordt is logisch, maar er zit veel meer in deze film dan dat je op het eerste oog ziet.
OK, Sean Connery weet de aandacht naar zich toe te trekken met zijn rode onderbroek, maar de theologische vragen die de film oproept (is het God die de mensen beweegt, of de mensen die God beweegt) en de vraagstukken over leven en dood, die de film een stuk zwaarder maken.
Hoe en waarom Zed naar de Vortex gaat is lang onduidelijk, maar John Boorman vergeet dit niet op te lossen in een prachtige climax.

Een cultklassieker van jewelste en een vergeten parel uit de filmgeschiedenis!

4,5*

Connery’s cult.

Arty-farty avontuur met psychedelische ondertoon. Niemand minder dan Sean Connery tekende voor de hoofdrol. Vrijwel alles aan deze chaotische fantasyfilm is beneden de maat, maar Connery lijkt erin te geloven. Vanwege enige cultwaarde nog de moeite van het kijken waard, maar daar is alles ook wel zo’n beetje mee gezegd. Het Koninklijk Concertgebouworkest verzorgde de klassieke score.

Onvoldoende.

Ietwat geforceerd betekenisvolle film met archetypen die nauwelijks werken. Het doet nogal belachelijk aan allemaal. Ergens snap ik de aantrekkingskracht van Zardoz nog wel, maar vond het allemaal te minimaal om goed te zijn. De gewichtige gesprekken en de getrokken parallellen met het heden zijn te obvious en te veel op de voorgrond. Het zit een vermakelijke film in de weg. Wel een mooi einde trouwens, net zoals een aantal andere momenten. Bijzondere afslag in de carriere van Boorman, die hij hierna nog verder inzette. Niet oninteressant, maar allerminst geslaagd. 2 sterren.

Ik zie her en der staan, dat deze film de tand des tijds niet heeft doorstaan, maar volgens mij is de 'camp'-sfeer ook in 1974 al het uitgangspunt geweest. Ik kon hier niet zoveel mee. Misschien af en toe wel interessante vraagstukken, maar niet op een interessante manier benaderd. Of het moet over de nut en noodzaak van referenda gaan.

Tja wat moet ik hier nu weer mee? Een film met een gigantisch stenen hoofd dat door de lucht vliegt, vuurwapens uitspuugt en ondertussen "het pistool is goed, de penis is slecht" uitkraamt. Sean Connery die als Zed in hoge leren laarzen en een rode lendendoek (of was het een luier?) met bijpassende bretels of een trouwjurk rondloop en opgewonden raakt van Charlotte Rampling.(wat geheel begrijpelijk was!) Een samenleving verdeeld tussen de 'Eternals' een hippie-achtige-commune vol mensen die zich vervelen en aan bizarre groepsseance doen en Neanderthalachtige Brutals die schieten om te doden. Een soundtrack die bestaat uit variaties op Beethovens 'Allegretto', zijn er citaten uit de Griekse mythologie, een kamer vol klassieke beeldhouwwerken en citeert de hoofdpersoon Nietzsche en moet letterlijk God doden. En dan is er nog een supercomputer de Tabernakel, die ongemakkelijk klinkt, een beetje zoals HAL 9000 die vies probeert te praten. Nou welkom in de wereld van Zardoz! Jammer is dat de film van John Boorman wel aantrekkelijk met 'een goed Science fiction'-gevoel begint maar zich tegen het einde meer en meer verliest in zijn eigen plot en verdrinkt in tanende hippiefilosofie. Oftewel zoiets als het pessimisme van de jaren zeventig over overbevolking, milieuvervuiling en de uitputting van grondstoffen. Het verbazingwekkende is dat de film zoveel meer vreemde en rare gebeurtenissen bevat, dat er meer "WTF?" momenten per minuut zijn dan misschien wel elke andere film uit de jaren '70. Dit was absoluut een vreemde en maffe curiositeit uit Hollywood! Ja echt... dit werd gemaakt om groots uit te brengen in bios! Tja je kan wel raden dat veel mensen dat niet trokken! Toch was dit wel een zeer verdienstelijke film!

Ik trok Excalibur niet vanwege het amateurisme, en datzelfde probleem speelt bij Zardoz. Prima om grote onderwerpen als onsterfelijkheid, werkelijkheid en Bergsoniaanse ideeën over menselijke goddelijkheid te behandelen. Maar dat zou al uitdagend zijn om als kijker te volgen zonder jaren zeventig psychedelica, goedkope productie, slecht geluid en bij vlagen bijzonder slecht acteerwerk. Het resultaat is nu een beetje het vervreemdende van het laatste deel van 2001 vermengd met de pulp van Flash Gordon.

