Transe (2006)

Schitterende Lynch achtige vertelling over de lotgevallen van Sonia. Ik zeg Lynch, maar dan wel een stuk ruwer, het fluweel is vervangen door vergeeld behang en het surrealisme voor een realistischere setting.

De film kent geen hoog tempo en de camera neemt net zoals in het werk van Carlos Reygadas af en toe uitstapjes en glijdt het door de omgeving, waardoor de kijken zich in de situatie in kan leven en zijn eigen gedachtes kan vormen. Een bijzondere meditatief meesterwerkje. Dikke 4,5*.

Ik wist helemaal niet dat Teresa Villaverde een regisseur was 'om in de gaten te houden'. Maar dit is een zeer bijzondere, visueel krachtige en eigenzinnige film. Het verhaal is donker en hard, maar verteld in strakke, sterk gecomponeerde beelden die flink indruk maken.

De enige referentie die mij te binnen schoot, was Claire Denis.

Prachtige film, weer een totaal andere manier van filmen dan Loverboy en Lilja 4-ever. Soms blijft het allemaal wat vaag, maar intrigerend is het zeker. 3,5*

Na het zien van Trouble Every Day zie ik graag meer van haar films, en films die op bovengenoemde lijken. Mijn interesse voor Transe wordt steeds groter en groter.

Niet dat-ie nou direct op een bepaalde film van Denis lijkt, maar wel de visie op film. Ook Denis maakt vaak films die qua verhaal niets uitzonderlijks brengen, zelfs weinig diepgang herbergen, toch tot een uitzonderlijke en fascinerende ervaring.

Leos Carax is nog iemand die me te binnen schiet voor hetzelfde rijtje.

Klinkt goed. Ben een groot Denis fan, maar Villaverde heeft me nooit kunnen boeien. Ben nu toch wel nieuwsgierig geworden....

Iemand enig idee of hij nog in NL wordt uitgebracht?

Hope so, dé must see voor mij. Maar heb geen idee..

Bij mijn weten nog niet aangekocht. Als-ie nog wordt aangekocht, zou dat door het Filmmuseum moeten gebeuren, lijkt me.

En die hebben slechts beperkte mogelijkheden. Ben bang dat hun lijstje voor de komende tijd vol zit (met fraaie films, dat wel).

Dan zal het wel een Engelse dvd worden vrees ik....

Noem dat maar films zonder diepgang, pffff.

L' Intrus is een van de meest beklemmende films als je erover nadenkt, met vreselijk veel diepgang. Alles zit onderhuids en kruipt langzaam, maar heel zeker....

Maar goed dat gaat allemaal niet over Transe, die ik ook wel graag wil zien nu, ik zal bij Claire Denis haar films proberen te beschrijven, waarom ik ze zo ontzettend goed vind.

Dat weinig diepgang hoorde nog bij "qua verhaal (..) weinig diepgang herbergen". Ik ben ook een Denis-liefhebber, vind haar films juist door (audio-)visuele middelen bijzonder en een extra laag krijgen. Vandaar ook de vergelijking met Transe.

Een 'echte' uitbreng zit er inderdaad niet in, maar het Filmmuseum heeft wel overeenstemming bereikt met de verkoper om een nieuwe, engels ondertitelde print in het najaar te kunnen laten rouleren. Dus Transe komt dus toch nog wel in de cinema's.

Kijk aan, goeie zaak. Ben benieuwd hoeveel publiek er bereikt wordt.

Begrijp ik het goed dat er toch een NL-ondertitelde print komt?

Nee, sorry. De kopie is engels ondertiteld, maar wel nieuw. Geen tweedehandsje uit het festivalcircuit, dus.

Koekebakker, ik (de verklaard Denis-adept) ga vanavond in Amsterdam kijken. Ben benieuwd en heb mijn verwachtingen niet te hoog om de film een reëele kans te geven. Villaverde was nooit écht mijn ding, maar aan deze verleiding biedt ik tóch geen weerstand...

Oei... had ik die naam nu maar niet genoemd...

Villaverde heeft absoluut oog voor beeld en gevoel voor timing. Maar ik kreeg het gevoel dat veel van deze talenten op gelijkwaardige wijze werden verspild met dingen waarvoor ze minder gevoel had. Enkele visuele parels, vooral de scenes met het ijs en de ijsbrekers in het begin zijn prachtig, maar waarom dit verhaal? En waarom deze afwikkeling?

Het werd steeds grotesker, gekker en bruter. Het was totaal niet meeslepend, want met zoveel lethargie in de hoofdrol sprankelde het te weinig (als we dan verschillen met Denis mogen noemen is dat er eentje. Denis hoofdpersonen hebben een drive, een wil, een vechtlust). Bij de zoveelste vernedering en verkrachting heb je het wel zo'n beetje gezien en vraag je je dus af. Waarom kiest zij hiervoor (de regisseur dus)?

Er wringt iets, je wilt er in mee gaan, maar je kunt niet. Je ziet mooie cinema, maar er wringt iets. Ik kan het allemaal niet veel beter verwoorden dan Jos van der Brug in De Filmkrant van september deed, dus als het mag enkele quotes uit zijn recensie:
"Is elke filmstijl geschikt voor ieder onderwerp? Of passen sommige onderwerpen niet bij een bepaalde stijl? Bij Transe doemen die vragen onvermijdelijk op. De Portugese filmmaakster Teresa Villaverde, die we ons het liefst herinneren van het prachtige Três irmãos, opent Transe met lyrische beelden van een ijsvlakte. Op de geluidsband loeit een storm. Een Russisch jongetje vraagt zijn moeder Sonja (intense rol van Ana Moreira) wat een ijsberg is. Een ijskoude vlakte, antwoordt zij. Later baant een ijsbreker zich een woeste weg door kruiend ijs. "

"[...] "De film heeft wel een ander probleem, omdat harde realistische scènes contrasteren met landschapslyriek en serene poëtische beelden. Waarom zulke beelden in dit gruwelijke verhaal? Is de reden Sonja's opmerking dat er poëzie zit "in al het goede en slechte op aarde"? Hoe moeten we dat interpreteren? Ontsnapt Sonja door prachtige beelden in haar hoofd aan de ondragelijke werkelijkheid?
De titel doet in ieder geval vermoeden dat haar geest onderduikt in een andere wereld. Daarmee lijkt Transe onder de oppervlakte over verbeelding als reddende kracht te gaan. Dat is een interessant onderwerp, maar in Transe doet het geforceerd aan. Villaverdes rauwe realisme en lyriek versterken elkaar niet, maar lijken afkomstig uit verschillende films. Het is lastig aangeven waarom het niet werkt. " [...]
Jos van der Burg, Filmkrant, september 2007.

Dat vraag ik mij vaak af bij gewelddadige films, maar vreemd genoeg niet bij Transe. Ik geloof wel dat dit soort situaties voorkomt en dat iemand daarover een verhaal wil vertellen. Dat is voor mij wel voldoende. Sprankelen doet het niet, inderdaad, verre van. Maar is dat erg?

Er zit inderdaad een groot verschil tussen de (beeldschone) vorm en de (rauwe) inhoud, maar dat stoorde mij niet. Ik werd toch wel meegevoerd in een helse tocht, waarbij ik desondanks heb genoten - van de beelden. Dat voelde voor mij niet vreemd, omdat ze wel somber gestemd zijn.

Verder wel opvallend: jij waardeert Transe en Pola X maar matig, terwijl ik van die beide films genoten heb. Ik miste een emotionele lading bij L'Intrus, terwijl jij dat een meesterwerk vindt. Films die het alledrie moeten hebben van hun pure, (audio-)visuele impact, waar we op zich allebei van houden, heb ik de indruk, maar die wij precies tegengesteld waarderen. Ik heb geen idee waar 'm dat verschil in zit... Of het moeten het moment of de omstandigheden zijn waarin je de film ziet (ik heb ze alledrie maar 1 keer gezien), maar dat vind ik maar een onbevredigende verklaring.

Ik vond de mooie beelden desolaat en asgrauw, perfect passend bij de innerlijke toestant van de hoofdpersoon....

Grappig inderdaad. Verklaren hoeft niet en kan misschien ook niet. Een beetje dan toch: Pola X vond ik te ver gezocht en te veel maniertjes. De kracht van L'Intrus (ik weet niet of je mijn toelichting bij de film hebt gelezen of Denis erover hebt horen spreken) is dat het uitgangspunt van Denis makkelijk te missen is, terwijl ik dat zo'n mooi idee vind, zo krachtig in de film gevangen (met die stijlbreuk halverwege). Ik was echt ontroerd door zo'n zuivere vorm van vertellen en filmkunst. En dan die beelden en muziek. Schitterend gewoon.

Bij Villaverde mis ik een passie met haar onderwerp. Het is te lethargisch en leeg. Ik wordt niet meegesleept met een gevoel dat ze me iets wil duidelijk maken met deze film. Dan trof de BOEM-BOEM manier van Lilya 4-Ever bij mij meer doel.

Laten we het smaak noemen

Is (of komt) hier een DVD-release van?

Ja, Filmfreak brengt hem spoedig uit op DVD

Is de film uiteindelijk nog uitgekomen of moet dat nog steeds gebeuren?

ik meen in een dagkrant op het iffr een advertentie van De Filmfreak te hebben gezien waarin hij voor maart/april wordt aangekondigd

Mooi, even afwachten wat de prijs wordt.

15 april te huur.

15 mei te koop

Heel aardige film! Mooie beelden, boeiend verhaal