Jammer. Het is wel beter dan Excalibur, maar ik denk dat het boek beter was

Connery wilde kennelijk heel graag van zijn Bond-imago af, anders valt zijn aanwezigheid in dit curiosum toch niet te verklaren. Zardoz is een New Age SF die laveert tussen filosofische vraagstukken en silly moments en uiteindelijk zijn het vooral de laatsten die me het meest zullen bijblijven. Het beeld van 007 in bruidsjurk komt naar boven, een still die vast geregeld van stal werd gehaald bij verjaardagen en dergelijke van Sir Sean, en de verbanning van "Friend" aan de eettafel had niet misstaan in een Monty Python film. Ik dacht trouwens meer dan eens Eric Idle of Graham Chapman te ontwaren tussen de cast. En dan zijn de redelijk uitzinnige art direction met een hoofdrol voor uit de kluiten gewassen boterhamzakjes en de bijzondere kostuums (van mevrouw Boorman) nog niet eens genoemd. Pure cult kortom, allemaal behoorlijk low-budget natuurlijk, en het is leuk dat een dergelijke film gewoon kon worden gemaakt door gerenommeerde vaklui, maar dat maakt het nog niet goed.

The Penis is evil! The Penis shoots Seeds, and makes new Life to poison the Earth with a plague of men, as once it was. But the Gun shoots Death and purifies the Earth of the filth of Brutals. Go forth, and kill! Zardoz has spoken.

En dat is dan nog maar de opening. Zoals Boorman het zelf uitlegt “It is one of those films that went from being a failure to a classic without ever passing through success”, en dat heeft ongetwijfeld een heleboel te maken met hoe volkomen absurd het geheel is. Dan zou je iets kunnen zeggen als dat het alleen mogelijk is om er iets van te begrijpen in de context van de jaren-70 - maar juist dat lukte toen kennelijk ook al niet, want anders was de film toen ook niet zo geflopt, ondanks dat het budget ook al zo minimaal was.

Terwijl er toch zoveel aan te waarderen valt. De volstrekte mafheid van het verhaal al, vanzelf - dat ligt er dik genoeg bovenop, maar er zit ook een duidelijke boodschap en een diepere laag in. Visueel is er ook een heleboel - experimenteel, vernieuwende techniek in het beeld, wat toen bijvoorbeeld hoogst ongebruikelijk was - filmen met een groot diafragma, en met een met opzet veroorzaakt flauw contrast. Of bijvoorbeeld de truc waarmee Connery een diamant als beamer gebruikt. Wellicht allemaal ondergesneeuwd naast Connery's kinky badpakje-met-bijpassende-munitiegordels.

Behalve Connery ook nog een piepjong uitziende Rampling - hoewel ik zo even uitgerekend heb dat ze toen 'al' 28 was. Maar al wel helemaal die uitstraling. En die komt er zeker in de laatste minuut nog even perfect door. Alleen om die scene al verdient de film een absolute cultstatus - zoals Connery en Rampling daar stoicijns in de camera zitten kijken. Geniaal gewoon.

Er schijnt overigens ook een DVD met commentaar van Boorman te zijn, die zoek ik nog - dat lijkt me zeker interessant.

Aardige film over een man die terecht komt in een wereld waarin hij eigenlijk niet thuis hoort. Een nogal eigenaardige film. De film speelt zich af in de toekomst en de hele aankleiding is zeker origineel te noemen. Het duurt eigenlijk wat te lang voordat er enige uitleg komt. Soms behoorlijk zweverig, maar hier en daar ook wel boeiend.

“Ongeloofwaardige ‘sprookjesfilm’, waarin Sean Connery, in een te groot uitgevallen rode Pamper-luier, veel op een tot woonboot omgebouwde rots ronddrijft, om een onderdrukt volk te kunnen bevrijden” -Video Jaarboek 1997

‘The Penis is Evil!’ - De film zelf.

Het zal eind ‘97 of begin’98 geweest zijn, en ik was sinds enkele jaren compleet film gek. Het internet stond nog in de kinderschoenen, dus ik verslond filmboeken om in die informatiehonger te voorzien. Bij de videotheek kwam het nieuwe Video Jaarboek 1997 uit, met The Nutty Professor op de voorkant. Ook deze las ik meermaals van cover tot achterflap, tot ik zowat alles wist. Veel van die feitjes en quotes zitten nog steeds ingebakken. En sinds ik het onderstaande over Zardoz las, ben ik benieuwd. Vanmorgen was het eindelijk zover, Diaper-time!

En het moet gezegd, Zardoz is volslagen bizar. Ik sta ervan te kijken dat de Fox executives groen licht hebben gegeven om deze uit te brengen. Daar zal een mooi verhaal achter zitten, gok ik. Kennelijk heeft Boorman dit project gemaakt nadat zijn geplande Lord of the Rings gecancelled was. Hij zou later toegeven zwaar onder de drugs te hebben gezeten tijdens het schrijven en maken van de film, en zelf ook van complete delen van de film niet begrijpt waar ze over gaan, en sommige scenes volslagen zinloos zijn. Goh.

Ook voor Connery schijnt het een wanhoopsdaad geweest te zijn toen hij na Diamonds are Forever wat moeilijk aan de bak bleek te kunnen komen. Hij kijkt er ook wat ongemakkelijk bij in zijn rode luier, al lijkt hij in deze still niet ontevreden met zijn outfit. Hoe dan ook, zelfs het Allegretto uit Beethovens zevende weet het niet omhoog te trekken, dat is op zich een knappe prestatie. Charlotte Rampling die een stoïcijnse Connery porno laat zien, voor een grote groep mensen, only in the drug fueled seventies…

2*